امان آیریلیق...

هشتمین اسباب کشی در ده سال گذشته:

صدای لیلی را از لابلای کارتن ها می شنوید. 

***

هیچ وقت آدم خداحافظی نبوده ام. دور شدن از هرچیزی و هرکسی برایم سخت است. نمی دانم این درخت بائوباب لابلای ژن هایم ریشه دارد یا در سرگذشتم. هرچه هست، موقع جدا شدن غمباد می گیرم. پسرک با دارائی هایش کمابیش دست و دلباز و آُسوده است؛ با آدم ها اما قصه دیگری دارد. این روزها، روزهای اشک و آه است: برای لوئیس و راسل.

آقای راسل- عنکبوتی که یک صلیب روی پشت و هشت تا چشم پس کله اش دارد و حیوان خانگی آراز است - این روزها خیر سرمان نمی دانم کجا رفته است و ما هیچ فرصتی نداشته ایم که آدرس جدیدمان را به او بگوییم. یادش که می افتد اشک های درشت از چشم هایش می غلتد و لب پایینش آویزان می شود. 

لوئیس کوچولو، دخترک هشت ساله، همسایه دست چپیمان بود؛ دوستی از جنس بعد از ظهرهای تابستان، اسکیت و دوچرخه. دوستی برای قایم موشک و شیطنت های کودکی. دوستی که ماه ها دقیقه های اندکی را که می شد عصرها با پسرم باشم با خستی در دل و لبخندی بر لب و افسوسی ناخواسته با او تقسیم کردم. دوستی که آراز در دورنمای آینده زندگی اش او را مادر دو دختر و دو پسرش می خواند، اما وقتی از دخترک شنید که کس دیگری را دوست دارد، به دوستی ساده با او بسنده کرد. توی دل پسرک لبخند به لب تودارمان غمی به بزرگی کوه است این روزها...

قیزیل گول اولمیایدی، سارالیب سولمیایدی

بیر آیریلیق بیر اولوم، هئچ بیری اولمیایدی (خلق ماهنی سی)

ترجمه:

کاش هرگز گل سرخی نمی بود که پژمرده و زرد گردد.

دو چیز هست که ای کاش هرگز وجود نمی داشتند: مرگ و جدایی.

***

پسرک کاش این درد را درمانی می بود!

پاییزی که جور دیگر بود

پاییز جور دیگری است این سال عجیب نود، سرشاخه های رقصان به زبان رنگ ها عود و دف و تنبور می نوازند. باد گیسوان درختان سرخ را شانه می کند. خیابان های لندوک را هم سیل برگ ها (نارنجی سیر و زرد لیمویی) روفته است. نه، شاید من جور عجیبی ام در این پاییز سال نود.

من یک رفوزه خیلی شاد و خیلی غمگینم، غمم از تجدیدی های کارنامه و شادی ام از این قلب تپنده است که یکبار دیگر خون جهنده درون را رو به شریانی نامعلوم می فشارد. هنوز نمی دانم کی قرار است جدول ضرب ساده زندگی را از بر شوم آخر، کی روسفید درگاه خواهم بود. هنوز مشق اعتماد و اعتقاد می کنم، هزار هزار بار خود خدا گفته است از رویش بنویسم. مداد داده اند دستم در این پاییز نود.

من و آراز شیرجه می زنیم توی خشکی زرد و زری برگ های خزانی، و پروازشان می دهیم. برگ ها می بارند و ما زبر جلکی می خندیم. می زنم زیر آواز و پسرک تند و تند می گوید: bladje, bladje!* بی نهایت لذت می برم و با اینهمه خسته خسته خسته ام... آخرین هفته های پیش از مدرسه را کنار همیم. زیر چشمی نگاهش می کنم و دعا می کنم به التماسی که جز برای او به زبانم جاری نمی شود، خواهشم این است که : «سختی ها را آسان کن برایش». دیوانه وار همه ساعت های روز و شب را برنامه ریخته ام و زندگی ام پر شده از شخص شخیص آراز، مگر روزهای بی درس و مدرسه کودکی را کمی برایش کش بدهم، در این پاییز نود.

ریشه را به دست خود کنده و در باد رها کرده ام، نایژه هایم را بوی برف انباشته است، حتی اگر از این آفتاب تابنده نشود چنین گمانی برد. هوا، هوای هجرت است، هوای افتادن برگی پاییزی.

دلشوره دارم، دلشوره نانجیب ج-ن-گ. از این ابرهای سیاه باران زا می ترسم که چنین بغض آلود سایه سنگین افکنده بر خاک. خون آدم اصلا سطلی چند؟ دلشوره های نودی یک پاییز با شکوه.... نوامبر سال دوهزار و یازده...

بهانه نوشت: آنفولانزا آمد، هفته پیش، نشد که استراحت کنم، که کاش می کردم، روزهایش دراز شد و شب هایش تبدار. کار یک بیماری ساده ویروسی به هفته و دهه کشید. بد و بدتر شدم و بعد یکروز به کلی از پا  افتادم. گاهی بد نیست وقت مریضی آدم دراز بکشد و چشمهایش را ببندد. سرفصل درس های این پاییز بود این...

سخنی با خوانندگان: می گویید شاد بنویس، می ترسم که نتوانم. می بخشید اگر سهم شما از لیلی، آینده اوست، جایی که غرهایش را می زند، اشک هایش را می ریزد، نگرانی هایش را رو می کند، همه آن چیزهایی که هرگز در زندگی روزانه اش نمود ندارد. اگر این جرثومه ها را نشود نوشت، زنگار درون می شوند. اما در دگردیسی کلمه ایشان، در واگویی ادبیشان، زهرشان بی اثر می شود. ممنونم که با ابنهمه می خوانید، بی نهایت ممنونم.

* برگ.

تو کجایی خورشید؟

پیش بینی وضع هوا تا دوازدهم تیرماه 90

آلبوم

از روزی که پست صد و نوزدهم این وبلاگ را گذاشتم یک سال و هشت ماه گذشته است. می خواهم این آلبوم کلفت را که برگ برگش تجربه و خاطره است ورق بزنم. از تماشای عکس های کهنه و زرد شاید خوشحال باشم ولی زنبور وجدان در تنبان روح جای جای وجودم را می گزد برای ندانم کاری ها...

برای من از پوشک گرفتن پسرک به دلیل شرایط خاصی که بر زندگی مان حاکم بود زمانی بسیاری طول کشید و کم نبود روزهایی که در خلوت خود به این نتیجه می رسیدم که هرگز موفق نخواهم شد. صبر و آرامشی را که در روز نخست به خودم وعده داده بودم در میانه راه ته می کشید و گاه بی قراری همزاد و همراهم می گشت...

تابستان سال گذشته که کار را کارستان کردیم و تصمیم مان جدی شد، آراز محیط دستشویی را دوست داشت و اگر زمان سنج مامان لیلی اش خوب کار می کرد و یادآوری های لازم را به موقع به جا می آورد، می شد ج.ی.ش را به جایش موکول کرد. برچسب ها جایزه این علاقه و همکاری بودند و خوراکی های کوچک. دشواری کار به خصوص به خاطر روزهایی بود که در مهدکودک می گذشت و توانایی زبانی لازم را برای انتقال نیازش به مربی ها نداشت. به اضافه این که قبل از سه سالگی مربی و مشاور مهد از پوشک گیری را به خصوص برای پسرها تایید نمی کرد و دوستانش همه پوشک داشتند. به هیچ عنوان قصد نداشتم برای چند ماه ناقابل ریسک احتمالی تحقیر شدنش را به دلیل به موقع اعلام نکردن از سوی همکلاسی ها و مربیانش بپذیرم.

مسافرت چندین هفته ای ما به ایران مزید بر علت شد. جایی که برای خیلی ها ریختن یک قطره ج.ی.ش روی فرش و موکت از ناسزا رکیک تر است. شرایطی که یکروز هم بی مهمانی و دید بازدید به سر نمی شود. کوکوی ساعت فکری مامان و بابا به موقع نمی خواند و طی مسافت های طولانی با وسایل نقلیه مختلف و سختی پیدا کردن دستشویی مناسب با سایز مناسب که جای خود دارد. وقتی برگشتیم فهمیدم که چالش جدی بعدی حل کردن مورد دوم است که از قضا باعث وحشت پسرم می شد. به هیچ عنوان هم تمایلی به همکاری نداشت و حتی دیگر برای ج.ی.ش هم حاضر نبود وارد آنجا شود. این مرحله را هم به کمک خوراکی مورد علاقه اش - بستنی - و سرگرمی محبوبش - کتابخوانی - رد کردیم و با یک تیر دو نه، بگو سه نشان زدیم. هم شیرینی محدود شد به زمان خاصی از شبانه روز و هم آبی به آسیاب کتابخوانی ریخته شد و هم به قدری خاطرات خوش از دستشویی به همراه آورد که آن محفظه کوچک تبدیل شد به قبله آمال آقای بستنی دوست کتابخوان دستشویی رو.

قبل از رسیدن بهار، پوشک به کلی از داخل خانه و بیرون (غیر از محیط هایی که من و پدر حضور نداشتیم) حذف شد. پسرک خلاقم راهی پیدا کرده بود برای کشف این که آیا آن چیزی که به تن دارد پوشک است یا لباس زیر! و به همین ترتیب در محیط های مختلف بنا به شرایط آن محیط عمل می کرد. نفس گرفتیم برای راند بعد و با مربی های مهد صحبت کردیم. یک هفته بعد لباس هایی را که برای شرایط نمدار احتمالی برایش می گذاشتم خشک و تمیز توی کیفش پیدا کردم. برچسبی را روی مچ دست  چسبانده بود با افتخار نشانم داد. برچسب موفقیت ج.ی.شی از طرف مربی! 

بامزه ترین قسمت داستان آخرش بود. بدون این که کلمه ای بین ما و آقای موفق رد و بدل شود، صبح به صبح پوشک خشک دیروزی را قبل از دستشویی رفتن صبحگاهی به من تحویل می داد. یکهفته که گذشت از بیهودگی کاری که می کردم مطمئن شدم. بزرگمرد کوچولویم دیگر به پوشک احتیاجی نداشت.

آلبوم را یکبار دیگر ورق زده ام. ای کاش می توانستم یکبار دیگر برگردم و ناشی گری هایم را قلم بگیرم. آن وقت نمی گذاشتم تمرکز شاید نالازمی که روی این چالش خاص داشتم، لحظه های خوب مادر-فرزندی ام را از نقطه کانونی دوربینم دور کند. کاش مادر آسانگیرتری بودم.

بیماری را تعریف کنید

بیمار بودن گاهی خوب است. خوب است وقتی دوستی کمیاب داشته باشی که برایت سوپ جوجه و پیاز بار بگذارد. و صدای مهربانی داشته باشد از پشت تلفن و از تو بخواهد بخور را فراموش نکنی.

گاهی خوب است، وقتی که همراه و همزمان با پسرت مریض بشوی و خوب بفهمی چرا دلش نمی خواهد دو قدم هم پیاده برود، حتی اگر خودت مجبور باشی همه راه را مرکب سواری اش شوی.

گاهی خوب است وقتی باعث شود که تک تک سلول هایت را درک کنی و با هرتکان شکواهایشان را بشنوی و بفهمی که خوب راحت شبانه چه نعمتی بوده که از کف داده ای.

خوب است اگر قدر دان روزهای سلامتی بشوی. همان روزهایی که به جای استخوان، سوزن و سنجاق توی تنت نداشتی و سنگ توی معده ات.

خوب است چون بهانه ای دستت آمده که کمی هم خودت را تحویل بگیری و ناز کودک درونت را بکشی، اگر شده در حد سوال و جوابی ذهنی، حتی اگر همزمانی اش با تن رنجور کودک برون، عاصی ات کند.

بیمار بودن خوبست وقتی حدس بزنی ویروسهایی که آنفولانزایی ات کرده اند نسل چندم همان میکرو ارگانیسم هایی هستند که پسرت را چند وقتی است درگیر کرده اند. کمی که فکر کنی از این میکروب ها هم خوشت میاید. مگر نه این که هرچه از دوست رسد نیکوست؟ 

دوستان جانی*

دلم می خواست بتواند دوستی کردن را یاد بگیرد، کین و آشتی را، قهر و مهر را. پیوستگی متناوب ولی گسسته را. تا لمس کند آن ارتباطی را که مثل چسبانکی سبز-برگ بر باغچه زندگی ما انسانها می روید و اگر مراقبش نباشیم زود می پژمرد. رابطه ای که بر شناسنامه و قول نامه و عقد نامه میخکوب نمی شود؛ تنها بر لبخند و قلب و گفتار می پیچد و می زید و نرم و لطیف و تن آسا سر می کشد رو به آفتاب.

این پست انگار قول دوباره ای بود به خودم. شتاب پر برکتی هم که به پتانسیل اولیه حرکتم داده شد خدادادی بود. عجیب تجربه ای بود برای من. وقتی در کشور خودمان هستیم و در خانه خودمان، بخشی از بافته ای هستیم، تنیده بر اندام جامعه. ما آنیم که از میان هزار انتخاب، با تبختر گزینه دوست برتر را برای فرزندمان علامت می زنیم. آخر هزاران کس هست که می شناسیم، نوه همسایه بالایی، دختر خواهر دوست قدیمی، آشنای دبیرستان... در دیار غربت اما هیچ یک نیست. همچون شهاب تازانی بر دام خورشیدک ناشناسی در گشت، که از قضای روزگار هیچ هم از جاذبه سیاره های و قمر های وا چرخان آن نمی دانیم، جایی که دوستی های پاگرفته و آدم های شناس اندک و انگشت شمارند، سخت است یافتن کسی که حرفت با حرفش بخواند و جگر گوشه ات با تکه دلش. 

سعی کردم از کوچکترین نشانه ها بهره بگیرم و جان بدهم به آن طنابی که فرزند مرا بپیوندند به رابطه ای طبیعی. یک سلام سر به هوا، یک لبخند کودکی رهگذر، یک نگاه مهرآویز مادرانه یا یک نامه الکترونیکی برایم فقط یک معنی داشت، شانسی که برای پیدا کردن یک دوست خوب خردسال به ما رو کرده بود!

دوستان ایرانی گفتگویشان پیشتر رفت. بی نهایت مدیون این وبلاگم از این بابت... اما دوستان روزمره ای هم بودند که دیدارشان زود به زود میسر شد برای بعد اندک مسافت بینمان. این کوچولوهای دوست داشتنی تابستان گذشته را برای پسرم به شیرینی عسل کردند. دیدارهای هفتگی فرصت مناسبی بود برای آراز که دوستی را چنانکه هست بداند و جز جدایی های تلخی که شیوه زندگی مان در غربت برایش فراهم آورده است و محبت های اینترنتی و حرفهای تلفنی، نوع دیگری از نزدیکی با انسانها را تجربه کند. یک نصفه روز در پارک یا خانه ای که نزدیک تر بود، شد کعبه آمال پسرکم. روحمان از مهر و عشق پرصفا شد. دیگر با روی باز برایش از سهراب می خوانم که: کودکی می بینی رفته از کاج بلندی بالا، و از او می پرسی خانه دوست کجاست.

توضیح تصاویر: ادوارد، لارس، لیلی 

   

* از جان طمع بریدن آسان بود ولیکن---از دوستان جانی مشکل توان بریدن

فرصت شمار صحبت کز این دوراهه منزل---گر بگذریم دیگر مشکل به هم رسیدن--- حافظ شیرازی

ممنونم سینتر کلاس جان!

یکی از روزهای ماه نوامبر که از پیش در رسانه های عمومی جار زده می شود (امسال سیزدهم بود البته)، این مرد سرخ پوش سر می رسد. در شهرهای ساحلی سوارکشتی است و در شهرهایی که با خشکی محاط شده اند و کانال یا یندری ندارند از ایستگاه قطار می رسد! با آن کلاه قرمز باشکوه و عصای بلند و ریش سپیدی به بلندای شب، همه را خوشحال می کند... امسال دیدنش برای آراز یک رویای تحقق یافته بود بس که درباره اش شنیده بود. دیگر از "قیدی قیداس" سال قبل خبری نبود و اسمش را کامل و درست می گفت: سنت نیکلاس*!!! (بیشتر بخوانید)

 

درباره تصاویر: امسال وقتی آراز برای سرکشی به کفش هایش رفته بود با این صحنه مواجه شد - پیت سیاهه یکی از صدها وردست سنت نیکلاس - هزاران نفر برای خوشامدگویی به سنت نیکلاس در بندر جمع شده بودند.

امسال ما هم رفتیم بندر. غلغله بود. انگار همه بچه های شهر آمده بودند. با کلاه های پردار و شلوارهای خشتک گشاد! روی کول باباها یا بغل مامان ها. ما بدقولی کردیم و کمی دیر رسیدیم. پیرمرد که ریش انبوه سفیدش شکوه هزار افسانه داشت پیشترک آمده بود و ایستاده بود روی سن و صحنه ای دست نایافتنی. پیت ها (وردست هایش) با کیسه های پر از نانک های زنجبیلی و پاستیلی و شکلات می گشتند و با بچه ها عکس می گرفتند و مشت مشت از کیسه شان به رهگذرهای کوچولو می دادند. گاهی وقت ها که شوخی شان گل می کرد (که اغلب هم چنین می شد) از بزرگترها می خواستند که شعری درباره سنت نیکلاس بخوانند. آن وقت آن گروه از مردم نزدیک تر به پیت دم می گرفتند که:

Sinterklaas kapoentje,
gooi wat in mijn schoentje,
gooi wat in mijn laarsje,
dank u, Sinterklaasje. **

و یک مشت شیرینی تحویل می گرفتند. بچه های بزرگتر نقاشی هایشان را (با ته مایه پیت و سینتر کلاس) به پیت ها تحویل می دادند و کیسه های کوچکشان را پر می کردند. توی هر مشت کوچولوی پسرم بیشتر از دو-سه نانک جا نمی گرفت. پیتها که مشت های درشت شان را برای موجود دوست داشتنی و کوچولوی من پر آبنبات کرده بودند، جایی بهتر از کلاه کاپشنش پیدا نکردند برای ریختن هدیه ها! وقتی به خانه برگشتیم کلاهش پر بود پسرکم.

سنتر کلاس البته همان جا روی سن نماند. قبل از اینکه سوار اسبش شود و در شور و هلهله مردم دور شهر بچرخد، با تک تک بچه ها دست داد. 

تا پنجم دسامبر همه بچه ها فرصت دارند که نامه ای برای سینتر کلاس عزیز بنویسند و آرزوهایشان را کتبی کنند. این نامه با یک هویج برای اسب پرنده سینتر کلاس می رود توی کفش هایی که یکی از همین شب ها در مراسم «کفش گذاری»*** می گذارندشان دم در. همان شب سنتر کلاس علاوه بر هدیه مکتوب و مطلوب یک بغل شکلات (به شکل حرف اول اسم کودک) و آبنبات برای صاحب کفش ها می آورد و وقتی اسبش دارد هویج را آروغ می زند، پیت سیاه چست و چالاک هدیه را از دودکش بخاری می برد توی خانه کنار کفش ها. این شایعه را هم زیاد شنیده ام که سنترکلاس کلیدی جادویی دارد که به در همه خانه ها می خورد... البته همه این هدیه ها برای آنهایی که پدر و مادرها ازشان راضی هستند وگرنه بچه های شر و شیطان جز یک کیسه نمک چیزی عایدشان نمی شود... (ظاهرا قدمت این افسانه از علم روانشناسی نوین خیلی بیشتر است!).

سنت نیکلاس امسال کادوی آراز را زودتر از موعد آورد، پیش از آنکه هیجان دست دادن با پیرمرد قرمز پوش باشکوه برای پسرم کمرنگ شود. کاش به جای صفحه کلید قلموی نقاشی داشتم. می چرخاندمش توی دست و ستاره های درخشان غرق در چشم ها و طنین خنده اش را می کشیدم، وقتی در را باز کرد و کفش های پرش را دید...

* Saint Nicolas/Sinterklass : ما بیشتر به اسم بابانوئل می شناسیمش.

** سینترکلاس عزیز، چیزی توی کفش من بنداز، چیزی توی چکمه من بنداز، ممنونم سینتر کلاس جان!

*** Schoen zetten

بشنوید: آهنگ سنت نیکلاس

می چمد در آن، پادشاه فصل ها پاییز*

زندگی در چند خط: بیدار خوابی شبانه، گوش ها و گلوی چرکی، آنتی بیوتیک قوی و ضد تب هر هشت ساعت یکبار، گریه، بی قراری، چشم های پر از درد و شبنم، چهره سفید و رنگ پریده، سرفه های آنچنانی، خلط، دل به هم خوردگی، روزه بدون افطار، کاهش وزن، بی حالی. خورشید زندگی ما را به اندازه خورشید آن بیرون خزان زده است این روزها. اما پاییز هرچند طولانی و زمهریر و نامهربان، هرچند تند و ابری و خشمالود، هرچند زرد و سرخ و غم افزا، همیشه که نمی ماند. نه؟

 

توضیح تصاویر: مهرماه، آراز سخت مجذوب شیرد-وش مدل، مخصوص گاوها شده است، در مزرعه کودکان Kinder boerdrij

*باغ بي برگي
  خنده اش خوني ست اشک آميز
  جاودان بر اسب يال افشان زردش مي چمد در آن
  پادشاه فصل ها پاييز  -----  مهدی اخوان ثالث

بازی 1

    1. باران می بارد. می رویم زیر باران. خیس می شویم. صورت هایمان را می سپاریم به باران که برایمان بشورد. روی ماشین هایی که همان دور و بر پارک شده اند با باران راه آب باز می کنیم. آب قلقلکمان می دهد قه قه می خندیم، زیر باران! یکنفر هم پیدا نیست.... می پریم توی چاله های آب. تا زانو خیس می شویم. باران سیل می شود. بغلش می کنم که تا خانه بدویم. دیوانه وار می خندیم.

2. می رویم زیر درختی که برگهایش ریخته است. می خوانیم: «پاییز اومد دوباره، برگها شدن ستاره» برگ های خشک را توی دست هایمان میگیریم. و به جمله آخرکه می رسید پرتشان می کنیم توی هوا: «از شاخه ها جدا کرد، توی هوا رها کرد» یکبار، دوبار، ده بار، صدبار.

3. دارند جاده را تعمیر می کنند. یک بیل مکانیکی زردنبو هی می کند و هی خاک می ریزد و هی کارهایی می کند که احتمالا به دلیل طبع دخترانه ام هیچ وقت نفهمیده ام! هر زمان امکان و زمانش را داشته باشیم پیاده می شویم. حرف می زنیم. با بالا و پایین رفتن بازویش ذوق می کنیم. کلمه های ثقیلی مثل هیجان زده و  geweldig* را مرور می کنیم. درباره چراغ گردون، صندلی راننده و زور و بازوی ماشین گپ می زنیم. رنگ ها را باز می گوییم.

4. سر راهمان مزرعه ای است پر از گاوهای ابلق: سیاه و سفید. می ایستیم. خوب باران ببارد روی سرمان چه عیبی دارد؟ با منشی گاوانه خودشان راسپرده اند به دست نوازش آسمان. «نمی خوام مومو aaien** کنم، می ترسم»، «یک، دو، سه، چهار! چهار تا مو مو داریم» «وای، ببین داره علف می خوره، نمی خوری؟ نمی تونی بخوری؟ بخور تموم شه. این جولی بخور، آفرین.» آسمان و ریسمان به هم می بافیم. از تماشای جیش و پوپ گاوها خوش به حالمان می شود (!) چشم های درشت و آرامشان را تحسین می کنیم.

5. جلوی در فروشگاه یک کامیون خیلی بزرگ پارک کرده است. دور می زنیم. چرخهایش را نگاه و لمس می کنیم. از پله های بلندش تعجب می کنیم. شیشه بلندش را تماشا می کنیم. رنگ هایش را وارسی می کنیم.

6. دو تا کانتینر نارنجی بزرگ هست، جلوی در فروشگاه زنجیره ای. رویشان نوشته شده است :«پلاستیک» حدود ساعت ده بدو بدو می رسیم و یک طرف می ایستیم. مرد با ماشین آشغالی کنترل از راه دورش می رسد. پیاده می شود و با چنگک هر دو کانتینر را خالی می کند پشت ماشین آشغال. سطل های عظیم تلو تلو می خورند توی هوا. توی پیاده رو چندک زده ایم و ماشین نیرومند را تحسین می کنیم. حال می کنیم اساسی.

7. در مسیرمان دو تا مجسمه هست، سوررئال. تماشایشان می کنیم. سعی می کنیم حدس بزنیم که چه می کنند. تقلید می کنیم. حال درونی شان را از حالت چهره می خوانیم. توصیف می کنیم: لذت می بریم.

8. فرش را لوله می کنیم (ایده اولیه را از مانی شبنم گرفته ایم البته). ماشین هایش را توی لایه های فرش پارک می کند. از این طرف به آن طرف راه می رود و تمرین تعادل می کند. سعی می کند از کاناپا خودش را برساند به میز از طریق فرش. دو طرفش را می گیریم و گردو شکستم بازی می کنیم. در مرحله شکستگی پا از آن بالا می پریم پایین. یک خروار ذوق و شوق قاطی بازی می کنیم. در باز و بسته کردن فرش جانانه کمک می کند.

9. اول اوست که درباره هن و هن آبگرمکن می پرسد. می نشانمش روی صندلی در زاویه ای که آتش سینه ملتهب موجود گازی برایش هویدا باشد. تا شب دست کم پنجاه بار شیر آب باز و بسته می شود و هربار پسرک را مقهور و مجذوب آن شعله های آبی می بینیم و درگیر بحث های بعد از آن می شویم....

10.می رویم توی پارک. غازها که می دانند می دوند به پیشوازمان. نان خشکهایی را که جمع کرده ایم می ریزیم توی محوطه. خوش به حالشان می شود. آراز هربار نان را می گیرد و هربار با حرکت سریع غازی که همقد خودش است (گیریم پشت پرچین سیمی) جا خالی می دهد و دوباره روز از نو روزی از نو. درباره غازها، غذایشان، و زندگی اجتماعی شان یاد می گیریم. اگر ساعت ها هم بایستیم آراز کم نمی آورد از تماشا کردن.

*geweldig: عالی، بی نظیر

**aaien: نوازش کردن

بالون

می گویند اگر سبکباری بلد باشی، جریان سیال جهان آدم را به گستره آرزوهای دست نیافتنی می برد. تمنای دل کوچکت بود لابد که ما را رساند به بعد از ظهری آفتابی-بادی در محوطه چمن پارک نزدیک خانه مان و یک بالن گنده که داشت دگردیسی دیدنی اش را از سنگینی یک تن پارچه به موجودی توانمند پرواز طی می کرد. دو ساعت شیرین کنار هم نشستیم و از تجربه بکر هوا کردن آن بالن سرخ لذت بردیم. وقتی کج و معوج شد خندان و ترسان از زیر سایه لقش فرار کردیم و وقتی آخرین سرنشین خودش را هن هن کنان بالا کشید برایش ذوق کردیم، وقتی رفت دست تکان دادیم: خداحافظ!

گفتمان 7: اندر کرامات شیخ ما

آقای متحمل:

می گوید: «آنا بیا باهم کتاب بخونیم».

می گویم: «خوب عزیزم، صبحونه ام تموم بشه میام.»

می چرخد و میرود توی اتاقش. پنج دقیقه بعد برمی گردد توی آشپزخانه.

- «سلام آنا جونم!»

- «سلام آراز گلم!»

- «خوب خوابیدی آنا؟؟؟!!!»

- «ممنونم عزیزم!»

- «صبحونه خوردی عزیز جونم؟ یه ذره مونده؟»

- «نه پسرم تموم شد!»

- «آاااااااافرین! حالا لفطن کتاب بخون دیگه!»

آقای لرزان:

بستنی خورده است و سردش شده و شروع کرده به لرزیدن.

- «آنا جونم، چرا آراز می ترسه؟؟!!!»

آقای جهت سنج:

با دوستان و آشنایان نشسته ایم توی دو ماشین مختلف. دوست عزیز آراز مریم جان توی ماشین بغلی است. اشاره می کند به اتومبیل و می گوید:

- «آنا ببین! اون مریمه تو ماشین نقره ای!»

ماشین نقره ای سبقت می گیرد از ماشین ما:

- «باز هم مریمه تو ماشین نقره ای، از پشت!»

آقای ملاحظه کار:

پدر و پسر کنار هم خوابشان برده است. می روم سروقتش. نمی خواهد پدرش را بیدار کند. اشاره می کند به خودش و بعد به در! یعنی من بروم بیرون؟ سرم را تکان می دهم که بله. به پدرش اشاره می کند بعد دست هایش را زیر سر جفت می کند و چشمهایش را می بندد که یعنی بابا خوابیده!!!

آقای گفتمان با بندپایان:

رو به عنکبوت که روی تارش نشسته می گوید:

- «عنکبوت جون برو خونتون، حرف بزن با باباتون!!» (سو-سن خان که معرف حضور همه هست؟)

آقای معتمد به نفس:

دارد آوازی می خواند که نه از آهنگش سر در میاورم و نه از شعرش. فقط مثل یک مادر ذوب شده در فرزند نشسته ام و سراپا گوشم! آوازش ظاهرا تمام شده و من متوجه نشده ام که رسیده ایم به آخر خط! همچنان که منجمد شده و ژست گرفته و چشمهایش با حالتی رمانتیک متوجه سقف است و یک لبخند مصنوعی روی لب دارد از لای دندانهایش می گوید:

- «تشویق کن دیگه!!!»  

آقای ضایع کن:

دارد کارتون *"Rupsje nooitgenug" را تماشا می کند. می پرسد:

- «آنا چرا کرمه رفته اون تو **Cocon چیکار کنه؟»

با خودم فکر می کنم یک کرم در آن تاریکی چکار می تواند بکند: «رفته اون تو لا لا کرده پسرم»

سگرمه هایش می رود تو هم:

- «نههههههههههههه! نه لا لا کنه، الان میاد بیرون پرنده*** می شه این جورو پر می زنه (با حرکت دست)، صبر کن، صبر کن ببین، اوووومد!!!! دیدی؟»

آقای کلمه ساز:

یک هولا هوپ خریده ام.

- «چیکار می کنی آراز جان؟»

- «الاغوپ بازی می کنم!»

- «ساندویچ می خوری؟»

- «نه! سان می میچ دوست ندارم!»

آقای عطوفت:

دارد با تراکتورش صحبت می کند:

- «من برم دستهامو بشورم شما بمون این جا، جایی نرو، همین جا صبر کن، آففففرین توختر من!»

آقای آداب دان:

بعد از دستشویی کردن اجازه دارد یک دستمال کاغذی بیندازد داخل توالت فرنگی و سیفون را بکشد. در حین این کار:

- «خداحافظ سمال، باز هم بیا!»

آقای مغروز:

می خواهد بیاید به آغوشم غرورش اجازه نمی دهد. می گوید:

- «آنا من جفت پا بپرم افتادم بعد شما بیا بغلم!» (نگفتم جفت پا می پرد؟ :))
 

*Rupsje nooitgenug=کرمی که سیر نمی شد

**de Cocon=پیله کرم ابریشم

*** آراز به پروانه می گوید پرنده و فعل ها را با آوردن یک نه به اول جمله به روش داچ منفی می کند!

آخر نوشت: سعی کردم پاسخ تمام دوستان را در کامنتدانی پست قبل بدهم. ممنون از همدلی تان.

نیازمندی ها

یک عدد کودک با شرایط زیر مورد نیاز است:

1. رده سنی دو تا سه سال.

2. جنسیت پسر. در صورت دختر بودن باید دارای استعدادهای(!) پسرانه باشد از جمله ماشین بازی، تصادف بازی، صعود و سقوط از بلندی، بازی های خطرناک.

3. دارای روحیه اجتماعی و برخوردار از توانایی های ارتباطی برای کودکان این سن. کودکانی که دست بزن و مشکلات رفتاری حاد نداشته باشند در اولویت هستند.

4. توانایی گفتگو به یکی از سه زبان فارسی، ترکی یا داچ. 

5. با پدر و مادری علاقمند به برقراری دوستی خانوادگی و کمینه پس زمینه های مشترک و مرتبط.

6. تک فرزند، بچه اول یا دارای فاصله سنی زیاد با خواهر و برادر بزگتر.

نقش مورد نیاز: همبازی.

نویسنده با کمال میل متعهد می شود که شرایط بازی و پذیرایی هفتگی را برای این کودک و والدین وی مهیا کند. پسر نویسنده در حضور جمع موجودی است شیرین، خوش خلق و خنده رو که با کمال میل اسباب بازی و خوراکی هایش را با کودکان دیگر تقسیم می کند. از آمدن مهمان بال در آورده و از رفتنش بی اندازه دلگیر می شود و غم توی چشم هایش می نشیند. وی قول می دهد که کم کم سه بار دست دور گردن مهمانان انداخته و ببوسدشان و بگوید که چقدر دوستشان دارد و از دیدنشان خوشحال است.

پی نوشت نخست: این پست اگر برای شما مایه شوخی و خنده باشد برای من و پسر اجتماعی و مهربان و تنهای من که تشنه دوستی با انسان هاست بی نهایت جدی و تلخ است.

پی نوشت بعدی: این جور وقتها یاد خانم هاویشام* و پیپ می افتم... 

پی نوشت آخر: شاید روزی که این نیازمندی پسرم برآورده شد بیایم و از سختی هایی که کشیدم چند پست مفصل بنویسم. صادقانه اگر بگویم از خواستگاری رفتن مشکل تر و پیچیده تر است این.....

* آرزوهای بزرگ، چارلز دیکنز.

ریاضی پنهان در آبله مرغان

من که خیلی زود از شمردن و آمارگیری آنها دست کشیدم. جوش ها را می گویم. آنقدر تعدادشان زیاد بود و محل ظهورشان غیرقابل پیش بینی که این قرتی بازی های مادرانه را گذاشتم کنار. این چند روزه حالم خوش نبود. من اعتراف می کنم که نتوانستم تجربه آبله مرغان پسرم را خوب مدیریت کنم. نتوانستم از دیدن غمش غمگین نباشم. همین به زور اگر وحشتم را پنهان می کردم از اینکه پشت هر تار موی سرش یکی از آن مردابهای میکروبی پنهان بود، و درون دهان و گوشهای نازنینش.... می گذاشتم اشک هایم پشت اتاق های دربسته بچکد.... حتی بدخلق هم نبود که از دستش کلافه شوم. خسته بود و ارام و بی نهایت غمگین. اشکهای از سر دردش که در میامد دو قطره اش سر می خورد و لای چین درگیر گردن نازنینش گم می شد، بغض می کرد. دلم کباب می شد.... از تنهایی مطلقی که داشتم و پژواکش در آن سکوت، هزار بار می شکست و تازه می شد سخت بی تاب و رنجیده بودم. به خود می پیچیدم. خدایا آیا تنهایی ام را می بینی و چنین آزمونی برایم می فرستی؟ خدایا آیا می دانی؟ خدایا آیا حس می کنی؟ یکی از چشمانش که درگیر شد، شال و کلاه کردیم برای بیمارستان. دارویی را که داده بودند به هیچ عنوان نپذیرفت. با همه توانایی اش، با چنگ و دندان با آن حال خسته و نزار جنگید تا نتوانیم چشمش را باز کنیم. زار می زد. بعد از مشورت با دکتر راه حل دارویی را کنار گذاشتیم. هنوز هم قرمزی چشمش باقی است. بیشتر آن دانه های پوستی اما حالا قهوه ای شده اند. ویروس ها بار و بندیل بسته اند برای سرپناهی دیگر و زاد و ولدی دیگر.... آبله مرغان بیماری سختی نیست. صبر می خواهد و حمام آب ولرم و کنار آمدن با بچه بیمار و خود را نباختن. حالا دیگر می دانم. نمی دانستم. حالا یک تجربه دیگر را چیده و انداخته ام در کوله بار دانسته هایم. یک هفته دیگر از زندگی ام را پشت سر گذاشته ام. یک ذره بیشتر پسرم را شناخته ام. یک کمک دیگر اعتماد به نفس پیدا کرده ام به توانایی هایم و یک قدم دیگر نزدیک شده ام به شناخت خدایم.

سخت که بود. اما غیرممکن نبود. 

پی نوشت: آبله مرغان یک حسن خیلی بامزه برای ما داشت. من نشمردم اما آراز شمرد. اعداد و فلسفه شان را شناخت. هر روز سرشماری هایش را اعلام می کند: «دو تا دوش.... سه تا این بر.... یکی اون بر!» حالا دیگر اعداد جزوی از زندگی اش شده اند. همه چیز را می شمارد: رشته های توی سوپ، نخودفرنگی ها، گوش هایش را توی آینه... درخواست می کند که سه تا برایش اسباب بازی بخرم... دو تا آلو را یکجا بخورد.... البته تا چهار بیشتر را نمی شمارد (با اینکه به اسم می داند).... همین را هم مدیون آبله مرغان هستم!!! اگر جوش هایتان زیاد نباشد که نمی شماریدش.... نه؟

دیگر نوشت: پدربزرگ طاها کوچولو رفت. غم دل کوچکش را کاش می شد درمانی باشیم.

رو به بی نهایت پرواز

پسرک دلبند من!

این روزها انگار حس عجیبی دارم. حس کرچ یک مرغ مادر که صدای کلیپ کلیپ خفه جوجه اش را می شنود از هزار توی تخم مرغ. حس یک تولد. حسی که به من می گوید تو جوجه ای که با بالهای ورچروکیده ات چنین برای شکستن دیوار ناتوانی تلاش می کنی، روزی بر اوج قله ها لانه خواهی ساخت.

شعله تازه درک که روز به روز از ورای شیشه های گردسوز چشمان درخشانت فراتر می رود، گویش نمکینت که رنگ و رویی می دهد به واژه های پوسیده، کارهای خلاقت که دنیا را جلایی طلایی می بخشد. تو هر روز عزیزم نوک دیگری می زنی به این پوسته زبر. تو هرروز قدم دیگری بر می داری در تثبیت توانایی های انسانی ات و با آن هر روز زندگی ام را سرشار از حس تازه ای می کنی. قلبم از شوق می لرزد که خوب این بار چه در آستین دارد این موجود دوست داشتنی باهوش؟ چه خواهد کرد که پیش از این نمی کرد؟ چه غنچه ای به سر شاخه توانایی هایش خواهد رویید؟ چه کلمه تازه ای بر آن زبان شیوا جاری خواهد گشت؟ با تو هرگز جهان برای من کهنه و زمستانی نمی شود بهار من، رنگ نمی بازد. برای اینهمه گیرایی که به سادگی زیستن داده ای، روحم تا ابد نمک گیر توست.

آن تلاشی که از پنجم فروردین آغازش کرده بودی به جد، برای رکاب زدن سه چرخه آبی ات، در پانزدهم فروردین به بار نشست. حالا دیگر باید بدوم تا به گرد پایت برسم. می دوم و راضی ام. کامم از تلاش و موفقیتت شیرین است.

توضیح تصویر: تخم مرغی که پسرم برای عید سال 89 رنگ کرد.

پی نوشت: منصوره عزیز و معصومه عزیز! اندوهتان را ای کاش می توانستم تسلایی باشم.

نوروز پیروز

۱. بهار می آید. می بینمش. خم گردنش که نشسته بر آن شاخه تابدار سبز-کرک. خنده جوانش که سر از آواز سارها برمی کشد. گیسوان گسش که طراوت از ابرهای هوس آلود گرگ و میش می گیرد. این زیبایی تن آور و سترگ را که عظمت زمستانی را به پچاچیچی نرم و نهان به زیر پا می کشد، فقط بعد چنین زمهریر تند و یخ الودی می شود به لذت تماشاگر بود. البته هنوز هم که دستمال و شیشه شور به دست (به قول پسرم سی.سی. یو) پنجره را باز می کنم تا مگر چشمهای خانه مان را پاک کنم، یخ می زنم و آرازم داد می زند که: «بیرون سرده!!». هنوز هم فاخته ها شکسته پر و لرزلرزان می خوانند. هنوز هم خورشید نوجوان شرم دارد که چهره گلگونش را از تور عروسی ابرینش بیرون فکند. اما ما می دانیم که این سرمای نافریبا رفتنی است. امروز یا فردا. یک روز که چلچله ها بیایند به مهمانی دل ها و بهار شوخ همه کرشمه هایش را به کار زده باشد، همه این منظره های سپید-خاکستری را سیل سبز می برد. این هیجان دمادم مرا مست می کند.

۲. مادر من! گمان مبر که ذره ای فراموشی در کارم رفته باشد. با هر بهار که می رسد بی تو بودنم درد آخته ای می شود نشسته بر استخوانم. هر عید که می شود یاد آن خانه قدیمی و همه روزهایی را که به پشتیبانی هم می تکاندیمش جلوی چشمانم رجی می شود ناخوانا از ورای سرریز اشک ها. چه ذوقی داشت عصرهای سه شنبه چهارشنبه سوری نشسته گرداگرد کوهی از "یمیش". داستان گویی و خنده تا پاسی از شب و هیجان آتشی که در حیاط از شاخه های هرس شده توت می افروختیم: "آتیل باتیل چهارشنبه!" و فریاد شادیمان چرخ زنان از ورای بامها می گذشت و کمر زمستان را می شکست. آن کوزه های گلی که بوی تره تیزک ها هوش از سرشان می ربود... تماشای چهره خسته ولی فروزانت که از شادی فرزندانت مایه می گرفت. چه زود گذشت مادر... این همه تا ابد رفته است و بر نمی گردد. اما دلم می خواهد شادی مشابهی را برای پسرکم به ارمغان بیاورم....

مادرم! یاد گرفته ام که نبودنت را بفهمم. من این را به ضربه های تلخ ترکه بر کف دست هام آموخته ام. اما حالا که سال ها رفته است و جوانه نرم سبزی نشسته به بن و ریشه ام آب می نوشد از آبشخور روحم، و روزی چنین در آنسوی روزهای دور انتظار خود مرا هم می کشد شاید صبور بودن را تمرین می کنم و مادر بودن را. دلم می خواهد آراز بداند که زندگی هنوز می تپد...

۳. با پسرم: عزیزم. عید یعنی نو شدن. یعنی یک بلی محکم به شروع دوباره و ریختن آنچه پشت سر جا گذاشته ایم در آتش یکی از همان چهارشنبه های پسین. عید یعنی توانایی برخاستن و تکاندن سر و رو از خاک شکست ها و جشنی که می گیریم تا به یادمان بیاورد هنوز زنده ایم. بهار یعنی تماشای آن طبیعت پیر که از هرگز جوان شدن و سر و رو آراستن خسته نمی شود و هرآنچه بر سر رود، قلبش مگر برای زندگی نمی تپد. چه آیین دلپذیری است این شادی برای آمدن عید که به هر یاد آوریش  خون در قلبم می جهد و خوشی مذاب بر آینه روحم جلا بر می کشد. پسرم. هر چند بار که زمین خورده باشی، هر چند قطره اشکی که به نامرادی فشانده باشی، هر آنچه بر تو رفته باشد، عزیز دل مادر، بدان که در روزی که نوید نو شدن داری می توانی همه را کنار بگذاری و به خودت یک شروع دوباره را نوید دهی. جهان و  نمود خلاقش با هر نو شدنمان برای ما متولد می شود. در این نوشدگی، هزار معجزه، هزار امکان، هزار لبخند و هزار خوشبختی نامنتظر برایت پدیدار می شود. آماده ای پسرک؟ بلند شو عزیزم. باز کن پنجره را. نوروزت را دریاب :)

۴. نوروزتان پیروز. کامرانی تان همیشگی. سالتان سرشار از بالندگی. عیدتان مبارک باد.

آراز زمستانی

توضیح تصویر: پیست اسکیت روی یخ، آراز لذت وافر برد از سرسره بازی با کفش های اسکیت.

آراز این روزهای ما:

» بیشتر شکل های هندسی را به اسم می شناسد مثل دال له (دایره) و منن نس (مثلث) و ... اما به شکل مربع می گوید عسل کره!!! (چون فکر می کند مربع و مربا نسبتی با هم دارند!)

» کفش های مادر و پدر را دم پایشان جفت می کند.

» شلوار عروسک قورباغه اش را می کند و کرم می زند و پوشک می بندد.

» وقتی یکی از پاچه های شلوارش را می پوشد، پای دیگرش را با زاویه 180 درجه باز و دور می کند و با قیافه حق به جانب می پرسد: ابیسی پا کو؟؟؟ (اون یکی پا کو: ترکی). برماست که بگردیم و دست و پا را پیدا کنیم!

» لباس های خیس را از لباسشویی برای مادرش می آورد برای پهن کردن و جزییات تک به تکشان (حتی جوراب ها) را باز گو می کند که کدام یکی مال پدر است و کدام یکی مال مادر و این یکی حوله استخر است و آن یکی شلوارک آبی مهمانی.

» به بلوزش که نقش چندین ستاره روی سینه اش دارد به خاطر این که استعاره "یک جنگل ستاره" یک شعر مشهور را به یادش می آورد می گوید: جان جان جان!

» گاهی می زند زیر آواز و ضرباهنگ و ریتم هرچه را که بخواهد بخواند درست اجرا می کند. پشت بند آن شعرش را خودش می گوید.... مثل این یکی "آتا ممود جون لفت لفت لفت وای وای وای!!!" (بابا محمد رفت!)

» موقعی که می رق-صد با شوق می گوید: حالا حالا حالا دستها به بالا! (این هم تاثیر آهنگ های بند تنبانی که گوش می دهیم. با موسیقی کلاسیک که نمی شود رق-صید، می شود؟)

» عاشق رنگ سفید است یا به قول خودش سپید!

» هرجا که باشد و نغمه ای از نغمه های همای گروه مستان را بشنود بدو بدو و همای همای گویان خودش را می رساند و چنان با دقت و علاقه تا کلمه آخرش را گوش می کند، چشم هایش را می بندد و کله اش را با ضرباهنگ موسیقی تکان می دهد طوری  که ادم خیال می کند با یک عارف هشتاد ساله طرف است....

» موقع خرید وقتی آبنباتی یا شکلاتی برای خودش انتخاب می کند و خودش هم روی نقاله می گذارد، هنگامی که برایش توضیح می دهم که نمی خواهم ان را بخرم با قیافه جدی در جواب مادرش و با جمله های توضیحی منطقی می گوید: "ابات منه.... ابات آرازه!!!" (این آبنبات مال منه!)

» وقتی مادر یا پدر برایش کتاب می خواند یکی دیگر را دم دستش نگه می دارد و دیگری را زیر بغلش که مبادا بعد از تمام شدن کتاب اولی لحظه ای از باهم بودنشان به بطالت بگذرد!

» وقتی مراسم کتاب خوانی قبل از خوابشان تمام می شود آه می کشد و با متاسفترین سر و رویی که بشود به خود گرفت می گوید: کتاب تموووووو شد!

» سولو پیانوی فورالیزه (Fur Elise) بتهوون را که می شنود بدو بدو می آید که "آنا تومنه!!!" (مامان بتهوونه!!)

» پازل های خیلی مشکل را به بهترین نحو ممکن سر جایشان می چیند (پازل های واقعی مقوایی چند تکه). اگر یکی جا نیفتد به خودش می گوید: نشد!!! و می کند و یکی دیگر را با چفت کردن نر مادگی و چرخاندن درست سر جایش می گذارد و آنقدر این کار را تکرار می کند که تکه پازل مناسب را پیدا کند.

» وقتی مادر به حرفش خوب گوش نمی کند با کمی تمرکز اخم می کند و بعد با همان نگاه چپ چپ می گوید: عصمیمم! (عصبانی ام!)

» وقتی والدینش او را برای بار اول به کسی معرفی می کنند، درخشانترین لبخند ممکن را می زند و در جواب احوالپرسی می گوید: "سلام خالی/عمو"!

» وقتی کسی کاری برایش انجام می دهد، می گوید: ویسی (مرسی) یا مموم (ممنون).

» شعر خوانی تنها را دوست ندارد اما وقتی مادر/پدر برایش کتاب شعری که دوست دارد می خوانند (مثل کتاب مامان می خوام بخوابم، یا قصه رنگها...) زودتر از نقال، جمله ها را پیش پیش می گوید.

» پوشکش را در می آورد و بعد بدو بدو می آید و می گوید: "آراز خراب شد!"

» موقعی که می خواهد سربخورد سر راهش روی سرسره یک برگ زرد می بیند و به او می گوید: "بخ چکیل!" (برگ برو کنار!: ترکی)

» پوتین هایش را خودش می پوشد.

» هنوز هم گاهی جای پانسمان دست و پایش را خالی می کند می پرسد "پاساننا کو؟"

» به جای پیچی که کامیونش را به تریلر پشتش وصل می کند و کمی فرو رفته است می گوید: ناف ماشین!

» وقتی با مادر حرفشان می شود به قلبش اشاره می کند و همچنان که اشک می ریزد می گوید: اوف شد!

» این هم جمله معروف که هنگام ورود به خانه اعلام می کند: "کبش، مموم! با کبش بدو بدو niet doen!" یعنی که داخل خانه پوشیدن کفش ممنوع است و نمی شود بدو بدو کرد! تیکه آخر هم که داچ است...

پی نوشت تصویری: اسکیت روی یخ سراییدن شعر ظریف تعادل و تمرین است. آنقدر در جلسه های اول آموزشی خانوادگی از آن لذت بردیم که فوری دلمان خواست پسرمان بی بهره نماند از آموزش اصولی آن. ولی دلایل منطقی زیادی وجود داشت برای منصرف شدنمان.

یک: با اینکه آراز از مدت محدودی گشتن روی یخ و بودن کنار ما فوق العاده خوش خوشانش می شد ولی به نظر من هنوز آنقدر از راه رفتن و دویدن لذت می برد که انگیزه لازم را برای یادگیری نداشته باشد. دو: کلاس آموزشی فقط بچه های شش سال به بالا را ثبت نام می کند سه: خود ما هنوز یک جفت مبتدی هستیم و به درد معلمی اسکیت نمی خوریم. چهار: پیست اسکیت از دو هفته دیگر تا سپتامبر آینده تعطیل است.

وقتی تایم ما تمام شد گفتیم: انشاالله سال بعد.

پی نوشت خواننده ای: مامان مارتیا جان تحقیقاتی عملی داشته در مورد کلاس های آموزشی اسکیت برای بچه های دوساله و مامان آرمان عزیز پست جالبی نوشته درباره آموزش اسکی. شما هم اگر شاید علاقمند باشید و بخوانید.

پرده یکم: احساسات کودکان مهمند.

اگر دلایل به روز کردن آینده ام به یک کلاف پیچ در پیچ مانسته باشد پس سرنخ های زیادی هم دارد. خیلی از ساده ترین هایشان به آراز، پسرم می رسند. روزهایی که برای او می نویسم انگار یادآوریهایم پلوور پشمی گرمی می شود و یخ دلم را آب می کند. یکی از آن سرنخ های پر نقش و نگار را هم اگر پی بگیری می رسد به تلاش مشترکی که من و پسرم (و البته پدرش) می کنیم در زمینه های تربیتی. این سرنخ حریر نازکی از رویا می شود که هر تار و پودش را با عشق نقش می زنیم. هر کرم ابریشمش فکری تازه است که در پیله تمرین و توانایی بالنده می شود و از برگهای توت دانایی و مطالعه می جود تا نخ به نخ این همه تلاش ناپیدا بشود رجی از حریر خاطره ها. 

این تلاش هدفمند برای من مقدس است. دلم می خواهد از کوشش های عملی مان بنویسم و از توانایی هایی که در این راه کسب کرده ایم در این مدت دو سال و اندی. سعی خواهم کرد گاهی هم از اشتباهاتمان هم بنویسم اما تنها از آنها که به یاد آوردنشان می تواند ما را به روز و روزگار بهتری رهنمون شود. بیشتر از موفقیت ها خواهم نوشت تا مگر این رنگ نرم پارچه ای، خاطره هایمان را رنگین تر کند. دلم می خواهد همیشه یادم بماند که من هم در ایجاد و ارتقا یک مرد موفق، یک انسان نمونه نقش مهمی داشته ام. می خواهم پیر که شدم با یک لیوان چای داغ تمشک بنشینم به خواندن این نوشته ها و لذت ببرم از تلاشی که کرده ام و کله پیرانه ام را کلی تکان تکان بدهم!

واقعه: داریم خانه را جمع و جور می کنیم. بعضی از اسباب بازی ها را آراز می برد و سرجایش می گذارد بعضی را من. بار سومی که برای برداشتن وسایل از روی زمین برمی گردم، ناگهان صدای اعتراض آراز بلند می شود و در کسری از ثانیه به گریه می افتد. بالا و پایین می پرد و سعی می کند در همان حالت آشفته و عصبی به من بفهماند که کار اشتباهی کرده ام. فقط می تواند تکرار کند کتاب... کتاب... گریه اش عصبی و خشمگین است. کتاب مورد علاقه اش را که در دستم می بینم دوزاریم می افتد. ظاهرا دلش می خواسته خودش کتاب مورد علاقه اش را ببرد. کتاب را با هیجان از من می گیرد تا ببردش به سمت کتابخانه. اما عصبانیتش فرو کش نکرده و بلند بلند غر می زند. بعد به کل نا امید می شود و کتاب را پرت می کند همانجا و می رود توی اتاقش.

چکار نمی کنم؟ اصلا نمی خندم. با اینکه ژست عصبانی و بالغش فوق العاده برای جنبه مادرانه ام جالب است. مسخره اش نمی کنم. با اینکه می دانم این موضوع خیلی پیش پا افتاده تر از آنست که چنین هیجانی به دنبال داشته باشد. به چهره گریانش متلک نمی بندم و نمی گویم: خوب دیگه لوس نشو بسه. حالا انگار چی شده! از دستش عصبانی نمی شوم و به خودم یادآوری می کنم که او هنوز کوچکتر از آنست که مدیریت حس هایش را بلد باشد (گرچه این آموزش هم به عهده من است)

به خودم چه می گویم؟ نا امید است همانقدر که من ممکن بود باشم. حسی که دارد مهم است همانقدر که احساسات من برای خودم مهم هستند.

چه می کنم؟ می روم و زانو می زنم، توی چشمهایش نگاه می کنم و به نحو موثری دلداریش می دهم و با هم در مورد آنچه پیش آمد صحبت می کنیم.

چه می شود؟ چند دقیقه بعد کتاب را بر می دارد وسرجایش می گذارد.

چرا؟ احساسات بچه ها اهمیت دارند و ما به عنوان والدین وظیفه داریم با پذیرفتن آنچه که حس می کنند به احساس بچه ها وزن واعتبار بدهیم. این ما هستیم که به آنها یاد می دهیم به حسی که دارند اعتماد کنند. 

من امیدوارم به این ترتیب پسری داشته باشم که فردا روزی نیاید که به خودش بگوید: "کلافه ام فقط نمی دونم چمه!". پسری که با اعتماد به نفس به طرف مقابلش بگوید: "از شوخی که کردی خوشم نیومد. احساس کردم به من توهین شد. دیگه این کار رو تکرار نکن".

آراز کوچولو

هرچندروز یکبار شال و کلاه می کنیم به طرف بیمارستان. خانم دکتر یا به روایت آرازی «خامم» دست و پایش را باز می کند و معاینه را شروع می کند. پسرک عاقلم اول دست چپش را محکم می گیرد و  به خانم مذکور می گوید: «دست منه!!!» بعد وقتی خوب روشن کرد که دستش متعلق به خودش است (!) و از هیچ کس هم در این رابطه زور نمی شنود و دکتر هم توضیح داد که دقیقا چکار می خواهد بکند دستش را می سپارد به دست خامم! دکتر هم به آرامش و عطوفت پوست های قدیمی را بر می دارد و همچنانکه با آراز مشغول صحبت و درد دل است به ابراز نگرانی هایش جواب می دهد. آراز می گوید: «خانم Pas op!»  یعنی که خانم مراقب باش.... و با اینکه از درد دارد و دست دیگرش را تکان تکان می دهد یا دست یکی از ما والدینش را محکم فشار می دهد باز هم دست مجروح را از دست دکتر نمی کشد، گریه و بی قراری نمی کند و ذره ای اخم هم نمی نشیند بر چهره اش، شاید چون خودش چنین تصمیمی گرفته است. وقتی پانسمان تمام می شود با خوشحالی می گوید: «**mooi!!!» و «هورا! خامم پاسانا قوتیلیدی! تموم شد....*» و برای آرامش و متانت و صبر خودش کف می زند... گاهی هم یک کادوی کوچک به انتخاب خودش از جعبه اسباب بازی های بیمارستان جایزه می گیرد....

در راه برگشت همه حادثه را از نو با مخلوطی از سه زبان تعریف می کند: «آراز، صنی نین، چای! داخ.... آراز کوچولو، آراز خوشگل، آراز پیشی اوف... اینا!!!!! اگنشت اوف!!!! ابیداس ویو ویو اومد! آقا، خرس! پاسانا...» و دلم از آنهمه ریش می شود. (ترجمه: آراز صندلی را کشید و به چایی دست زد. داغ بود و آراز کوچولو، آراز خوشگل اوف شد... ایناهاش!!! انگشتش اوف شده... بعد آمبولانس اومد که ویو ویو می کرد... آقا به آراز یه خرس داد و بعد پانسمانش کرد....). این روزها کلاس های ورزشی و آموزشی پسرک ما همه تعطیلند. او با چند کتاب سنگین تر و بزرگتر از خودش مدام توی خانه مان می چرخد... جای خالی بازی های نکرده و شیطنت های خلاقش را با کتاب پر کرده است....

توضیح تصویر: سرسره لیلی ساز در خانه، سرگرمی روزهای زمستان و نقاهت

انگار این پوسته پوسته شدن زخم ها پایانی ندارد. این گردن نهادن پسرک به داشتن پانسمان و زخم بند جایی که امکان نداشت جورابش را یک آن بیشتر از آنچه لازم است نگه دارد آزرده ام می کند. این کنار گذاشتن دست چپ که یک زمانی همه کاره بود  از زندگی روزانه، از نقاشی انگشتی، از ورق زدن کتاب، از مبل و میز نوردی، از غذا خوردن.... این باز و بسته کردن مدام زخم که هر روز باید انجام گیرد و نیاز به خلق و خوی مادرانه دارد که فضا را شاد کند و کودکی را که به دست و پای سرخ و کبره بسته اش چشم دوخته است سرحال بیاورد.... این حس تقصیر کاری، و وجدانی که پرگویی می کند و بیداری اش فقط و فقط مایه دردسر است و مانع تمرکز بر اندیشه ای که بار بدهد... این هوای وحشتناک سرد که هرگز مرز صفر را در نمی نوردد تا در خوشبینانه ترین لحظه هایم خورشید تابستانی مذاب و عرق ریز را حتی به یاد بیاورم.... این زمین دگم و لیز که لایه های یخی اش حاصل بارش مدام و یک در میان باران و برف و کولاک است و دوچرخه سواری را به اسکیت روی یخ تبدیل می کند.... این باد سرد که انگشتان نازکش را فرو می کند لابلای استخوان های سفت و سفید شده ام از سرما.

با پسرم! شیرین ترین دلچسب این روزهای من. تو ایمان من... . پسرک می دانی؟ فهمیده ام که هیچ رنجی نمی تواند آن سودای کنجکاوی و شوق امتحان و ماجراجویی را از تو بگیرد، حتی کابوس های مادرت که حالا دیگر می ترسد از آینده. تو شهامتش را داری... بی خود نیست که اصلا تصمیم گرفتی به دنیا بیایی و جهان را با همه نرمی و زبری اش بچشی. بیخود نیست که آراز بودن را انتخاب کردی با اینکه ممکن است آسان نباشد. با اینکه والدینت ناشی اند و پرمشغله و درگیر. کم تجربه اند و گاه شکننده. با اینکه اینجا غریبی و تنها و دور از زاد و رود و ریشه ات. همیشه خودت را عزیزم، آراز کوچولو می نامی. اما تو بزرگی. به اندازه همان تصمیمی که دو سال و اندی پیش گرفتی برای آمدن.

* به ترکی: هورا پانسمان خانم تموم شد...

** به داچ: خوشگل شد! 

گفتمان 3

	نگویید	بگویید	تلفظ	توضیح
1	تراکتور	توتخ	Tootakh
2	آبمیوه	آب وی وی	Abvivi
3	اتوبوس	ابوتوس	Obutus
4	آلبرت هاین	ابطحی!!!	Abtahi	داچ - نام فروشگاه
5	موتور	هوتور	Hotor	قبلا بود پوتور
6	آمبولانس	آبیداس	Abidas
7	یومورتا	یوبا	Yubba	ترکی - تخم مرغ
8	نردبان	یوبابا	Yubaba
9	اویناماخ	ایویو	Ayoyo	ترکی - بازی کردن
10	پلیس	بولیس	Bulis
11	میکی موس	مینی موس	Minimouse	عروسک میکی
12	گوفی	کوفی	Koofi	عروسک میکی
13	پولوتو	پویوت	Pyot	عروسک میکی
14	خاله	خالی	Khali
15	صبا	صوپا	Supa
16	نارنجی	ناجی جی	Najiji
17	بنفش	بنمس!	Banams
18	قهوه ای	کافی	Kafi
19	آنه مارتا	آبی تا بی تا	Abitabita	دوست مهد کودکی
20	سنت نیکلاس	قیدی قیداس	Gidigidas	داچ - بابا نوئل
21	خطرناک	هوتوتو	Hototo
22	خورشید	هورشیج	Khorshij
23	اردک	اردخ!	Orkakh
24	فک	فخ	Fokh	قبلا بود کف

 

1- خیلی وقت است که تعداد کلمه هایی که آراز می گوید از امکان شمارش فراتر رفته است. اما این جدول چکیده ای است از آنهایی که از نظر کلمه سازی جذاب و شنیدنی است. البته شنیدن کی بود مانند خواندن.

2- آراز ما در راستای به تنگ آمدن از تعدد کلماتی که باید یاد بگیرد تعدادی ترکیب جدید اختراع و به گنجینه واژه های فارسی و ترکی و داچ اضافه کرده است. این لغت ترکیبی به جای هر دو لغت قبلی به کار می رود!

تمساح + دایناسور: تمساسور

شامپو + صابون: صامبون

 3- آراز ما اعضای بدن را به زبان فارسی یاد گرفته و خیلی وقت است که مثل همه دو ساله های دیگر تک به تکشان را می گوید و می داند. ما هم هر موقع بخواهیم در مورد این اعضا مبارک صحبت کنیم به اسم فارسی شان اشاره می کنیم. لازم است یادآوری کنم که به جز من و پدرش هم کسی این دور و برها زبان ترکی بلد نیست. امروز وقتی عمه اش پشت گوشی تلفن گفت: «گوزل گوزلرینه قوربان»* و آراز به چشم هایش اشاره کرد فکر کردم اشتباه دیده ام. بعد، من شروع کردم به پرسیدن و وقتی فهمیدم همه اعضا بدنش را به ترکی می داند و همزمان با نشان دادن اسمشان را هم می گوید و همه را هم درست، چشم هایم قد نعلبکی شد. بعد برای تکمیل شگفت زدگی همه را از نو به داچ پرسیدم. باز هم بیشتر شان را می دانست و نام می برد. اول چهارتا شاخ خوشگل روی سرم سبز شد. بعد اوقاتم تلخ شد که چقدر بد است برای من که از توانایی های بچه ام بی خبر باشم! قدرت درک و توانایی تجزیه و تحلیل زبانی کودکان به نحو شگفت انگیزی با بزرگترها فرق دارد. این موجودات دوست داشتنی شگفت انگیز!

 * فدای چشم های قشنگ تو!

 4- این روزها صبح که می شود صدای نازک دل انگیزی به این ترتیب ما را از خواب خوش بیدار می کند:

- «محمد جون!!! دور!» که به فارسی می شود: محمد جون پاشو!

 5- چکاپ دوسالگی آراز کوچولو در مطب دکتر همراه شد با تلاش پزشک متخصص کودکان برای کشف توانایی های زبانی پسرک. دکتر تاکید کرد که با توجه به تلاش آراز برای یادگیری سه زبان مختلف توانایی اش در به کار بردن لغت ها نه تنها قابل قبول بلکه تحسین برانگیز است.

 6- این روزها پسر ما خواب های بد زیاد می بیند. گریه کنان از خواب می پرد و فقط یک چیز می گوید: «هاپوی سیاه!». اگر از این بی خوابی های شبانه و نگرانی و دلشوره ترس عجیب آراز بگذریم (عجیب، چون پسرک من پیش از این نه از تاریکی می ترسید، نه از تنهایی و نه صداهای نامتعارف )، از این که یاد گرفته از صفت ها در گفتگوهای روزانه استفاده کند مشعوفم. صفت هایی مثل : بزرگ، کوچولو، لطیف، بلند، داغ، mooi ( داچ: خوشگل، دلپذیر)، lekker (داچ: خوشمزه)، بش (ترکی: خالی)، یاش (ترکی : خیس).

7- این هم چکیده ای از گشت و گذار من در نوشته های علمی مربوط به کودکان دو یا سه زبانه.

به گفته متخصصین گفتار، انسان از دوره جنینی شروع به یادگیری آهنگ زبان می کند و از بدو تولد توانایی تشخیص زبان مادری خود را دارد، به این زبان گریه می کند و آن را ترجیح می دهد. بچه ها از یک و نیم سالگی شروع به درک ساختارهای متفاوت زبان می کنند. از دو تا سه سالگی مغز انسان در بهترین شرایط برای پذیرش یک زبان جدید قرار دارد به شرطی که روش یادگیری مناسب سن کودک طرحریزی شده باشد. بهترین راهکار، قرار گرفتن در محیط زبان مورد نظر و یا تکلم مستمر یکی از نزدیکان کودک به آن زبان است. بر خلاف عقیده رایج، قرار گرفتن در معرض دو یا سه زبان نه تنها موجب دیرکرد شروع گفتار و  اختلال در امر یادگیری کودکان نمی شود بلکه به آن ها کمک می کند که با استفاده درست و به موقع از نیمکره های مغزی توانایی های خود را بسط داده و تسبیط کنند. کودکان دو یا سه زبانه معمولا از سایر کودکان دقیقتر هستند و توانایی تمرکز و تحلیل بالاتری دارند. همچنین کودکان دوزبانه در سنین بالاتر درک صحیح تری از زبان پیدا می کنند و در آینده زبان های دیگر را با سرعت بالاتری فرا می گیرند.

دیده شده است که بچه های دوزبانه جملاتی می سازند که کلمه هایی از هر دو زبان در آن به کار رفته است. این مساله از سوی عده ای به اشتباه به عنوان نشانه ای از عدم توانایی تفکیک زبان در نظر گرفته می شود. در حالیکه تحقیقات سال های اخیر نشان می دهد که بچه ها با این کار قدرت بالای خود را در درک زبان هاب مختلف نشان می دهند و با پیشرفت مهارت های خود خواهند توانست یک منظور را با همه زبان ها و بدون گیج شدن برسانند. توجه داشته باشید که کودکان نوپا علاوه بر زبان آموزی همواره در حال سنجیدن مرز های خود در همه زمینه ها هستند و می خواهند بدانند که کلمه هایی که می دانند تا کجا برای دیگران قابل شناسایی است. کما اینکه بزرگسالی هم که دو زبان می داند در صورتی که طرف مقابل آمادگی فهم زبان های مشابه را داشته باشد جمله های مختلط را در گفتگوهای خود به کار می برد. بچه ها به دلیل روش تحلیل مغزی متفاوتی که از بزرگسالان دارند (و بیشتر مبتنی است بر لحن، فنوتیک و آهنگ کلام که کاملا در زبان های گوناگون متفاوت است) توانایی تشخیص زبان ها را از هم حفظ می کنند.

ولیکن یک نکته را نباید از نظر دور داشت. زبان و یادگیری آن امر بغرنجی است و کودک (حتی کودک تک زبانه) در حدود سه سالگی تازه به آن مرحله از توانایی می رسد که یک گفتگوی هوشمندانه را با انسانهای دیگر پیش ببرد. برای آموختن زبان لازم است که برای مدت زمان بسیار طولانی، کودک نحوه تکلم دیگران را بشنود و پاسخگو باشد. یک محیط سرشار از گفتگوی دوجانبه با کودک می تواند کمک موثری در این زمینه محسوب شود.

و بالاخره چند نکته مهم:

1. اجازه بدهید که کودک همه زبان هایی را که باید یاد بگیرد به صورت مداوم و در شرایط مختلف بشنود. غنی سازی گنجینه لغات او با کتابخوانی و گفتگو و آوازخوانی به همه زبان ها قدم بزرگی است که به کمک والدین و معلمان برداشته می شود.
2. سعی کنید زبان های مورد نظر را به موقعیت ها و شخصیت ها مرتبط کنید. مثلا یکی از بهترین روش ها جداسازی زبان در افراد (به خصوص والدین) است. پدر و مادر می توانند به زبان های مشخص و پیش تعیین شده ای با کودک صحبت کرده و انتظار پاسخ به همان زبان را داشته باشند.
3. آموزش زبان را نباید به یکباره شروع کرد. اگر ناگهان زبانی را که کودک به آن عادت دارد متوقف کرده و زبان دوم را شروع کنید برای او شوک آور و ناراحت کننده خواهد بود. سعی کنید در مراحل اولیه هر دو یا سه زبان را به ملایمت و همزمان پیش ببرید.
4. اگر پدر و مادر به دو زبان با کودک تکلم می کنند کودک باید یاد بگیرد که به زبان خاص هریک با آنها گفتگو کند. در سنین بالاتر می توان از کودک انتظار داشت که درخواست خود را به زبانی که والد طرف گفتگو به آن صحبت می کند تکرار کند.
5. آموزش زبان را به یک موضوع برای جنگ و جدل در زندگی کودک تبدیل نکنید و هرگز کودک را برای صحبت کردن یا نکردن به زبان خاصی تنبیه نکنید.

سینتر کلاس (سنت نیکلاس)

zie ginds komt de stoomboot

Zie ginds komt de stoomboot uit Spanje weer aan.
Hij brengt ons Sint Nicolaas, ik zie hem al staan.
Hoe huppelt zijn paardje het dek op en neer.
Hoe waaien de wimpels al heen en al weer.

Zijn knecht staat te lachen en roept ons reeds toe:
wie zoet is krijgt lekkers, wie stout is de roe.
Oh, lieve Sint Nicolaas, oh kom ook bij mij!
En rijd dan niet stilletjes ons huisje voorbij

آنجا را ببین قایقی سوار بر امواج دوباره از اسپانیا رسیده است/ این قایق سنت نیکلاس را برای ما آورده است. من او را می بینم که ایستاده است/ و اسبش را که یورتمه کنان بالا و پایین می پرد / و بیرقش را که جلو و عقب می شود.

همراه و همدست او خنده زنان کنارش ایستاده است و ما را می خواند / چه خوشمزه است شیرینی هایش و چه صدای نیرومندی دارد / اوه! سنت نیکلاس مهربان و عزیز! بیا کنارم / و مرکبت را از خانه کوچکمان دورتر مران!  بشنوید                             

این روزها در کشوری که من زندگی می کنم همان شور و حالی حکمفرما است که در عید نوروز ایرانی ما. وقتی با یک کودک در روزمرگی ها دمخوری، فرصت داری که با او از نو سنت ها را تجربه کنی (حتی اگر آن سنت رسم و آیین تو نباشد، باز به او که امروزش را اینجا می گذارند تعلق دارد) و دوباره شانس پذیرش لذت های زندگی به تو رو می کند. جشن سینتر کلاس این روزها آنقدر به مذاقم خوش آمده که دلم خواست همه را با خودم شریک کنم در این سرور.

همه چیز از یکی از یکشنبه های نیمه دوم نوامبر (آبانماه) شروع می شود. در همه شهرها که اغلب بندری هستند یا کم کم یک کانال قایق رو دارند، مردم جمع می شوند و به کشتی سفید و آبی رنگی سلام می کنند که هن و هن کنان از راه می رسد. روی عرشه یک پیرمرد سرخ پوش شنل دار به همراه ده ها موجود سیاه پوست با لباس های رنگارنگ دیده می شوند. بچه ها که لباس های شاد به تن دارند سرود می خوانند و برای سنت نیکلاس دست تکان می دهند. همه بچه ها تا پنجم دسامبر فرصت دارند تا برای سنت نیکلاس نامه بنویسند و هر چیزی را که دوست دارند از او بخواهند.

در افسانه های داچ آمده است که سنت نیکلاس پیرمردی است با ریش سفید بلند، کلاه قرمز، عصای مرصع طلایی که جایی در اسپانیا زندگی می کند و برای ایام فرخنده کریسمس راهی شهر های این کشور می شود. او شب پنجم دسامبر و وقتی همه بچه ها خوابند از راه می رسد: با اسب سفید کوچک و وردست هایش. کتابی زیر بغل دارد که کارنامه یکسال گذشته هر بچه ای در آن است و لابد نامه هایی که از همین بچه ها به دستش رسیده است. وردست ها که همراهش حرکت می کنند لباس های رنگی دارند و کلاه های پردارو وظیفه سنگینشان توزیع هدیه های کریسمس است. از آنجایی که این پیت ها (وردست ها) از لوله های بخاری تردد می کنند سر و صورتشان سیاه و غبار آلود است. اگر خانه ای لوله بخاری نداشته باشد البته سنت نیکلاس با کلیدی که به همه درها می خورد در شب پنجم دسامبر وارد خانه می شود و کفش کوچولویی را که به انتظار او کنار بخاری گذاشته شده پیدا می کند. بچه ها یادشان نمی رود که یک هویح یا کلم برای اسب سفید سنت نیکلاس کنار کفش شان قرار دهند. اگر کارنامه کودکی که در آن خانه زندگی می کند مورد قبول باشد از سنت نیکلاس مهربان و همدست سیاهش یک کادو می گیرد و یک عالمه شیرینی زنجفیلی وگرنه فردا صبح بچه شیطان یک کیسه پر از نمک توی کفشش پیدا می کند و البته هیچ کس دوست ندارد یک کیسه نمک نصیبش شود!

بزرگترها هم از این همه کیک و کادو و شادی بی نصیب نیستند. عصرهای روز پنجم دسامبر بزرگترها هم در مراسم بامزه ای به هم هدیه می دهند. اسمش Pakjesavond است. قرعه کشی قبل از مهمانی انجام می شود و هرکس در خفا می فهمد که برای چه کسی باید هدیه بخرد. بعد این پیشکش همراه با چند بیت شعری که خریدار سروده است می رود قاطی کوه انبوه هدیه ها که روی میز آورده می شود بعد از شام. همه آنهایی که دور میزند می دانند که برای چه کسی خرید کرده اند اما هیچ کس دیگر جز خریدار نمی داند البته (به خصوص کسی که گیرنده است)! همه به نوبت بسته خود را باز می کنند و شعر آن را بلند می خوانند و سه بار فرصت دارند که حدس بزنند با توجه به شعر و دست خط و نوع هدیه چه کسی ممکن است آن را خریده باشد. اگر کسی نتوانست بگوید، جریمه خنده داری که از پیش قرارداد شده است اجرا می شود... من عاشق آن شعر های بی شیله پیله ای شدم که هرکس بنا به ذوق خودش برای دیگری سروده بود.

علاوه بر آن ماشین ها و تدی بیری که در پاکیس آوند امسال نصیب آراز شد این روزها سنت نیکلاس بارها برای آراز هدیه آورده است. مثلا یک کتاب پر از حیوانات مزرعه و پازل و شکلات که توی مهد گذاشته بود، یک بسته پر از نانک زنجبیلی و کیک سپرده بود به سوپرمارکت محله(!) و یک ماشین قرمز که به مربی کلاس ژیمناستیکش ربکا داده بود. توی کلاس ژیمناستیک این هفته امتحان مهمی هم برگزار شد. همه دانش آموزان باید از میان لوله بخاری های فرضی با یک کیسه پر عبور می کردند و یا هدیه ها را در جعبه های از پیش تعیین شده می انداختند یا سطح های شیب دار را با دست های پر از بسته های کادوپیچ طی می کردند! در آخر جلسه سنت نیکلاس دیپلمی به بچه ها داد که نشان می داد می توانند وردست قابلی برای او باشند!!!!

روزی که رفته بودم تاهدیه ای را که قرار است سنت نیکلاس در شب معهود برایمان بیاورد از مغازه سر خیابان بخرم!!! فروشنده که پیرزن مهربانی بود آهسته سرش را برد دم گوشم و بی آنکه آراز بشنود پرسید: «هدیه سینتر کلاسه دیگه نه؟؟» با خنده اشاره کردم که بله. انگار بزرگترها صاحب راز دوست داشتنی شیرینی باشند و بخواهند دنیا را با آن راز برای کوچک تر ها بیارایند. این اولین دروغی است که قصد دارم به آراز بگویم. فردا که بیدار شود او هم داخل لنگه کفشش هدیه کوچکی خواهد داشت. این افسانه های دلنشین که قرن ها و دهه ها را پیش از رسیدن به گوش پسرم هزاران کودک را به بزرگسالی رسانده اند، عجیب برایم خوشایند و قلقلک آور اند.

پی نوشت 1: آراز نوبت اول واکسن آنفولانزای اچ وان ان وان را دریافت کرد. دولت بین مردم مایع ضد عفونی کننده رایگان و دستمال کاغذی پخش می کند. به این می گویند نوشداروی بعد از مرگ سهراب!

پی نوشت 2: ترجمه ام لابد بدون اشکال نیست. 

پی نوشت 3: اولین سلمانی را امروز رفتیم! پسرک شیرین من تمام مدت که مرد و مردانه روی صندلی آرایشگاه نشسته بود، با آرایشگر گپ می زد و توی آینه با افتخار خودش را برانداز می کرد! این هم یک قدم دیگر که برای برداشتنش آنهمه می ترسیدم.

پی نوشت 4: یک دعوتنامه الکترونیکی برایم رسیده است از طرف مجله شهرزاد برای شرکت در گردهمایی وبلاگنویسی برای کودکان. به سایتش مراجعه کردم و دیدم همه وبلاگ نویسانی که در این زمینه کار می کنند اجازه شرکت دارند. من که به علت دوری فاصله امکان حضور ندارم. ولی اگر دوست داشتید شاید جمع خوبی باشد از دوستان با علاقمندی های مشترک.

 

توضیح تصاویر: سنت نیکلاس - وردستش پیت سیاهه - آراز در آرایشگاه - پیت کوچولوی خانه ما

دوسالگی وحشتناک یک موجود دوست داشتنی

پی نوشت: جواب برخی از دوستان را در کامنت دانی داده ام. دوستانی که نظرشان جواب ندارد یعنی گفته ها را گفته اند و حق مطلب را ادا کرده اند :) از همه شما که کمکم کردید و راهنمایی صمیمانه متشکرم.

                                               

پسرک دلبندم.

از خیلی وقت پیش منتظر بودم با ترس و لرز...  حتی پیش از اینکه  متولد شوی. اصلا از همان روز منحوسی که خواندن کتاب های روانشناسی را شروع کردم... همان وقتی که زانو به بغل می نشستم پشت میز کارم و چهره تو را که تا دیدنش سال های طولانی انتظار باقی مانده بود تصور می کردم . از همان زمان که در خیال برایت لالایی می خواندم....

با اینهمه خوب می دانی که غافلگیرم کرده است. با همه دانستگی هایم سرزده آمده و نشسته در شاه نشین پذیرایی خانه مان و دارد برای خودش تخمه بو داده می شکند! دوسالگی ات را می گویم. اگر یک مادر نبودم از دست مادرانگی ناشیانه این روزهای محک و دوسالگی عجیب و غریبت سر می گذاشتم به کوه و بیابان. تنها چیزی که کمی دلهره ام را کم می کند همین اسم است و صفت وحشتناکش. به خودم می گویم که اگر یک همه گیری نبود لابد اسمی هم نداشت. به خودم دلداری می دهم که گذرا است و ته دلم آن ور ناباور و شکاک می پرسد: از کجا اینقدر مطمئنی؟

خدا می داند که من این درگیری ها را با عزیزترین کسانم نمی خواهم. این که من برای تو بجنگم عجیب نیست چون حاضرم به خاطر تو یک تنه پشت دنیا را به خاک بمالم. اما خوب که نگاه می کنم می بینم کسی که روبرویم ایستاده است خود تویی. گاهی نمی فهمم. گیج کننده است. اگر برای تو مبارزه می کنم پس چرا شمشیر کشیده ای به روی من؟ اما حقیقت دارد. مثل وقتی که اصرار می کنی وسط خیابان بایستی و منطقم را برای رد شدن با من نمی پذیری. یا وقتی که برای خوردن یک قاشق از ویتامین آ+د ات الم شنگه ای به پا می شود آن سرش ناپیدا. یا وقتی که حاضر نمی شوی کلاه آبی ات را بگذاری روی سرت تا از گزند باد زوزه کشان در امان باشی. وقتی که عصبانی می شوی. آن وقت خیره می شوی به من و شروع می کنی به زدن خودت. گیریم که ضربه هایت آرام است و آسیب رسان نیست. اما به گمانم تو آدم شناس کوچولوی من با تجزبه و تحلیل نگاه متعجب و ناباور من خوب فهمیده ای چقدر از تماشای این صحنه خون به دل می شوم، حالا هر چقدر هم بخواهم وانمود کنم که برایم مهم نیست. می خواهی حقیقت را بدانی؟ این جور وقت ها دلم می خواهد مرده باشم.

ببین من نمی خواهم به خودمان دروغ بگویم. تو تغییر کرده ای. من هم، قبول دارم. بین ما خیلی چیزها عوض شده است. گیریم که باید همین طور می بود. اما مادرانگی من دیگر یک ماه عسل شیرین نیست که خستگی هایم را از دنیا به پایش بریزم و با عشقش روحم را تطهیر کنم. من به همه نیروی نهفته که مادر بودن به من می دهد نیاز دارم که رابطه مان را مدیریت کنم. همه زندگی ام در دو سالگی تو شده است مثل یک بازی شطرنج. حتی برای دوست داشتنت هم باید محتاط و با برنامه باشم. دیگر نمی توانم هر لحظه که دلم خواست بپرم و بغلت کنم. اگر سرگرم کار مهمی باشی (کار مهم آرازی مثل کتاب خواندن یا تماشای خرسی که می رقصد) پسم خواهی زد... تو پسرک!

این وسط در این هیاهو و قشقرقی که تو پسرک من بر سر «من پادشاه خودم هستم» برپا کرده ای چیزهایی هم هست البته که نجات دادنشان را از این سیل بنیان کن به این راحتی ها نیست. یکیشان همین لیلی است. مادرت. مادرت دوست ندارد که تو بزنی اش. نه آن لیلی درون که گاه و بیگاه قهر می کند. نه آن لیلی برون که کر و فری دارد برای خودش. من اصلا از عکس العمل های ناخودآگاه تو خوشنود نیستم. من دلم نمی خواهد کسی به من توهین کند حتی اگر تو آن کس باشی. نمی خواهم تو ماشین اسباب بازیت را  پرت کنی یا با دست های کوچولویت بزنیم. خوب می دانم که هنوز کوچکتر از آن هستند این دست های دوست داشتنی که بتوانند حتی دردم بیاورند و خوب می فهمم که که اینهمه را از روی قصد و غرض نمی کنی. اما باور کن آن دل شکستگی لیلی درونم از نیت نداشته ات مثل پژواک صدای نازکی است که در حجمی باور نکردنی به قلب و روحم حمله می برد.

قسمت پیچیده ماجرا نقشی است که باز هم تو در این میان ایفا می کنی. چون اگر ابهت مادرانه من بشکند هیچ کس بدتر از تو از آن صدمه نخواهد دید. تو همان هیزم شکنی هستی که تبر می زند به درختی که در سایه اش ایستاده است. اگر بیفتم پسرکم تویی که می شکنی.... چیز دیگری که باید نجاتش دهم همان رابطه مادری-فرزندی است. تو هم خوب می دانی که مادری هرگز کهنه نمی شود. اما یک مادر هم می تواند برنجد. من نمی خواهم از تو برنجم. من نمی خواهم دلم از داشتنت به درد آید. من نمی خواهم یکروز برسد که خسته شوم از مادر بودن. من برای بودن آن چه هستم زحمت کشیده ام. نمی خواهم مادرانگی عمدی ام (و نه غریزی را) به باد دهم.

ما چاره ای چند اندیشیده ایم.

پسرم. پیش از هر چیز در این چندین هفته طاقت فرسا یاد گرفته ام که صبر ما بزرگترها چقدر می تواند برای حفظ آرامش خانواده مهم باشد. من نمی خواهم آن لجبازی دوسالانه ای را که به سوی من پرت می کنی به تو برگردانم. من برای چیزهایی که اهمیت کمتری دارند (کمتر از شخصیت من و تو که طلایی اند ، کمتر از سلامتی و شادی تو که سرمایه های جاودانی اند) بهای نازلی می پردازم. برای حرف مردم، برای تمیزی خانه، برای اسباب بازی هایت، برای لباس های کثیف.

خدا را شکر به خاطر آن سه شخصیت مهم دیگر برای کمک به من و پدرت وارد روزانه های تو شده اند. آقای کتک خور، بانو گل زرد و توپ سبز را می گویم. وقتی تصمیم می گیری که کسی را بزنی من و آتا زود یادآوری می کنیم که: «فقط آقای کتک خور رو میشه زد». بعد دست در دست هم می رویم و بالش رنگارنگی را که برای این کار در نظر گرفته ایم می زنیم. هم تو خالی می شوی و هم ناامیدی پیشین جایش را به یک بازی با مزه می دهد. بانو گل زرد قبلا یک دندان گیر کهنه بی مصرف بود. اما حالا دوست روزهای ناتوانی از مهار احساسات است. هر موقع بخواهی کسی را از روی محبتی که داری گاز بگیری زود یاد این موجود مشهور می افتیم و گازش می گیریم و باید مفتخرانه اضافه کنم که یک هفته ای است که این عادت ناپسند را به کل ترک کرده ای و ترجیح می دهی هرچه را بیش از توان تحمل قلبت دوست داشته ای در آغوش بگیری. توپ سبز هم برای آن لحظه هایی است که دلت پرت کردن می خواهد. زود می گوییم: «این شیشه مربا یا آن کنترل تلویزیون واسه پرت کردن نیست. به جای آن این توپ رو می شود پرت کرد» و وقتی توپ قلقلی را پرت می کنی خودت هم خوشحال تری....

ما به تو امکان انتخاب می دهیم (آراز کدام پیراهنت را می پوشی، قرمز یا سبز را؟) و فرصت تفکر و تغییر عقیده (اگه دوست نداری بیایی تو می تونی دو دقیقه پشت در بمونی. هر موقع نظرت عوض شد تقه بزن به در) و همچنین امکان تصمیم گیری (الان دوست داری چیکار کنی؟). ما سعی می کنیم جایگزینی برای کارهایی که دوست داری ولی مجاز به انجامشان نیستی فراهم کنیم (تو نمی تونی از لیوان بابا بخوری ولی می تونی در مربا رو بذاری). ما سعی می کنیم مراحل تکراری کارهایی را که دوست نداری و مجبوری انجامشان دهی برایت به بازی تبدیل کنیم (بازی تعویض پوشک همراه با کلی قلقلک و قایم موشک). گاهی وقت ها حتی برنامه مان را با خواست تو منطبق می کنیم (به جای دوچرخه سواری پیاده می رویم برای خرید تا بتوانی کالسکه ات را بیاوری) ما سعی می کنیم ولی نمی توانم ادعا کنم که همیشه موفقیم.

ما تلاش می کنیم رفتارهای نادرستت را نادیده بگیریم و رفتارهای خوبت را تحسین کنیم. اگر هم نشد یک دقیقه وقفه می دهیم در جریان امور جاری... یعنی همان Time out که باید در اتاقت به تنهایی بگذرانی. تنبیهی که گمان نمی کنم آزارنده باشد چون آن را با آرامش و صبوری می پذیری. این زمان صرفا کمک می کند که کمی سیل سرازیر حس هایت را که گاهی از توان تحمل تو فراتر است سر و سامان دهی...

آرازم! 

برای حلاجی این همه کم نیست آن لحظه هایی با خودم خلوت می کنم و شروع می کنم به دلداری آن لیلی کوچولوی درون. پسرکم. خوب می دانم که دوسالگی یعنی چه. یعنی نوجوانی کودکی. یعنی شروع من. یعنی به پا کردن رج های نخستین دیوار من. یعنی روشن کردن حد و مرزهایی که بایدها و نبایدها را مشخص می کند. یعنی این که بفهمی اراده ات تا کجا می تواند برود. یعنی این سنگی که در فلاخنت گذاشته ای تا کجا می تواند تالار آینه ات را ویران کند. مگر نه اینکه می خواهی بهترش را بنا کنی؟

من به لیلی درونم می گویم که تو داری بزرگ می شوی. مردی می شوی. و در این راه صعب چاره ای جز تولد نداری. یک تولد دیگر؟ لیلی درون من مدام از من می پرسد و جوابم همیشه مثبت است. آن تولد دو سال قبل یک آغاز بود، یک سرآگاهی. تو در سال هایی که تا نوجوانی پیش رو داری بارها پیله مادرانه مرا پاره خواهی کرد تا پروانه شوی. پروانه شدن ساده نیست. مستقل شدن هم. درد دارد. اما اگر مادر خوبی باشم باید توانایی پذیرشش را در خودم ایجاد کنم. من می فهمم که تو صرفا اندکی فراتر از توانایی های فیزیکی ات رفته ای. از نظر فکری آنقدر بزرگ شده ای که می توانی مثل همه ما مایوس، عصبانی و ناامید شوی و برای چیزهایی که البته برای خودت مهمند غمگین شوی. اما نه می توانی به خوبی در مورد آن ها صحبت کنی و نه اینکه یاد گرفته ای چطور به این حس های عجیب و غریب که امروز در چنبره شان گرفتاری فایق آیی. خدا می داند که حتی ما بزرگسال ها هم گاهی نمی دانیم که چطور باید با غم هایمان، شادی هایمان و حتی خودمان کنار بیاییم عزیزم. ما فرصت یاد گرفتنش را هرگز نداشتیم. خوشحالم که تو به جای سرکوب و تکذیب احساساتت یاد خواهی گرفت که آنها را مدیریت کنی. عزیزم این فقط یک قدم دیگر است: همین.

بسیار خوب. پس تو می خواهی مرا واداری تا بار دیگر به دنیا بیاورمت؟ می خواهی یکبار دیگر قلب مادرت را از هم بشکافی تا هست بودنت را به دنیا اثبات کنی؟ می خواهی بند نافت را انکار کنی و با دریدنش زندگیمان را به خون بکشی؟ می خواهی بار دیگر این داستان کهنه را سراییدن آغاز کنی؟ این منم مادر. منم همان حماسه جاودانی. من از این زاییدن هزارباره نمی ترسم. من درد می کشم اما نمی میرم. من برای همین است که زنده ام. من از این زخم تبرها که بر تنه کهنم می زنی، من از این خون ها که بر بستر عشقم می ریزی جان به در خواهم برد. من از آن زندگی دوباره خواهم ستاند تا مادرت باشم. من می مانم تا بالیدنت را نظاره گر شوم. من این درد را دستاویز خواهم کرد تا فقط راه درست زاده شدن را رو به خورشید به تو بیاموزم. پسرکم. بزن مرا. من از آن نخواهم مرد.

پی نوشت1: ما خوبیم. آنفولانزای خوکی گرفته بودیم. در دوران نقاهت به سر می بریم.

پی نوشت2: شاینای شایلی تولدت مبارک. آرزوی من برای تو میلیونها طلوع خورشید است در میلیون ها روز نوی خوشبختی.

آراز نامه

پی نوشت: بعد از دو شب که آراز قهرمان در تب چهل درجه گذراند حالا همگی خیلی بهتر هستیم و روند بهبودیمان دارد طی می شود. ممنونم از توجه و انرژی عزیزان و با آرزوی سلامتی پاینده برای همه.

یادم نمی آید هرگز تا این حد یک آنفولانزای ساده یا حتی پیچیده توانسته باشد مرا از پا بیندازد. مریضیم. همه باهم. دو روزمان در تب و هذیان گذشت. گلودرد و سرفه و گوش درد و دل به هم خوردگی هم داشتیم. هیچ چیز بدتر از یک خانواده بیمار نیست آنهم در بلاد غریب! پسرکم که سرماخوردگی میکروبی هفته قبلش پشت سر نگذاشته است و سرفه های خشکش را که از سه ماه قبل با خودش یدک می کشد این یکی را هم که گرفته مجموعه گل بیماری هایش به سبزه آراسته شده است. یک هفته است که به غیر از شیر هیچ چیز نخورده است (واقعا هیچ - چیز). آنقدر لاغر شده که شلوارهایش به تنش زار می زند و توی صورتش که نگاه می کنی یک جفت چشم درشت غمگین می بینی با سایه های گرداگردش و دیگر هیچ. من و پدرش هم از این درد استخوان که امانمان را بریده در عذابیم. شک کردیم به آنفولانزای اچ-یک-ان-یک. دکتر اورژانس اما نه تایید کرد و نه تکذیب. بنابراین هیچ بعید نیست که همین الان من و ویروس های صورتی خوکی با هم در حال نوشتن این متن باشیم!

دکتر گفت که چند مورد در شهر خودمان دیده شده است اما سیاست دولت بر این قرار گرفته است که پزشکان آزمایش تشخیص بیماری را انجام ندهند چون مراحل درمان مشابه همه آنفولانزاهای دیگر است. پسرک من در همان حال بیماری داشت سعی می کرد عقربک قرمز وزن سنج دکتر را بیرون بکشد و راز حرکتش را وقتی روی کفه ترازو می رود کشف کند. بیماری اش را بی خیال شده بودم و شجاعتش را تحسین می کردم. نه از معاینه با گوشی روی سینه و شکم ترسید و نه از چوب گلو. در برابر آزمایش گوش و حلق هم هیچ مقاومتی نشان نداد. فقط برای اینکه دکتر مهربان هربار برای انجام هرکدام از آراز اجازه می گرفت. پسرم می گفت: اممممممممم!!! فکر می کرد و اجازه می داد و البته سر حرفش هم می ایستاد. گاهی آراز شگفت زده ام می کند.

این هم یک پست پیش نویس شده قدیمی. خوب که بشوم درباره بازی هایمان می نویسم و کتاب های تازه مورد علاقه اش. خوب که بشوم چه کارها که نمی کنم! اگر بشوم البته.

۱. آراز کوچولو در همین دو هفته گذشته دومین دیپلم شنایش را گرفت به اضافه کلی تشویق مربی. امتحانشان شامل توانایی پرش در آب، حبس نفس در زیر آب، خوابیدن به پشت (به کمک والد) و پا زدن، پادوچرخه در آب و حرکت بدون کمک والد در بخش کم عمق بود.

در پایان مربی شنا برای بچه ها شعر خواند و آراز با زمزمه کلمه ها و حرکت های پانتومیم که مخصوص همان شعر است مربی را همراهی کرد و به قدری خوب این کار را انجام داد که خانم کریستال (مربی) از او پرسید: «خوب عزیزم خیلی عالی بود.... یه بار دیگه هم همین رو اجرا کنیم؟» و البته از آن سوال هایی بود که معمولا گوینده انتظار جواب مثبت از آن را دارد. آراز با تحکم جواب داد: «نه!» و وقتی که بعد از خنده حاضران به هر حال شعر اجرا شد اصلا حاضر نشد با بقیه همکاری کند. اعتماد به نفس مثال زدنی و تصمیم های راسخی که می گیرد همیشه مایه تعجب و خواهی نخواهی باعث مباهات من بوده است. 

۲. من و بابای آراز دعوت شدیم به اولین جلسه خصوصی اولیا و مربیان! دبی بود و ماریکه و البته خود آراز که هر چند لحظه یکبار یکی از ما را از روند جلسه حذف می کرد تا دنبالش بدویم! مربی ها به ما اطمینان دادند که پسرمان در همه زمینه ها به خوبی پیش می رود. آراز پرونده ای داشت که تویش پر بود از عکس و توضیح و نوشته هایی که در مورد او نوشته بودند. تقریبا همه را از قبل می دانستم. اما نکته ای که شنیدنش از زبان دیگری برایمان تازگی داشت جمله کوتاهی بود که در بخش اسباب بازی مورد علاقه کودک نوشته شده بود. «هیچ چیز به اندازه موسیقی برای آراز آرامش بخش و شادی آور نیست! در زمینه موسیقی مستعد است.» بعد دبی توضیح داد که هر موقع آراز کوچولو غمگین و غصه دار باشد یا بی تابی کند برایش موسیقی پخش می کنند و آواز می خوانند.

۳. بیشتر وقت ها، زمانی که برای بردن آراز به مهد کودک می رسم حس می کنم که پسرکم برای ترک سریع محیط آمادگی ندارد و دوست دارد زمان خاصی را که برایش حالت بینابینی دارد با وجود و حضور من در مهد طی کند. این زمان که تقریبا نیم ساعت است به بازی های دلخواه آراز می گذرد. مثلا ممکن است بخواهد در سالن وسیع سه چرخه سواری کند و من برایش هورا بکشم یا با من توپ بازی کند و تاب بخورد. گاهی هم فقط بغلم می کند و در و دیوار را نشانم می دهد و برایم حرف می زند. بعضی وقت ها هم برایش از همان کتابهایی که آن دور و بر و معمولا زیر دست و پا هست می خوانم. وقت کتابخوانی دوستان آراز دورم جمع می شوند و گوش می کنند. با اینکه در کمال شرمندگی خوب نمی توانم صحبت کنم ولی بچه ها دوست دارند که گوش بدهند و اظهار نظر کنند. حالا بعد اینهمه مدت توی مهد به اندازه مربی ها مشهور شده ام. با آراز یا بی او هر زمان از سالن بزرگ مهد بگذرم چندین بچه همزمان من را به پدر و مادرشان نشان می دهند و با هیجان داد می زنند: «mama van araz» (یعنی مامان آراز). نمی دانم آیا خواهم توانست روزی به همین اندازه برای دوستان نوجوانی پسرم هم قابل قبول باشم؟

۴. آراز کوچولوی من پسر مسئولیت پذیری است. این هم کارهایی که انجام می دهد و چون شایستگی اش را در به انجام رساندنشان نشان داده است این وظیفه ها به او محول شده است. به این معنی که اگر نباشد حتما صدایش می کنم تا بیاید و او هم با کمال میل کمکم می کند:

لباس ها را در لباسشویی می ریزد و کلید روشن و برنامه ریزی را فشار می دهد، جورابهای تمیز و تا شده و لباس های خودش را از کنار بند رخت تا کمد و کشو می برد و دقیقا سرجایشان می گذارد، هر روز سفره را می چیند و جمع می کند، آب پاش را که پر از آب می کنم به تنهایی حمل می کند و بعد از اینکه می گذارمش روی طاقچه به گلدان ها آب می دهد و هر روز این آب دادن را یادآوری می کند ، پوشک کثیفش را در سطل زباله می اندازد، اسباب بازی هایش را جمع می کند و اگر سنگین باشد کشان کشان به اتاقش می برد، هر مایعی را که روی زمین بریزد به دقت پاک می کند. گاهی روی یک صندلی می ایستد و خریدهایمان را می شوید البته هر موقع لیلی توانایی و حوصله تمیز کردن سیلی را داشته باشد که توی آشپزخانه راه می افتد...

البته کم نیست دفعاتی که مایع را به عمد می ریزد تا چیزی برای پاک کردن و کمک کردن و تشویق شنیدن داشته باشد یا پیش می آید وقتی که نیستم لباسشویی را خاموش کند یا این که گاهی شیشه کره را پرت می کند تا ببیند چه صدایی می  دهد. با اینهمه این هیچ چیز از ارزش علاقه ای که به کمک گردن و سهیم بودن نشان می دهد و توانایی اش در این راه کم نمی کند.

5. پیشرفت های فیزیکی آراز قابل توجه است. به گمانم کلاس ژیمناستیک کمک شایانی به آن کرده است. از پله ها ایستاده و بدون کمک بزرگترها بالا و پایین می رود (نه همیشه). خوب می دود. تغییر مسیر می دهد. روی پاشنه ها و روی پنجه هایش راه می رود. از هرجایی که بشود آویزان می شود. شوت می کند و می خزد. از وقتی نردبان را تکیه داده ام به لبه پنجره علاقه و مهارتش به بالا رفتن افزایش پیدا کرده است. هنوز سه چرخه اش را ولی رکاب نمی زند و نمی تواند جفت پا بپرد. عاشق موسیقی و رقص در بخش پایانی کلاس ژیمناستیک است. مربی جدیدش ربکا هم از او راضی است... دست های کوچک دوست داشتنی اش هم از مهارت و تجربه بار گرفته اند. کلیدها را در قفل و در شیشه های مربا را بر بدنه می چرخاند و باز و بسته می کند. پازل های چوبی اش را در کسری از ثانیه سر جایش می چیند، حتی سریعتر از ما! پیشرفت های گفتاریش را در پست های جداگانه می نویسم.

6. از نظر شخصیتی پسرکم جزو بچه های اجتماعی، فعال، پر جنب و جوش رده بندی می شود. برای من و پدرش که بچگی آرامی داشته ایم فرصت مساعدی است که زندگی از نوع دیگری را پر رنگ و لعاب تر و درخشان تر از دیدگاه او تجربه کنیم. انسان ها و برقراری رابطه به هرشکل ممکن را دوست دارد و  همیشه پیش قدم و معمولا موفق است. آراز کوچولو خوش اخلاق است و معمولا گل لبخندی روی لب هایش شکفته است حتی اگر چند دقیقه قبلش گریه کرده باشد. پسر من یک کودک تکانشگر است تا تعمق گر و معمولا عجله دارد. او یک ذاتا یک رهبر است و بچه های بزرگتر هم حتی دوست دارند از او تقلید کنند. اینکه دیگران کاری را انجام می دهند نمی تواند باعث تشویق او به تکرار آن شود. آراز هرکاری را که خودش صحیح بداند می کند. کمتر پیش می آید که یکجا بنشیند، مگر اینکه در حال کتاب خواندن یا تماشای برنامه مورد علاقه اش در تلویزیون باشد. حافظه قوی دارد و به ندرت می توان توجهش را از چیزی که می خواهد منحرف کرد. برای رسیدن به اهدافش مصمم است و پافشاری مثبتش معمولا نتیجه می دهد. معمولا برای به کرسی نشاندن حرفش آن را مثل ضبط صوت تکرار می کند (به جای قشقرق، داد زدن یا گریه کردن).

با پسرم: عزیزم! نازنینم. خواهش می کنم زود خوب شو. دوستت دارم.

آش

نام غذا: آش شله قلمکار زندگی 

مواد مورد نیاز:

• یک عدد آراز کوچولوی مریض با لپهای گل انداخته، گوش چپ چرکی، وزن کاهیده، حنجره درگیر، سرفه های وحشتناک.
• یک فقره جلسه خیلی مهم که هیچ گزارشی برای آن آماده ندارید.
• در آزمایشگاه و محل کار، چند عدد سلول که نیازمند مراقبت های مداوم، تغییر آب و هوا و ذائقه، نازکشی، تمیز کردن محیط کشت و دما و رطوبت کافی و رژیم غذایی مناسب هستند + یک نوع همه گیری ناشناخته که مدتی است دخل سلول های بی زبان را در می آورد.
• یک مهمان عزیز که از راه دور و فقط به خاطر شما آمده است و وقتی شما نیستید می نشیند و در و دیوارهای منزل را تماشا می کند و وقتی که هستید باز هم همین کار را می کند چون یا در آشپزخانه می شویید و می سابید و می پزید یا مشغول پاشویه و شیاف مورد یک هستید.

طرز تهیه:

موارد بالا را با هم مخلوط کرده و اجازه بدهید به مدت یک هفته در هوای سرد و بارانی نوامبر خوب جا بیفتد. بعد که قوام آمد میل بفرمایید.

پی نوشت ۱: نوش جانتان!

پی نوشت۲: اگر بچه شما از کلاه و کاپشن متنفر باشد و به هیچ قیمتی (توجه کنید که به هیچ قیمتی) حاضر به پوشیدنشان نباشد، اگر ناگهان مریض هم شده باشد و در همان حال مجبور باشید مثل بچه گربه او را به دندان بکشید و همه جا ببریدش و او هم نامردی نکند و هر دو دقیقه یکبار بگوید: "آنا اوشودوم"* چه می کنید؟

                           

توضیح تصویر: نقاشی با گواش بر روی قابلمه - اثر آراز - 26 اکتبر 09 - انتخاب بوم نقاشی ابتکار هنرمند خردسال است.

* مامان سردم است: ترکی

میزبان کوچولو

 

 آراز و بابابزرگ

با پسرم: عسلم! خوشبخت کسی است که یک نفر را در دنیا داشته باشد که به اندازه یک مادر یا پدر دوستش داشته باشد.

پسر حرف نشنوی من!

اول- « بگو نه! »

دو سه روز است که وقتی بحث سلیقه و تصمیم گیری پیش می آید، آراز توی چشمهایم نگاه می کند و با آرامش و اعتماد به نفس و متانت می گوید: «نی!» (نه به زبان داچ) یا «یا!» (بله به زبان داچ). می دانم که خوب می داند چه می خواهد. جواب هایش آنی و بی تفکر نیست و به محرک های لحظه ای بستگی ندارد. شاید مسخره باشد اما «نه» هایش را خیلی بیشتر از جواب های مثبتش می پسندم.

صبر و بردباری نداشته ام را به چالش می طلبد این بحث های بی پایان با یک موجود کله شق بیست و یک ماهه! اما یک دم که مکث می کنم توی چشم هایش سایه ای می بینم از مردی که دوست دارم پسرم یکروز باشد. مردی که می داند «نه» هم پاره ای از زندگی است و شاید قابل اعتنا ترین قسمت آن، چون به ما اجازه می دهد در برابر دیگران خودمان باشیم. من در پاسخ های منفی و محکم آرازم نغمه های دلنشینی می شنوم. «نه» هایی را تصور می کنم که یکروز به سیگار خواهد گفت و به مواد مخدر و به گمراهی و جهل و نادرستی. «نه» هایی که به زندگی پست و حرف های پلشت و رابطه های چرکین نشان خواهد داد. من سعی می کنم از مقاومتش در برابر لباس پوشیدن و بستن پوشک و غذا خوردن و هرچیز دیگری که بوی لج می دهد نترسم و دل آزرده نشوم. من برای عقیده او حتی اگر با من هم جهت نباشد احترام فوق العاده ای قائلم چرا که در پس نقاب پسر لجبازم مردی را می بینم که می تواند از حق خودش با کلمه طلایی «نه» دفاع موثر کند.

پسرم، از «نه» گفتنت به اندازه اولین قدم هایی که برداشتی مفتخرم.

دوم- « بچه خوب یعنی بچه حرف گوش کن! »

بچه که هستیم یاد می گیریم حرف پدر و مادر و خواهر و برادر را گوش کنیم. بزرگ که می شویم باید حرف رئیس و صاحب خانه و همسایه و همسر را گوش کنیم. تازه بعد از مادر شدن، وقتی منافعمان با منافع موجود دیگری گره می خورد تازه می فهمیم که چقدر پیش از این عقب کشیده، سر فرود آورده و خلاصه کلام موجود حرف گوش کنی بوده ایم تا همه از ما راضی باشند جز خود بیچاره مان! آن وقت است که با هر عقب نشینی کوچکی که در برابر دیگران می کنیم با خودمان هم درگیر می شویم. مادر بودن به آدم یک فرصت دوباره می دهد تا تلاش کند برای تغییر خودش. برای نه گفتن. برای گوش نکردن. برای تغییر ماهیت خوب بودن. برای دوباره تعریف کردن واژه هایی که تا سرحد دل به هم خوردگی به خوردمان داده اند. این حرف شنوی هم از آن کلمه هاست!

هفته گذشته خِرِ یک نفر را گرفتم برای انجام نیمچه کار ناصوابی که در حق پسر کوچولویم کرده بود. چه سختم بود رودرروی قیافه متفرعن حق به جانب او ایستادن و  گفتن حرف هایی که اگر نه به خاطر پسرم بود هرگز در آن موقعیت مکانی و زمانی و نه به آن شخص نمی گفتم! اما عرق ریختم و جسارتی که پیش از این در خودم سراغ نداشتم به کار زدم و گفتم و هرگز نبوده از واگویی ام اینهمه شاد باشم. نه فقط چشم ها، که جان هایمان را هم باید در گذر زمان و آموخته هایمان غسل دهیم. 

سوم - « دِ حرف گوش کن بچه! »

خدا می داند این تربیتی که به خورد بچه ها می دهیم تا چه حد در روح و ذهنشان ته نشین می شود. ممکن است این خاطره ها در بزرگسالی به یادشان نیاید ولی شکی نیست که ظرف جانشان در همین روزها شکل می گیرد. گاهی کلاهم را قاضی می کنم و به خودم می گویم لیلی جان! هدفت باید تربیت یک انسان باشد نه یک گوسفند! اگر قرار باشد پسرت هر چه را که تو اراده می کنی و تو درست می دانی انجام بدهد چطور انتظار داری بتواند در این بازار شام راه مخصوص به خودش را پیدا کند و حتی اگر لازم شد بر خلاف جریان آب شنا کند؟ برای همین هم من سعی می کنم به او امکان اشتباه کردن بدهم.

وقتی که من مادر حرفم را اگر شده با زور و تهدید و بد اخمی و قهر به کرسی می نشانم در واقع یادم رفته که همیشه طرف مقابل فرزندم من نیستم. یادم رفته که همین آدم کوچولویی که عزتش به قیمت حفظ احترام والد-فرزندی پایمال شده، فردا قرار است در جامعه ای زندگی کند که همه شعار حق گرفتنی در آن سر داده اند. همین انسان قرار است از خودش، شخصیتش، سلامت جسمی و جنسی اش، بچه هایش و دیدگاه هایش دفاع کند! و این مادر به او چه داده است برای توشه راه جز یک باور وحشتناک در ذهن ناخودآگاهش که : «من نمی فهمم! هرچی دیگران گفتن من باید گوش بدم!». آن وقت کلی پز این بچه سر به راه را هم می دهم... حتی تصور چنین خیانتی در حق بچه ها وحشتناک است.

پی نوشت۱: یک فرشته دیگر به جمع خوبان زمینی پیوست. خوش به حال همه ما!

پی نوشت۲: کار مهم دیگری را هم صورت داده ایم... علاقه آراز با پیگیری های پشت پرده ما از بستنی به توت یخزده متمایل شده است!

پی نوشت۳: آراز کوچولو میزبان مهمان عزیزی است. چه کسی می تواند باشد یعنی؟

پی نوشت۴: چند گوسو (گوساله در فرهنگ آرازی) به جمع گاوهای مزرعه سرراهمان پیوسته اند. از تنوعی که در بازدید همیشگی مان پدید آمده کلی مسروریم.

پی نوشت۵: به مامان قدقد: راستش گمان نکنم قضاوتم زود هنگام باشد. این که ممکن است دو سال دیگر نه هایش برایم دردسر ساز باشد باعث نمی شود امروز از نه هایی که می گوید و ابراز سلیقه هایی که می کند لذت نبرم. هر میوه ای برای جدا شدن از ساقه اش باید کنده شود و کنده شدن همیشه دردآلود است. نه های نوجوانی اش هم در همین رده دسته بندی می شود. ممکن است نتوانم کاری کنم که دوستانش را به من ترجیح ندهد ولی امیدوارم تا آن موقع توانسته باشم شناخت بهتری از دنیا به او داده باشم تا بتواند دوستان مناسب تری برای خود برگزیند.... به هر حال من تلاشم را می کنم... 

یک قابلمه پر از خنده

آراز قهرمان بی آنکه تعمدی در کار بوده باشد رفته قاطی بچه های سه زبانه. خوشحالم از بابتی که اگر عمری باقی باشد براي من و پدرش كه چنين دم فرخنده اي را ببينيم، روزي مي رسد كه پسرمان کلید درک و معرفت سه ملت را توی جیب هایش داشته باشد و شاید این گرهی از کارش باز کند و فرصت های بیشتری برای تعالی در اختیارش بگذارد. از طرف دیگر دلم خون است چون طبيعي است كه تلاش بيشتري لازم دارد براي اينكه با این زبان ها کامل و فصیح صحبت کند. گسترش شگفت انگیز گنجینه واژه هایش به همه زبان ها در این مرحله عالي است ولي وقتي اشتياقش را براي برقراری ارتباط عمیق تر با انسانهای دیگر مي بينم نمي توانم يا نمي خواهم دست روي دست بگذارم...

چند وقتي است كه شروع كرده ام به ياد گرفتن داچ. وقتي كه شب مي رسد،‌ نيم ساعت از آرامش گرانبهاي شكننده ام را صرف كتاب جلد سبزم مي كنم تا يك فعل بي قاعده را صرف كنم يا دو كلمه جديد ياد بگيرم. يكي از بزرگترين شرمندگي هاي بشري اين است كه كوچولوي بيست و يك ماهه ات حرفي بزند كه تو براي درك آن مجبور باشي از لغت نامه كمك بگيري! اما من از چنين يادآوري گسي بهره مي گيرم تا انرژي ادامه راه را كسب كنم... همكاري مسالمت آميز سالمي هم باهم در اين راه برقرار كرده ايم. آراز تلفظ هاي درست را يادم مي دهد و من برايش كتاب به زبان جديد مي خوانم.

براي پيشرفت زبان هاي مادري ما دقیقه هاي كوچك را هم ارج می نهیم و اجازه نمی دهیم بی خیال از کنارمان رد شوند. با هم حرف می زنیم و شعر و سرود می خوانیم تا بلکه پربارتر بگذرد این روزهایی که خواست پسر پرتلاش و دوست داشتنی ام براي ارتباط عميق با دنيا جوانه کرده و توانایی اش هنوز دانه پنهان زیر خاک است. تازه در این راستا کلی از استعدادهای کشف نشده خود من هم محک می خورد... چند تا از خوشمزه هايش را نقل مي كنم تا حال و هواي اين روزهاي آراز برود زير دندان خواننده.

۱. در آشپزخانه مشغول پختن سوپ هستم. آراز نشسته روی صندلی غذا و مشرف است به روی میز. کنجکاو است بداند چه می کنم. به جای توضیح معمول همیشگی می زنم زیر آواز و این هم دوئت فی البداهه  ما:

هویج و پیاز رنده شد ---- قابلمه پر از خنده شد

سیب زمینی ناز نکن! ---- نگاه به آراز نکن!

مهمون سوپ ما شو --- پیش رشته رها شو!

پ.ن: شعرهای مربوط به آش و ته چین و لوبیا پلو بعدا در فرصت مناسب خواهد آمد.

پ.ن: نمايش رقص توسط آراز كوچولوي ما روي صندلي و ميز آشپزخانه پيوست تصوري! است.

۲. داریم به طرف مهد کودک حرکت می کنیم. وقتی هر دو روی دوچرخه ایم تا جایی که نفسم بکشد شعر و آواز می خوانیم. شعر البته باید موضوعیت داشته باشد چه درباره آسمان و زمین و باران و ماشین باشد چه راجع به وطن و حافظ و آخرت و فال. از کنار مزرعه گاوهای آراز رد می شویم. این هم شعر بندتنبانی ما در مورد این موجودات دوست داشتنی که باید با صدای بلند برایشان داد بزنیم. خوشبختانه گاوهای این دور و بر فارسی بلد نیستند!

من گاوم و دم دارم، مو مو! --- فایده به مردم دارم، مو مو!

خالخالیم و قهوه ای، مو مو! --- چهار تا پا و سم دارم، مو مو!

پ.ن: این مو مو ها را آراز می گوید.

3. گاهي براي اينكه از حال و هواي كلاسيك خارج شويم مي زنيم مي زنيم به سيم آخر و موسيقي دامبول ديمبول! بعد آراز كوچولوي دقيق من همانطور كه رقص مي كند (يا به قول خودش دانس!) كلمه هايي را بيشتر دوست دارد تكرار مي كند. امروز ترجيع بند يكي از همان شعرها اين بود كه :"آره! آره!" پسركم با خوشحالي آرنجش را گرفته و رقص كنان نشانم مي دهد و مي گويد: "آنا!‌ آرنج، آرنج!".

                                              

توضیح تصویر: آراز و تمرین پدری با محبوب ترین اسباب بازی این روزها یعنی کالسکه عروسک!

با پسرم: نمونه های آزمایشگاهی مان را باکتری زده است. یکی از باكتري ها را انتخاب کردم و جست و خیزش را به نظاره نشستم. وقتی جنب و جوش شادمانه اش را زیر چشمی میکروسکوپ دیدم ناخودآگاه تشابه عجیبش با انسان به ذهنم خطور کرد. وحشت برم داشت. از خودم پرسیدم کدامین چشم خدایی در این لحظه مرا گذاشته زیر لنز و نگاهم می کند! چه معنی می دهد این من ناچیز نادیدنی در میان میلیونها آدمی که دسته دسته زاده می شوند و  می میرند و آن وقت چنین رقص شادمانه و بی خبرانه ای را در مستی کوتاهشان به نمایش می گذارند؟ چه ناچیز است توانایی شان و وجودشان و هستی شان! و با اینهمه کوادریلیون موجود همانند من این افسانه نخ نمای ازلی "زایش و مرگ" را از نو تکرار می کنند.

یادم آمد که تا زمانی که تعداد باكتري ها اندک بود اصلا متوجه حضورشان نشده بودم. به این نتیجه رسیدم که هیچ کدام از این جنبنده های میکرومتری تک تک و به تنهایی به حساب نمی آیند. هیچ کس از دیدن یک باکتری در نمونه ای کهنه شگفت زده نمی شود. اما وقتی همه شان با همند منِ غول را (از دیدگاه تک سلولی ها!) وا می دارند که ببینمشان. بهشان توجه کنم. چاره ای برایشان بیندیشم یا تئوری وجودیشان را به بحث بگذارم و در موردشان فکر کنم.

انسان ها هم اگر تنها باشند هیچند. ولی با هم بودنشان پیکره فوق العاده جالب توجهی می سازد که جهان هستی و آفریننده اش را هم به چالش می خواند. تو پسرم شانه به شانه من و همه دیگران آجری کوچک از این سازه عظیمی که بی تو امکان بنیان نهادنش نبود. تار و گرهی تک افتاده هم شاید در نگاه نخست بی معنی و ناچیز به نظر برسد اما هیچ ناظر عاقلی نقشش را در این گلیم زربفت تماشایی انکار نخواهد کرد. آدمی بدون همه هیچ است و با همه، همه چیز.

همه آفريده هاي اين جهان

* اين آخر هفته رفتيم به مزرعه حيوانات. شبيه يك باغ اهل (!) بود با حيواناتي كه معمولا در مزرعه زندگي مي كنند. چشمگيرترين تفاوتش اما امكان دسترسي حيوانات و آدم ها به هم بود! يعني مي توانستي بزها را نوازش كني و با مرغ ها از نزديك گپ بزني و يا پايت را بگذاري روي تاپاله اسب! خرگوش و خوك و طوطي و جوجه و طاووس و الاغ هم بازارشان روبراه بود. با خودمان طبق عادت اين چندساله كمي نان و تنقلات گوسفندي برده بوديم. بزها محمد را محاصره كردند و تا دانه آخر نان ها را خوردند و در آن گرد و خاكي كه به هوا بلند شده بود كم مانده بود خودش را هم يك لقمه چپ كنند! اين مزرعه كه ايده اوليه آن به نظرم خيلي جالب آمد پذيراي يك عالم بچه بود در سنين مختلف و حتي محلي هم وجود داشت كه كودكان مي توانستند از ماكت بز و گاو شير بدوشند. البته حيوانات از آزار بچه هاي دبستاني در امان نبودند ولي با توجه به حس آرامش و دوستي كه نسبت به انسان در آنها ديدم به نظرم آمد كه خاطره هاي بد ذهنشان معدود است. اين مزرعه بهشت آراز ما شد با علاقه اي كه به حيوانات دارد. فقط آخر كاري از سماجتي كه يكي از بزها براي جويدن كاپشنش از خود نشان مي داد خوشش نيامد و ترجيح داد تا آخر بازديد توي آغوشم بماند. يك زمين بازي براي نوپاها هم همان نزديكي بود كه آراز كلي از همه ميله هاي افقي اش آويزان شد!

* ناگفته پيداست كه آراز ما چقدر عاشق حیوانات است. تک تکشان را به اسم می شناسد. مجسمه پلاستيكي كه از حيوانات دارد از محبوب ترين اسباب بازي هاي اوست. هر روز سر سفره به چند تا از نورچشمی هایش غذا می دهد یا توی لیوان شیر غرقشان می کند! حیواناتش اما همه باهم مهربانند. همدیگر را به هر مناسبتی می بوسند و ناز می کنند. گاهي هم البته پيش مي آيد كه در خدمت كنجكاوي هاي صاحبشان قرار مي گيرند و به اين سو و آن سو پرتاب مي شوند. از دیدن مهارتی که در تشخیص عکس و تصویر و شكل کارتونی شان (حتی در اولین برخورد) از هم دارد فوق العاده مشعوف می شوم. به خصوص از این که فرق اردک و غاز و قو را می داند و اسب آبی را با کرگدن اشتباه نمی کند به خودم می بالم! اعتراف می کنم که تا سالهای دبستان من اینهمه را نمی دانستم.

	نگویید	بگویید	تلفظ	توضیح
1	فيل	فيل	Fil
2	ميمون	مي	May
3	ببر	بب	Bab
4	ستاره دريايي	د	ِDa
5	بعبعي	ب ب	Baba
6	ماهي	ما	Ma
7	گورخر	گي غا	Gigha
8	گاو	گاف - مو مو- كو	Momo- Gaf - Koe	Koe is Dutch
9	خوك	خ...	X…
10	جوجه	جوجو	Jojo
11	مرغ	قيدا قيدا	Gidagida
12	گربه	پيشي	Pishi
13	دلفين	د	Do
14	كوسه	كوسو	koosoo
15	غاز	گاس	Gas
16	اردك	اقيدو - eendjes	Agidoo	Eendjes is Dutch
17	گوزن	عوض	Avas
18	خرس	خس	Xes
19	فك	فك	Fok
20	اسب	ابس	Abs
21	لك لك	كا كا	Ka ka
22	عنكبوت	عنكي	Akii
23	مگس	ويز ويز	Vis vis
24	كانگرو	كاگ	Kago
25	نمس هندي	نمس	Nams
26	طوطي	طو	Too
27	قورباغه	قوووو	Goo
28	بز	بس	Bos
29	پشه	پش	Pasha
30	اسب آبي	ابسا	Absa
31	شتر	ش	Sho
32	سگ	هاپو	Hapoo
33	خروس	قولي قولي	Gooli gooli
34	سنجاب	س	Sa
35	زرافه	وس	Vas
36	شير	شيي	Shie
37	قو	گو	Ghoo
38	دايناسور	داس	Dass
39	قارقا	قاقا	Gaga	تركي
40	خرچنگ	-	-	به محض شنيدن اين كلمه مثل خرچنگ شروع به حركت به طرفين مي كند و و دست هايش را مثل چنگال هايش را باز و بسته مي كند!

* می شنوم که آراز دارد با کسی صحبت می کند. یواشکی توی اتاقش سرک می کشم. روی صحبتش با مگسی است که روی اسباب بازی اش نشسته است. با صدایی که تحکمی پر از ادب در آن موج می زند برایش سخنرانی می کند و پنجره را نشانش می دهد. هر بار خودش به طرف پنجره می رود تا مگس کاملا خرفهم شود که چه می گوید... در پایان هر جمله پر آب و تاب می گوید: گئد!!! (ترکی: یعنی برو دیگه!)

* مدتی است با پسر کوچولویم جلسه های گفتگو برگزار می کنیم. این طوری که روبروی هم می نشینیم. سر صحبت این طور باز می شود که من می پرسم: "پسرم نظر شما در مورد فلان نکته چیه؟" بعد می نشینیم به بحث: سیاسی، فرهنگی، ادبی، هنری، روزمره! دست هایش را تکان می دهد. کله اش را متناسب با لحنش. کف دست هایش را نشانم می دهد. لحنش حس های مختلفی را منعکس می کند. نا امید، خوشحال، منطقی و عصبانی. متاسف مي شود و نیشخند می زند. گاهی سرش را به طرفین تکان می دهد و مایوس می شود که چرا نمی فهمم! بعد منتظر جواب می ماند. من هم كاملا جدي حرف های خودم را می زنم! آخرش اين اوست كه مجابم می کند! توی جمله هایش دو تا کلمه را حتما می شنوم: اردک و گاو!!!

* چند وقتی است که آراز کوچولوی ما دچار عارضه تلویزیون زدگی شده است... آنهم برنامه های حیات وحش! اصلا اگر کوسه و فیل و عقاب نبیند روزش شب نمی شود. نمی دانم چه سحری در این تصاویر متحرک هست که در آستانه یکسال و نه ماهگی پسرم را به دام انداخته است. هر کاری از دستم ساخته است انجام می دهم که از این پدیده نامیمون دورش کنم. حواسش را پرت می کنم، کنترل تلویزیون را از دم دست دور نگه می دارم و خودم تقریبا هرگز بازش نمی کنم. اما در نهایت هیچ تاثیری بر روی علاقه اش نداشته است. اگر کسی راه حلی می داند مشتاقانه آماده شنیدنش هستم.... 

* درباره پست قبل شايد توضيح كوتاهي لازم باشد. از ديدگاه من نه هر كسي كه بچه اي را به دنيا آورده پدر/مادر است و نه الزاما هركسي كه بچه اي داشت در گروه والدين تحت فشار قرار مي گيرد. كما اينكه من هم اميدوارم بعد از چند سال كه پسرم دوران خردسالي را پشت سر گذاشت زمان بيشتري براي فعاليت هايي كه ذكر كردم داشته باشم.

آنچه که می خواستم بگویم نیازی است که بخشی از جامعه انسانی (یعنی آن بخشی که پدر/مادر بچه های خردسال هستند) به درک و حمایت سایر انسانها دارند. یک مثال: کسی که به هر دلیلی مسئولیت نگهداری از یک کودک را به عهده ندارد زمانی که در یک اتوبوس نشسته است ممکن است از صدای بهانه گیری بچه بغل دستی اش عصبانی شود. ممکن است فکر کند که سکوت و آرامش حق اوست. شاید هم حق داشته باشد. اما چه بخواهد و چه نه بچه ای که کنارش نشسته است آینده ساز است و بخشی از جامعه ای که همان انسان هم در آن خواهد زیست.
هیچ کدام از ما حق نداریم خود را منفک از بخش های دیگر جامعه بدانیم، به این بهانه که در شرایط موجود انسان همسایه مان دخیل نبوده ایم. سرنوشت ما به هم وابسته است. كج خلقي هاي آن كودك همانقدر كه به مادرش مربوط است به همه آدم هايي كه در آن اتوبوس نشسته اند هم ارتباط پيدا مي كند. من به عنوان یک مادر خسته و کلافه دلم می خواهد بغل دستی ام خود را در سرگرم نگه داشتن بچه من سهیم بداند و به جای اخم و تخم کمکم کند که آن چند دقیقه طولانی برای همه مان آرمش بخش شود.

تو کز محنت دیگران بی غمی ---- نشاید که نامت نهند آدمی

رد پای تو روی رویاهای من

In de maneschijn, in de maneschijn,
klom ik op een trapje door het raamkozijn.
Maar je raadt het niet, nee je raadt het niet.
Zo doet een vogel en zo doet een vis
en zo doet een duizendpoot, die schoenenpoetser is.

en dat is één en dat is twee
en dat is dikke, dikke, dikke tante Kee.
En dat is recht en dat is krom,
en zo draaien wij het wieleke nog eens om.
Rom-bom!

بشنوید: در یک شب مهتابی

در یک شب مهتابی، از یک نردبان بالا رفتم... تا به پنجره رو به شب برسم... نمی توانی حدس بزنی که چه دیدم!... پرنده ای را که این طور بال می زد و ماهی را که این چنین شنا می کرد.... و هزارپایی را که کفش هایش را به این ترتیب واکس می زد! ...

و «یک» این شکلی است و «دو» این شکلی... عمه «کی» چاق من هم این شکلی است! ... راست این است و کج این ... و حالا می خواهیم این چرخ موسیقی را از نو بچرخانیم.... روم! بوم! 

آراز ما این شعر را عاشقانه دوست دارد. هرشب قبل از خواب به دیدن ماه خوشگلی می رویم که سر و کله اش از پشت پنجره خانه مان پیدا می شود. نگاهش می کنیم و توی گوش هم شعر می خوانیم. این شعر بالایی و «می درخشد شب تاب، می تراود مهتاب» نیما و شعر «گفتم که ماه من شو، گفتا اگر بر آید» حافظ و همه شعرهای بند تنبانی از ماه و مهتاب و شب را که بلدیم. گونه هایمان را در سوز به هم می چسبانیم و دست هایمان به هم چفت می شود. من که تمام می شوم نوبت آتا است. طعم عسل می دهد کلمه ها و جمله های ناکامل پسرم زیر نور ماه ... دارم معلمی عشق می کنم. کی بشود که درس گرفته را درست و کامل به انسان دیگری پس بدهد... تا آنروز همین تمرین و سرمشق بس که هر روز هزار بار دست های کوچولویش را گرد گردنمان حلقه می کند و می بوسدمان.

با پسرم: وقتی همه شیرجه های زیر آبی ات را در آغوش مربی ات با کمال میل زدی بی آنکه یک ذره آب بخوری یا نفست بگیرد، وقتی با شادی و هیجان پریدی توی آب، وقتی پا دوچرخه زدی برای گرفتن بطری ات، برق رضایت را در چشمهای مربی شنایت دیدم و تحسین دلنشینش را به گوش نیوشیدم. وقتی چندین ثانیه به میله بارفیکس آویزان ماندی (آنهم بی کمک من!) و تشویق مربی ات را هدیه گرفتی دلم از شادی فروریخت.

پسرم! خدا را شکر که تو از مادر نابغه نزاده ای! تو فقط به سادگی کلید های توانایی را کشف کرده ای: پشتکار و اراده. این همه نیست مگر در سایه تلاش چندین ماهه تو. این ها پسرم همان استعدادهای ساده ای هستند که در وجود تک تک انسان ها به شکل های گوناگون به ودیعه نهاده شده اند و تو فقط قدم پیش نهاده ای برای تجسم بخشیدن به آن. نکته ای که البته عده ای صادقانه نمی دانند و عده ای هم زحمتشان می شود که بدانند.

برای دست یازیدن به قله های افتخار و توانایی یک راه بیشتر پيش روی تو نیست: بکوش و بکوش و بکوش.

توضیح تصویر: جای پای آراز روی بالش من!

مادری، تا کجا؟

مادر جان:

یکی از همکلاسی های شنای آراز قهرمان، پسر کوچولوی چشم آبی بامزه ای است با لبخندی دلفریب. مادرش همچنان که توی آب می گرداندش، زیر گوشش آوازهای کودکانه می خواند. در همان حال گاهی زیر چشمی نگاهی هم دارد به دخترش که یکسالی بزرگتر است و اغلب با مادربزرگ بیرون استخر می نشیند و گرم بازی با عروسک ها می شود. کلاس ما که تمام می شود و نوبت شیفت بعدی می رسد، مادربزرگ دخترک مو طلایی را تحویل مادر می دهد و پسر چشم آبی را با حوله می گیرد. برایم معما بود که چرا این خانواده هر دو بچه را باهم آموزش نمی دهند تا در وقت صرفه جویی کرده باشند. مادربزرگ خوش پوش و مهربان نوه ها می توانست دختر کوچولو را توی آب همراهی کند! چند روز قبل فرصتی برای گپ پیش آمد با مادربزرگ صبور. انگار ذهن خوانی ام کرده باشد جمله ای گفت که تکانم داد: "دوست دارم تا جایی که بشود با دخترم همراهی کنم برای بزرگ کردن نوه هایم. اما مادربزرگ بودن من نباید فرصت مادر بودن را از او بگیرد. من می توانم مراقب دخترش باشم وقتی که نیست اما آموزش شنا از نظر من مختص والدین بچه است نه مادربزرگ!" 

حرفی که شنیده ام عزیز دلم برایم تازه است و عجیب. حکم هوای تازه را دارد. در نگاه نخست او زنی است خودخواه که حاضر نیست آرامشش را به هم بزند و برود توی آب و مسئولیت آموزش نوه اش را به عهده بگیرد تا از زحمت دخترش بکاهد. اما پشت آن ماسک، مادر دلسوز و آگاهی پنهان است که دوبرابر وقت می گذارد. حمایت غیر مستقیم او موجب می شود تا دخترش رنج مادر دو فرزند بودن را (یعنی آنچه که حقیقت دارد!) بر خود هموار کند و لذت ناشی از آن را که می تواند به جای خود مسرت بخش باشد و روح افزا.

من چه؟ از مادر بودن همین را یاد گرفته ام که دم دل و غریزه جوشان مادریم را بگیرم و بروم تا تا جایی که می شود. مگر نه این هر زیاده روی ناپسند است...  مبادا ساده کردن همه پیچیدگی های پیش روی پسرم موجب شود که لذت کشف معمای زندگی را از دست بدهد! مبادا هرگز دستش را در ناهمواری ها رها نکنم و او نفهمد که در دویدن و افتادن و بعد در برخاستن و تکاندن شلوارش چه کیفی نهفته است! مبادا دلم نیاید شکستش را ببینم و پیروزی که بعد از آن می آید به کامش تلخ و به چشمش خار کنم! مبادا همیشه فدایش شوم تا نفهمد فدا کردن خود یعنی چه! مبادا آنقدر مراقبش باشم که یاد نگیرد در نبود من مراقب خودش باشد! مبادا نگهش دارم در حصر گلخانه لیلی که از دشمنی جهان بری باشد و بعد ببینم از بی آبی و بی آفتابی روحش خشکیده است!

عزیزم! کاش یادم نرود که مادر بودن هم اندازه دارد... مبادا برای پسرم بیش از یک مادر باشم.

خدا تو را نگهدار که می روم به سوی سرنوشت....

عزیز دلم!

چند سال گذشته از آن روزی که دور افتادم از آغوش پرمهرت؟ سی ام مرداد ماه چه سالی بود؟ چند سال فاصله هست از آن نجوای عاشقانه "خدایا دخترم لیلی را به تو می سپارم؟" کی بود آن شب طولانی که تا صبح خوابمان نبرد و نشستیم به حرف. حتی همان لحظه هم گمت کرده بودم. همان جایی که می گفتی کمردرد امانت را بریده است. از کجا باید می دانستم که سرطان انگشتان پرمویش را لای مهره های ستون فقراتت می گرداند؟ از کجا باید می فهمیدم که شب آخری است که می بینمت؟ چطور حدس می زدم که سه ماه بیشتر تا تولد واپسینت فرصت نیست مادر؟ بگذار بگویند که دیوانه ام. اما هنوز هم دلم می خواهد بویت کنم. هزار بار. و تو زیر گوشم بگویی: "بالامدی، الله بالامدی"^*. از همان ها که هر روز می گویم : به پسرم. می گویم و لابلای موهای عسیلنش دنبال رایحه تو می گردم. مادر... مادر.... مادر...

با پسرم: اگر يكروز دانستي كه باران را دوست نداري، اگر باران را نفهميدي، يكروز كه آسمان دلش شور گريه داشت دوچرخه ات را بردار و بزن به دل دشت. پسر كوچولوي دوست داشتني ات را كه دو تا چال لپ داشت و يك بغل محبت صاف بي موج، بگذار توي تريلر پشت دوچرخه و بوسه اي از موي عطرآگينش بردار. پيش از رفتن مطمئن شو كه باران پسرت را خيس نمي كند، اما او خوب مي تواند تماشايش كند. بپر روي زين و پا بزن. بگذار باران سلولهاي روحت را بشويد و زنده ات كند. بگذار باران بزند بر هر چه دلتنگي و اضطراب و بدخلقي است. بگذار باران پاكت كند. براي پسرت آواز بخوان و مكث كن تا با آن صداي نازكش همراهيت كند. وقتي خنده آسمانی اش در هواي خيس پيچيد، دنيا برايت آفتابي مي شود. خورشيد سعادت مي درخشد از وراي آنهمه ابر... اگر مي خواهي عاشق باران شوي، پسرت را با خود به تماشاي باران ببر. اگر مي خواهي جهان را با همه زيبايي اش درك كني،‌ كودكت را دوست داشته باش و آنوقت اجازه بده که مهرت به او در گوشه گوشه دنیایت جاری شود.

پی نوشت ۱: واکسن یک و نیم سالگی با دو ماه تاخیر تزریق شد. گریه هایش را با نشان دادن عکس یک زرافه در حال بوسیدن بچه اش آرام کردیم. پسرم مطب دکتر را با کارهای دوست داشتنی اش روی سرش گذاشت. خانم دکتر ریتا وقتی راجع به میزان فعالیت پسرک سوال می کرد نگاهی خنده ناک انداخت به او که کاملا مستقل رفته بود روی میز و داشت سیم های پشت کامپیوتر را می کشید! منتظر جواب من نماند و نمره کامل را به او داد. وقتی آراز قهرمان همه هفت مکعب توی صندوق را با هر دو دست و با مهارت چید و چند کلمه داچ را با دکتر بلغور کرد همه تیک های مثبتش را تا دو سالگی گرفت. غیر از قدش که یک نیم منحنی پایین آمده نگرانی دیگری نیست. واکسن بعدی سه ماه دیگر...

پی نوشت ۲: گزارش تحقیقاتی تمام شد. جلسه ماند برای بعد. غر زدنم نمی آید بس که نتیجه اش جالب توجه از آب درآمده است. عزیزانی که دل به غر خوش کرده اند انشاالله دفعه های بعد.

پی نوشت ۳: من باز هم نیستم مدتی. در پناه حق باشید.

* تركي: عزيزمه، خدايا فرزندمه...

اندر احوالات لاتیکو

محمد عزيزم! فرشته من! تولدت مبارك. متشكرم كه متولد شدي. آیا می توانی ننوشته هایم را بخوانی؟ هزار حرف گفتنی دارم و دم نمی زنم..... کاش تو خود بخوانی از پنجره نگاه من. 

پی نوشت ۱: پسر ما ماشین دار شد. وسیله نقلیه اش شبیه این عکسی است که می بینید و به پشت دوچرخه وصل می شود و با حرکت آن حرکت می کند. 

پی نوشت ۲: پویان کوچولو مهمان عزیز خانه ما در هفته گذشته بود. پویان باهوشی که من دیدم یک جفت چشم سیاه درشت داشت با یک عالم اعتماد به نفس و سوال های جالبی که می پرسید و مادر مهربانی که برای بودن با او وقت و حوصله داشت. این کوچولو به گمانم یکروز مرد بزرگ و معروفی خواهد شد. دوست دوست داشتنی پسرم، متشکرم که آمدی.                       

پی نوشت ۳: باران رحمت الهی یکبار دیگر زمین را سیراب کرد. تولدش مبارک!

پی نوشت ۴: چند وقت قبل در راستاي علاقه تمام نشدنی آراز کوچولو (و خودمان البته!) سری زدیم به باغ وحش دریایی یا دولفیناریوم هاردویک. وقتي توجه موشكافانه  و مهر بي پايانش را به موجودات زنده مي بينم از خودم مي پرسم كه تعامل پسرم با دنياي پيرامونش چگونه خواهد بود؟ آيا موفق خواهم شد اين علاقه را كه امروز به شكل جوانه دولپه اي سبزي در خاك دل دريايي اش باليده است، به "اصل احترام به حق حيات"^¤ همه موجودات جهان پيوند دهم؟ 

تصوير۱: تعجب مي كنيم!

تصوير۲: دلفين هاي باهوش و ابراز علاقه و اعتماد به آموزگارانشان.

تصوير۳: فك ها. ماهي من كوش؟ 

تصوير۴: محو تماشاي فك هاي شناگر.

پی نوشت ۵: از یکسالگی به بعد برنامه قصه شبانه از برنامه های پیش-خوابمان حذف شده بود. به همت آتا محمد یکماهی می شود که دوباره همه خانواده قبل از خواب دور هم جمع می شویم و گوش می دهیم به نقل های شیرین پدر. قسمت با مزه ماجرا عشق توصیف ناپذیر آراز است به داستان خرگوش بازیگوش و لاکپشت دانا. هرشب اولین قصه باید همین باشد وگرنه هرچه هوس خواب گریز ناپذیر باشد چشمهایش را باز می کند و خیلی جدی گوشزد می کند: "لاتیکو!" یا همان لاک پشت در فرهنگ واژگان آراز.  

¤ اصل احترام به حق حیات: دکتر آلبرت شوایتزر پزشکی که همه زندگی خود را وقف خدمت در آفریقا کرد این نظریه را ارائه داد. او اعتقاد داشت انسان باید به همه صورت های حیات و همه موجودات زنده احترام بگذارد.

1.5

پسرم امروز یک و نیم ساله می شود. چه مفتخرم! می خواهم ذره ای از تصوير دلنشينش را با همه قسمت کنم امروز.

از دیدگاه اجتماعی آراز پسرکم موجودی است شاد، با اعتماد به نفس و ثابت قدم. پشتکاری مثال زدنی دارد که ضمیمه کارهای روزانه اش می کند. خسته نمی شود از بالا و پایین رفتن، دویدن و کنجکاوی کردن. این نیاز سیری ناپذیرش به درک و آزمایش مجدد پدیده های محیطی همیشه برای من انگیزه بخش بوده و هست. بی کوچکترین تردید نفر اول است برای برقراری رابطه با دیگران و جوابهای مثبتی که در بیشتر موارد به لبخند شیرین و نگاه مشتاقش می دهند مشوق اوست. ما به عنوان والدینش سعی می کنیم تا جایی که ممکن است به این اعتماد بالنده اش به انسان ها بها بدهیم.  هربار که برای پرداخت هزینه کالایی به صندوق مراجعه می کنیم آراز کوچولو که توي سبد خرید چرخدار نشسته است، چاق سلامتی بلندی با فرد مسوول می کند که :"هالو!!!" و کارت تخفیف یا اسکناس را به سمت فروشنده دراز می کند و پس می گیرد. ناگفته پیداست که چقدر از ژست های فوق العاده جدی اش و برخورد با اعتماد به نفسی که در نخستین تعامل های انسانی دارد (جدا از روابط دوستانه و حمایتگرانه خانواده یا مهد کودک) لذت می برم. گمانم آن ذات برونگرا و شاد و خندانش را از پدرش گرفته باشد فسقلی من. اگر خسته یا گرسنه نباشد همیشه خنده ای نمک چهره گیرایش می شود.

هنوز هم عاشقانه کتاب خواندن را دوست دارد و پيگيرانه ادامه اش مي دهد. با تمام شدن کلاس موسیقی نیم ساعتی از روزمان را  گوش می سپاریم به سی دی آهنگ هایی که مردم این کشور برای بچه هایشان می خوانند. و همراه با آن اگر نايي باشد حركات موزون هم انجام مي دهيم.... گاهی هم هنگامه یاشار است که من و پدرش طی یک تلاش یکی دو ماهه خستگی ناپذیر همه را از حفظ کرده ایم یا دو سه مجموعه موسیقی کودک دیگر به زبان فارسی با آهنگ های دلپذیر قدیمی و باز خوانی مدرن. یکی دو هفته قبل پسر کوچولوی ما دیپلم سطح نخست شنا را گرفت به همراه جایزه کوچکی که یک ماهی خاردار سبز باشد. کلاس ژیمناستیک به دلیل فرارسیدن تابستان تعطیل است تا دو ماه دیگر. برای پر کردن این خلا عظیم در زندگی یک پسر بچه پر جنب و جوش، صندلی ها و مبل ها همراه دو سه قوطی و کارتون خالی کنار هم رژه می روند. آراز خان هر روز بارها از این موانع بالا و پایین می رود و  مشخص است که گریه های گاه و بیگاه به خاطر سقوط از بلندی ها وقتی برای یک لحظه غافل می شویم همراه این پروژه در حال اجراست. با اين حال هر سه ما فكر مي كنيم كه پويايي او مي ارزد به چند خراش و كوفتگي!

با حضور در مهد کودک پیشرفت زبان مادری اش کندی گرفته است. بیشتر کلمه ها (حدود صدتايي هستند اين واژه ها ) در همان سیلاب اول یا دوم گیر می کنند ولی در اینکه به خوبی قادر به درک گفته های ماست شکی نیست. آنچه که باعث می شود خودم را برای واگذاشتنش در مهد ببخشم کلمه های جدیدی است که به زبان مردم اینجا یاد گرفته است و از آنها استفاده می کند و دهها برابر آنچه كه مي تواند بگويد، قدرت درک و فهم این زبان را به دست آورده است.

زندگي روزانه آرازم با گشتن در طبيعت و محيط غني زندگي اش پربار تر مي شود. هيچ چيز شايد نتواند جاي محبت خالص اقوام و دوستان و خانواده ايراني ام را پر كند. اما به جاي گله از شرايط سعي مي كنم از همين اندكي هم كه دارم به بهترين نحو استفاده كنم. آراز كوچولو حتي زمان هايي كه فقط محض خاطر عزيز او از خانه بيرون نرفته ام، اجازه دارد از كالسكه پياده شود و در پياده روي ها شانه به شانه ام بيايد. محدوديت ها را مي داند كه خيابان است و مسير دوچرخه. جز آن راه مي رود، مي دود، از موانع و سنگ ها بالا و پايين مي رود، با حشره ها و بندپايان و موجودات زنده (سگ و گربه و كلاغ اگر آن دور و بر باشد) دم خور مي شود، در پارك تاب و الاكلنگ و سرسره سواري مي كند، گل مي چيند و به من تقديم مي كند و بعد پس مي گيرد تا سرجايش بچسباند (!)، به صداها گوش مي دهد و بازگو مي كند كه مثلا اين صداي باد است يا آن يكي صداي گنجشك، اگر صداي عجبيي شنيده باشد بر ميگردد و با لبهاي گرد شده نگاهم مي كند يعني كه تعجب كرده ام من از شنيدن اين صدا! روي خاك و خل و گل مي نشيند و غلت مي زند، همه ديوارها و نرده ها و بوته ها را با انگشت هاي كوچولويش لمس مي كند، با مني كه در بيشتر لحظه هاي با هم بودن برايش شعر و سرود مي خوانم همخواني مي كند و خلاصه مثل يك ماجراجوي كوچك هم و غمش را صرف اين مي كند كه بفهمد چطور از دنيا سواري بگيرد!

همين چند روز پيش سه دندان سفيد به جمع دوازده تايي پيشنش اضافه شد. پله ها را اگر كمكي باشد براي دستگيري ايستاده صعود مي كند و گاهي هم نزول! همه اينها را هم كه كنار هم بگذاريم و با علاقه خاصي كه اين روزها به باز و بسته كردن در پيچي شيشه هاي مربا و سس پيدا كرده است مي توان فهميد كه از نظر فيزيكي هم پويا است. نگاهش مي كنم و سير نمي شوم. نگاهش مي كنم و پلك نمي زنم. نگاهش مي كنم و مادر مي شوم. سخن كوتاه: بايد مادر بود تا فهميد چه مي گويم...  

با پسرم: به تو حسودیم می شود گاهی. چطور می توانی اینهمه بزرگ باشی با همه کوچکیت؟ نمی توانی پازل های چوبی را کامل بچینی یا بند کفش هایت را ببندی. دستت به دستگیره در نمی رسد و نمی توانی با قیچی کار کنی! با همه تلاشی می کنی هنوز موفق نشده ای جوراب هایت را بپوشی. من همه این کارها را انجام می دهم اما چرا از انجام کارهایی که تو می کنی ناتوانم؟

مثلا چرا نمی توانم پشت انگشتانم پنهان شوم و وانمود کنم که وجود ندارم؟ (تو می توانی. آنوقت هر چقدر هم عجله داشته باشم و کارم هرقدر هم ضروری باشد جرات پیدا کردنت را به خودم نمی دهم: وقتی که یکی از آن چشم های سبز- قهوه ای هم یواشکی نگاهم می کند از لای انگشت ها و استتارت را ذره ای هم خدشه دار نمی کند! بعد من هی داد می زنم: "پسرم، عسلم، تاج سرم، آرازم کو؟"). تو می توانی با یک لبخند به یک ناشناس یک صبح قشنگ هدیه بدهی. می توانی با حلقه دستان نازکت دور گردنم مرا به این باور برسانی که نیرومندترین انسان روی زمینم. می توانی وقتی که در خستگی غرق شده ام سیلانی از انرژی در وجودم بدمی آنهم فقط با یک بوسه کوچولو روی گونه. قادری زود فراموش کنی و بی کینه آشتی کنی. حتی می توانی عنکبوت ها را هم با یک بغل عطوفت نوازش کنی. تو می توانی مثل یک دانه کوچک در حال رویش در دنیایی از امید و خستگی ناپذیری را به رویم باز کنی. آخر تو که هستی کوچولوی توانای من؟

معلمم باش.

پي نوشت: يوهان ولفگانگ گوته در كتاب رنجهاي ورتر جوان مي گويد: "و خداوند وقتي بيش از همه خوشبختمان مي كند كه ما را به غفلت هاي كوچكمان وا مي گذارد".

جاذبه

چند وقتی است که وسایل خانه ما ناپدید می شوند و صبح به صبح توی یک کیسه و پشت در پیدا می شوند! گمشده ها می توانند هرچیزی باشند: ماشین کوکی، گورخر، توپ، جاروی ایستاده آشپزخانه، پتو، گیره لباس یا کتاب. در واقع این اشیا که ظاهرا از سقوط آزاد لذت می برند، از بهارخواب خانه ما و البته با پتانسیل جنبشی اولیه ای که پسر کنجکاو مان به آنها می دهد می پرند پایین!

همسایه پایینی ما پیرمرد و پیرزن مهربانی هستند که خانه خودشان هم روزهای تعطیل پر از سر و صدای نوه های قد و نیمقد می شود. برای تشکر از لطفی می کنند، آراز این کادو و یادداشت رویش را که به کمک مامان لیلی نوشت و چند روز قبل انداخت توی صندوق پستشان. بعد هم تصمیم گرفت که بیشتر مراقب اشیا خودسر پرنده باشد...

ترجمه:

همسايه عزيز!

خيلي متشكرم كه اسباب بازي هاي من را بر مي گردانيد. هيچ قصد و غرضي از انداختنشان نداشتم... صرفا مي خواستم در مورد جاذبه زمين بيشتر ياد بگيرم!

همسایه هفده ماهه شما: آراز کوچولو

پی نوشت ۱: کنترل تلویزیون چند وقتی است که رفته است توی لیست اشیا مفقود شده. حتی جرات نمی کنم که حدس بزنم کجاست!

با پسرم: کلاس موسیقی ات این هفته تمام شد. آرازِ امروز مشتاقانه جلو رفت و کلارا را بوسید و با او دست داد. آراز امروز با تخم مرغ های صدا دارش دور گشت و رق..صید. آراز امروز از موسیقی لذت وافر برد و خندید و ذوق کرد. آراز امروز نه تنها بلوک های ساختمانی را توی جعبه انداخت بلکه اصرار داشت که خودش جعبه را سرجایش و توی کمد قرار دهد. آراز امروز چقدر با آراز روز اولی که وارد کلاس شد و ناباورانه به من چسبید فرق داشت. پسرکم! اینکه ما چه کسی هستیم شاید آن اندازه مهم نباشد که توانایی مان برای کسی شدن. همیشه به روند پیشرفت هایت و پشتکاری که نشان می دهی افتخار می کنم.

آراز از منظری دیگر

تا به حال نشده بود با موجودی که به اندازه ناخن انگشت کوچکم هم نیست بجنگم و اینهمه نزدیک به شکست باشم! منظورم همین "Rota Virus" است: ویروس بیماری گاسترو آنتریت. بامزه به نظر می رسد. نه؟ شبیه برس دستشویی است که کچلی گرفته باشد!!!

هفته ای که گذشت برای من هفته مشکلی بود. برای آراز کوچولو هم. چندین بار به دکتر مراجعه کردیم. دکتر توصیه های مامان شاینا و مامان فراز را تکرار کرد برای جلوگیری از کم آبی بدن. به زحمت می توانستم محکم باشم! دست و دلم می لرزید. دکتر در یک جلسه پانزده دقیقه ای یک نکته خیلی ساده را برای من و محمد توضیح داد. تا چهارسالگی قرار است که پسر ما با چهارهزار نوع میکروب بامزه و جذاب دیگر آشنایی به هم برساند. برای بچه های مهد کودک رو این دوران زودتر پیش می آید و برای مدرسه رو ها دیرتر. قرار است تا چند ماه من وبلاگ آپدیت کنم و پسرم بیماری ها و در پی آن اطلاعات گلبولهای سفیدش را به روز کند!!!!

روز پنجم وقتی بیماری وخیم تر شد دکتر شک کرد به باکتریایی شدن (یا بودن) بیماری. برای آزمایش و نمونه گیری اقدام کردیم ولی همه چیز به طرز معجزه آسایی رو به بهبود رفت... حالا بهتر است پسرکم. بازهم کم شدن وزن که پیامد طبیعی ۵ روز تغذیه با مایعات کم شیرین و دوغ شور است. دوباره می دود و بازی می کند و دلمان را می برد. نگاهش می کنم و ته دلم اعتراف می کنم که هیچ نعمتی به اندازه سلامتی او ارزشمند نیست.

آراز کوچولوی من همین روزها شانزده ماهه شد.

پسرم پیشرفت های چشمگیری داشته است در غذا خوردن. قاشق اگر پر شده باشد به راحتی به دهان برده و می چرخاند و محتویاتش را خالی می کند. ماکارونی خوردنش با چنگال هم دیدنی است. حالا گیریم که یکی دو رشته بیشتر نتواند بخورد و از سر تا پا بشود سس ماکارونی! عاشق این شیوه غذا خوردنش هستم: با اعتماد به نفسی که همراه لقمه های غذا در لپهایش دور می زند! فنجان معمولی را هم اگر پر نباشد و پسر کنجکاو من شیطنتش برای کشف رابطه مایعات و جامدات و گازها گل نکرده باشد خیلی خوب مدیریت می کند و بعد از نوشیدن آن دستی به شکمش می کشد و کله اش را تکان می دهد و اضافه می کند: "به به!"

پیشرفت دیگرش لذت بردن از بازی الاکلنگ است. ماه ها است که گاه و بیگاه باهم راهی پارک (یا چنانکه در فرهنگ واژگاه آراز می آید تیژه/ کُ) می شویم. سرسره را دوست داشت آراز قهرمان، ولی گمانم فلسفه الاکلنگ برایش حل نشدنی مانده بود. اولین خنده های از ته دلش که همین چند روز قبل از روی الاکلنگ توی گوشم پیچید مطمئنم کرد که عاقبت :"می داند!" و از خودم پرسیدم آیا همیشه حاضر خواهم بود تا لذت ببرم از کشف جهان توسط این موجود کنجکاو دوست داشتنی؟

چند روزی می شود که به تنهایی برج بلندی می سازد با لگوی های دانه درشت و ذوقی می کند بیا و ببین. دست هایش را بالا می برد و با خنده مفتخرانه ای می گوید: "بُ..." که بعنی بلند شده است این برج لگویی من! آن آسمان خراش اسباب بازی را من و محمد بی نهایت بار تحسین می کنیم چون می دانیم پشت آن چه پشتکار و تمرکز خارق العاده ای خوابیده از تمرین با مچ دست و انگشتان معجزه گر: آفرین بر این بچه ها! 

دیگر این که عاقبت یاد گرفته است که چطور با هواپیمای چرخدارش که اولین وسیله نقلیه اش محسوب می شود خود را جابجا کند. از همان زمان که خواندیم یک چرخ بی پدال می تواند در رشد فیزیکی کودک موثر باشد یکی برای آراز کوچولو تهیه کردیم. چهارماه آزگار این وسیله برای ما فقط کار یک وسیله هل دادنی را انجام می داد. اما یک هفته ای است که آراز کوچولو را حمل می کند. پسرکم پا می زند! موانع را با چنان مهارتی رد می کند که بیا و ببین. امیدواریم در چندماه آینده توانایی اش را در راندن سه چرخه پدالی هم محک بزند. (این هم نتیجه داشتن مادر دوچرخه سوار!)

کلاس های آموزشی اش خوب پیش می رود: موسیقی، شنا و ژیمناستیک. شنا را بیشتر دوست دارد و ژیمناستیک را کمتر. شاید به این دلیل که کوچکترین شاگرد کلاس ژیمناستیک است و واقعا از نظر توانایی های حرکتی به پای بچه های بزرگتر نمی رسد. طبیعی است که نمی تواند بارفیکس کند یا روی پله های طنابی راه برود. ولی در مسیرهای باریک خوب حفظ تعادل می کند و از وقتی که شروع به کار کرده مرتب اصرار می کند از جاهای بلند بپرد توی بغل ما! خدا آخر و عاقبت ما را با یک پسر فعال پرنده به خیر کند. با اینهمه، ترافیک کاری ما به زودی با تمام شدن کورس موسیقی کمتر خواهد شد... در یکی از پست های آتی در مورد این کلاس ها بیشتر خواهم نوشت.

با پسرم: عزیز دلم! چندی بود که ویرم گرفته بود که نکند داریم تو را با اینهمه چیزهای آموختنی آزار می دهیم! آنهم درست بعد از آنکه شروع کرده بودم به مطالعه در مورد روش های آموزشی مونته سوری*.  اما در واقع در کلاس هایی که تو در آنها شرکت می کنی، کاری جز بازی بچه ها با والدین انجام نمی گیرد. تو هم مثل همه پسر کوچولوهای شانزده ماهه (ببخشید! مردان بزرگ شانزده ماهه) تا زمانی که با من یا آتا محمد در حال بازی باشی خوش خوشانت می شود و صرفا با حضور در این کلاس ها ما داریم زمان با تو بودنمان را پربار می کنیم. پربار برای تو وگرنه برای ما هر دم که با تو بگذرد غنیمتی است:

اوقات خوش آن بود که با دوست به سر رفت           باقی همه بی حاصلی و بی خبری بود....   

*روش مونته سوری: به طور خلاصه در این متد آموزشی بچه ها به صورت کاملا فعالانه در امر آموزش خود شرکت می کنند و از محیطی که به صورت استادانه ای غنی شده اند برای این کار سود می برند. مونته سوری که یک پزشک ایتالیایی معاصر بود که ادعا می کرد اصرار بر آموزش اجباری و غیر فعال کودک می تواند به سرکوب استعدادهای نهفته وی منجر شود.

خرمای چیده شده

آخر نوشت اول آمده: آراز کوچولوی قهرمان بیمار است. این بار گاستروآنتریت یا به زبان ساده تر اس×هال و اس×تفراغ. این پست نیمه بیات را داشته باشید تا بعد:

دوچرخه سواری (یا دوچرخه نسواری!) برایم تبدیل شده بود به یک معضل بزرگ. از دیدن مادرها و پدرهایی که بچه هاشان را روی صندلی مخصوص کودک حمل می کنند و رفت و آمدشان خیلی آسوده تر از منی است که کالسکه خاکستری-سرخ آراز را همه جا دنبال خودم یدک می کشم، عقده ای شده بودم. خیلی سختم بود که راهم را اتوبوس های لاک پشتی دور کنند و بیشتر زمانی را که در آن ها حضور دارم، بی طاقتی های طبیعی کودکی را تحمل کنم که صرفا دلش می خواهد راه برود و کنجکاوی کند و نمی تواند.

دست ما کوتاه و خرما بر نخیل! اینهمه امکانات و تسهیلات و ما بی نصیب. خیابان های دو مسیره : یکی برای دوچرخه و یکی برای سواری ها. مسیرهای فرعی و گریزگاه های دوچرخه ای. چراغ های راهنمایی مخصوص دوچرخه. زنگ های پر معنی از پشت سر: "آهای پیاده، بکش کنار!". با اینهمه پیش بینی های شهرسازی و زیر ساخت های مورد نیاز طراحی شده واقعا حیف نبود؟ اینجا بچه ها روی دوچرخه بزرگ می شوند و بزرگترها روی دوچرخه زندگی می کنند: موبایل جواب می دهند، ساندویچ می خورند، آواز می خوانند، سگ می گردانند، موسیقی گوش می کنند، بستنی لیس می زنند و چرت می زنند! برای همین هم به خیالم رسید که راحت تر از این کاری نیست.

این طور شد که یکروز بابا محمد با یک دوچرخه برگشت و روز دیگر شال و کلاه کردیم تا در پارک همسایه گشتی با دوچرخه بزنیم. درس های اول را از بابا محمد گرفتم و نشستم روی زین! بعضی وقتها من می افتادم و بعضی وقتها دوچرخه. بقیه موارد را هم هر دو باهم می افتادیم! و این اتفاق دهها بار دیگر تکرار شد با حالت های مختلف... هیچ وقت فکر نمی کردم برای رفتن راهی که خیال می کنم درست است و انجام دادن کاری که مرا به سرمنزل مقصود دلم برساند اینهمه به نگاه های تمسخر آمیز دیگران و لبخندهای پرمعنی شان بی اعتنا باشم! که بودم. یک هفته اول من و آراز و محمد تمرین دوچرخه سواری می کردیم. با وجود آسیبهای فیزیکی جزئی و کلی و همه آن برخوردهای تحقیرآمیزی که از سوی مردم عابر نصیبم شد اولین باری را که توانستم یک مسیر خیلی کوتاه را پا بزنم فراموش نمی کنم. در یک لحظه خاص حس کردم که عاقبت مغزم جدا از دریافته ها و دستورها می تواند حرکات نامحسوس وسیله نقلیه ام را درک کند و پاسخ های به جا و مناسب را در زمان لازم بدهد. بعد آن لذت ناب موفقیت آمد و کامم را همچون عسل شیرین کرد... دنیا را پشت سر گذاشته بودم و نسیم مژه های خیسم را به شادابی نوازش می کرد. مهمتر از همه چیز آن سد روانی عظیمی بود که پشت سر گذاشته بودم...

حالا که چند هفته ای گذشته است می توانم بگویم که لم کار دستم آمده است. یکی دو تصادف ناچیز با در و دیوار و مردم عابر داشته ام(!) که شکر خدا حادثه جدی نبوده است. البته هنوز تا آن روزی که بتوانم آراز کوچولو را سوار یکی از آن صندلی های مخصوص کودک کنم راه درازی مانده است، اما "طی طولانی ترین مسیرها با برداشتم اولین قدم ممکن شده است" ^¤ تا آن زمان آراز Helmet ^¤به سر مهمان دوچرخه بابا است. 

پی نوشت: دریا مامان شازده آرمان کوچولو در سه پست پیاپی طولانی زحمت کشیده و مجموعه جالبی را از کتاب های کودکان معرفی کرده است. جز آنکه پدرها و مادرهای علاقمند می توانند شناسنامه دقیق این کتابها را ببینند، مامان آرمان دیدگاه های کلی و بازتاب های پسر کوچولویش را هم شرح داده و طبقه بندی سنی کتاب ها را هم با دقت و ریز بینی خاصی انجام داده است که دیدنش خالی از لطف نیست. خواندن این پست ها را به شما هم توصیه می کنم. به علاوه با کمال میل دعوت دریای عزیز را اجابت می کنم برای معرفی کتاب های مورد علاقه پسرم در یکی از پست های آتی. شما هم اگر کتابی می شناسید که کودک دلبندتان دوست دارد و برایش به هر دلیلی مفید واقع شده است، ما را بی نصیب نگذارید.  

¤ جبران خلیل جبران

¤ کلاه محافظ دوچرخه سواری

بر كرانه هاي البه

مادر مهربان من!

درسدن Dresden، پایتخت ایالت ساکسونی آلمان است به معنی شهری که در جنگل کنار رودخانه واقع شده است. وقتی که عاقبت قرار بر این شد که برای تجدید دیدار با دوستان قدیمی در تعطیلی ایستر راهی یکی از شهرهای کوچک این ایالت قدیمی شویم خیالش را نمی کردم که پایم به اینجا هم کشیده شود. اما دل اقیانوسی دوستان نیامد که ما را بی نصیب بگذارند از این بازدید جانانه. یکروز خیلی کوتاه در درسدن گذشت با منظره هایی بسیار دیدنی. نمي دانم از آنجايي كه هستي آيا مي شود اين ها را ديد يا نه.

• Elbe یا رود البه: جاری بر دامن شهر کهن زیبایی دلبرانه اش را صد چندان می کرد. درسدن هم از جمله شهرهایی است که بر دامن رودی زاده شده است. مردم از دو سو بر کرانه های کم شیبش نشسته و از ایستر آفتابی خود لذت می بردند و خنکای بستنی هاي صورتي. غلغله توريست هاي مشتاق در هيس وهم آلود قايق هاي سفيد جهانگردي گم مي شد. 
• Kreuzkirche یا کلیسای کرویتز: این کلیسا با سبک باروک در در سال ۱۷۶۰ ساخته و بعد از جنگ جهانی اول باز سازی شده است. آهن موجود در سنگهای به کار رفته بعد از زمانی طولانی که در معرض هوا بوده است تیره شده و کل بنا را سیاه رو کرده است. از فراز این بنا می شد همه شهر را زیر پا دید که مشخصا برای ما دیدن آن امکانپذیر نشد. شاید روزی که آراز کوچولو دیگر از کالسکه استفاده نکند بشود این منظره را هم دید! 
• Frauenkirche یا کلیسای بانوان: مشهورترین کلیسای شهر. این کلیسا در روزهای پایانی جنگ جهانی دوم و در بمباران شهر توسط متفقین کاملا ویران شد. بعدها بنای آن با همتی جهانی از سر گرفته شد. در سال ۲۰۰۵ کلیسا سر پا بود و نمایشگر مصالحه و آشتی پاینده بعد از جنگ. تک و توکی از سنگ های باقیمانده از ویرانه های قدیمی در ساختار یک دست سفید آن به چشم می خورد. داخل کلیسا ارگ فوق العاده زیبایی بود همچون نگینی نشسته بر مجسمه ها و دیواره های حجاری شده اش.
• Procession of Princes یا حرکت شاهزاده ها در صفوف منظم: تابلویی به طول ۱۰۱ متر از جنس موزاییک کاشته شده  بر دیوار یکی از ساختمانهای جنبی در آلد اشتات یا شهر قدیمی. این تابلو حکمروایان وتین را نشان می دهد از نخستین روز تا پایان. شنیدم که طولانی ترین تابلوی موزاییکی دیواری است در نوع خود.

بیشتر از این می شد دید. هر قدمی که بر می داشتی کاخی، بنای یادبودی یا کلیسایی از چهارسو سرک می کشید و تو را دعوت می کرد به پیشروی. پیش از این این غنای معماری را در ایتالیا دیده بودم و شاید آلمان را دست کم گرفته بودم از حیث زیبایی و تبختر شهر سازی و همین هم مرا مبهوت کرد و بر آن داشت که نیامده در رویای سفر دوباره به آنجا خیال پردازی کنم...

شهر دیگری که در استان ساکسونی است و دیدارش واجب، شهر لایپزیک Leipzig است با اندکی فاصله از درسدن. باخ در این شهر زندگی کرده و گوته در آن درس خوانده است. اما جایی که ما از آن بازدید کردیم و فوق العاده لذت بردیم نه موزه های دیدنی اش بود و نه آثار تاریخی گرانبهایش. ما از مجموعه کامل باغ وحش لایپزیک بازدید کردیم!!! برای آراز قهرمان فرصت مغتنمی بود که با فیل و گورخر و زرافه از نزدیک آشنا شود و فرق گوریل و اوران اوتان و شمپانزه را درک کند... راستش برای خود ما هم بود. از دیدن زرافه ها به قدری به هیجان آمده بودیم که حد نداشت... مخصوصا که ساعت غذا خوردنشان سر رسیدیم و از جایگاه مخصوص تماشایشان کردیم. موش کور و کفتار و بابون های سفید و کانگورو که جای خود داشت. گرچه شیرها خواب بودند و بیش از آن عجله داشتیم که تمساح ها را خوب ببينيم. خرس های بیچاره هم کچلی گرفته بودند و از خجالت آفتابی نمی شدند.

براي آراز كوچولويي كه شب موقع خواب سري حيوانات پلاستيكي اش را با خود به تختخواب مي برد و غذاي خودش را به خوردشان مي دهد، با آنها پيتيكو پيتيكو مي كند و هر از گاهي وادارشان مي كند كه همديگر را ببوسند!!! ديدن اينهمه موجود واقعي به روياي تعبير شده اي مي مانست.  

چیزی که برایم خیی جالب بود طراحی کلی باغ وحش بود و تعریف کلی از محیطی که قرار بود این موجودات در آن زندگی کنند. فضای زندگی موجودات تا حد امکان بزرگ بود تا جایی که گاهی تماشا و پیدا کردنشان مشکل می شد و همچنین سعی شده بود از گیاهان، ابزار و عناصر بومی و طبیعی استفاده شود. علاوه بر آن قفس به معنی واقعی آن کمتر دیده می شد. مثلا محوطه بزها فقط یک اتاقک عمیق بود و فضای زندگی خرس ها با خندق آب (و نه نرده و قفس) از بازدید کنندگان جدا شده بود. فضای کانگورو ها هم با بوته از تماشاچی ها جدا می شد... بقیه هم بیشتر شیشه های دوجداره بودند تعبیه شده در میان دیوارهای سنگی. شاید هم این تماشاگران بودند که نیازی نبود حیوانات از آنها جدا شوند!

نكته اي كه اگر به آن اشاره نكنم سفرنامه ما به آلمان شرقي ناقص مي ماند آشنايي آراز با گربه سفيد صاحبخانه بود: آقاي فيلامون! اين گربه صبور -يا به نقل درست تر پيشَه!!- همه چند روز را با پسر حيوان پرست! ما كنار آمد و نوازش هاي نه چندان نرم او را تحمل كرد و دم بر نياورد. آراز در لحظات معدودي كه نوازشش نمي كرد پشت مبل يا جاي بلندي مي ايستاد و با قانع كننده ترين لحن و ژست از او مي خواست كه جلوتر بيايد! تلاش مداوم عمه -عمو حسين- و بره -خاله يگانه- در ايجاد اين دوستي سمبوليك بي تاثير نبود. اين اولين تجربه حقيقي و مستمر آراز بود با حيواناتي كه اينهمه دوستشان دارد و گمانم سر بلند از آن بيرون آمد. 

پي نوشت ۱: هناي عزيز! بي صبرانه در آرزوي روزي هستيم كه فرشته ات بيايد و طنين بالهاي بهشتي ات را در گوش ما هم طنين انداز كند.

پي نوشت ۲: چند هفته اي است كه آراز قهرمان به مهد كودك مي رود. بارزترين نكته اين كه قهرمان ما دل خوشي از آن ندارد و من هم هر عصر كه آن چهره خسته و تكيده را مي بينم دلم مي لرزد و بي تاب مي شوم. اميدواريم گذشت زمان بخشي از مشكلات را حل كند.

پي نوشت۳: لثه متمرد پايين كه دومين دندان آسيا را در خود نهفته داشت عاقبت بار خود را زمين گذاشت. پسر ما نه دندانه شد.

پي نوشت ۴: من و آراز همچنان بيماريم و سرماخوردگي عجيبمان در دوره هاي چند روزه بر مي گردد و ما را روانه دكتر مي كند كه آنهم كاملا بي فايده است. تب و لرز، درد گلو، آبريزش بيني، گرفتگي صدا و درد استخوان! برايم قابل درك نيست كه چه نوع سرماخوردگي مي تواند سه هفته بدن انسان را با چنين شدتي درگير كند. با آرزوي سلامتي براي همه.

که بیش از پنج روزی نیست حکم میر نوروزی

حكايت من و اين وبلاگ شده است حكايت معشوق يمني. هر زمان كه در ايرانم و نزديك تر، مشكلات ابزاري و زماني ميان من و او قد علم مي كنند. حتي اگر از اين هم بگذريم مگر آنهمه ديد و بازديد و مهماني و شام و گردهمايي مجالي براي اينترنت و وبلاگ نويسي باقي مي گذاشت؟ دندان ششم گل پسر ما هم اجلال نزول فرمودند از آن بالا بالاها. نتيجه اش چند شب بي خوابي بود و تب خيلي بالا. ساعت دوازده و نيم شب بود كه آراز گريه هاي آنچناني مي كرد و داغي پوستش قلبمان را مي فشرد. ولی بعدش خنده های پسرکم با سه دندان بالا و سه تا در پایین مرصع شد. (البته با یک ترصیع نامتقارن!)

نه اين كه فكر كنيد اين دندان بالايي چندي بيشتر نوبرانه بود!  چون يك دو روز بعد وقتي كه از بي اشتهايي مطلق آراز به تنگ آمده بودم و توي دهان كوچكش دنبال آثار برفك كانديدا آلبيكانس مي گشتم در عين ناباوري بر خوردم به يك دندان آسياي بالا حي و حاضر كه خارج از نوبت نيش زده بود (این یکی حداقل پای دو تا از توی نوبتی ها را لگد کرده!) و در نهايت پررويي لثه پاييني خود را تحريك كرده بود به کودتا و به یك دندان آسياي پايين هم به اين ترتيب در حال تولد بود! شاخ در آوردم! باورش مشكل بود كه دندان هفتم پسرم يك دندان آسيا باشد نه يك دندان نيش.  سه دندان مشكل آنهم در يك هفته نوروزي ما در ايران! 

در اين چند روز كوتاه، بدنم با كم خوابي و تغيير ساعت و تغيير دما به هيچ عنوان كنار نيامد كه نيامد. پسر كوچولوي ما از تغيير ناگهاني طعم غذاها هم علاوه بر دلايل پيشين دل خوشي نداشت، كلا تصميم گرفت خوردن غذاهای جامد را كنار بگذارد! شايد اگر به محض برگشتن، زندگي عادي مان را پي مي گرفتيم مي شد روزهاي از دست رفته را جبران كرد ولي به همين كه رسيديم بابا محمد براي شركت در كنفرانسي در انگلستان تركمان كرد و بعد هم یک سرماخوردگي سخت انرژي باقيمانده مان را گرفت.

من كه هنوز هم يك حنجره ملتهب، يك صداي جيرجيركي و استخوان هاي دردناكم را با خودم يدك مي كشم. آراز كوچولو هم با وجود کاسته شدن از سرفه های غلیظ و اشک چشم های آبچکان که به لطف داروی دکتر ممکن شد، دو سه كيلويي وزن كم كرده و رفته در رده پروزن ها! پاي چشمهاي قشنگش هاشور تب خورده و وقتي بغلش مي كنم، سبكي ناگهاني اش دلم را به درد مي آورد. در اين يك هفته گاهي شير خورده و گاهي آن را هم نخورده است. گاهي شايد يك قاشق مربا خوري ماست يا فرني هم اضافه شده به اين رژيم بدون آهن و پروتئين. ليلي، مادري كه هرگز هيچ غذايي را به زور يا ترفند و بازي به پسرش نداده است،‌ اين روزها بايد خيلي خودش را كنترل كند تا اين كار را نكند... آراز مثل مرغ كرچي كه دنبال جوجه هايش بگردد هر روز هزار بار با وسواس و دقت اتاق ها را مي گردد و "آتا" "آتا" مي گويد. بعد هم وقتی برایش توضیح می دهم که چرا پدرش اینجا نیست سرزنش بار نگاهم می کند مثل اینکه تقصیر من باشد! اين غم نشسته بر پلكهاي طلايي اش رنجورم كرده است. بعد اينهمه مدت كه از آمدنمان مي گذرد هنوز هم خسته نشده از "آتا" گفتن و اين پروسه حتي در خواب هاي آشفته اش ادامه دارد. اين هم سوغاتي سفر ما: يك پست پر از اشك و ناله و آه تا بلكه دلم خالي شود از اینهمه تنهایی و غربت و بیماری!   

اما یکی از قشنگترین قسمتهای سفرمان شهر دوسلدورف و باغ وحش آبی اش بود. آکوازو - لوبک میوزیوم یکی از دیدنی ترین باغ وحش هایی بود که تا به حال دیده ام. ماهی های مدادی که در آب شنای عمودی می کردند، بچه هشت پاها، سفره ماهی های زبل و پنگوئن های دلقکی، فک های شناگر و کوسه ها، ایگواناهاي كاهو خور و آخوندک های پرهیبت، سوسک های قرمزی به درشتی دست و عروس های دریایی متفرعن که به همه بی اعتنا بودند. مار و میمون و موش و قورباغه فراوان بود و حیوانات عجیب و غریبی که چه به دلیل محیط زیست غیر طبیعی و استتار عالی خودشان و چه به خاطر نورپردازی و دسته بندی منحصر به فرد این باغ وحش واقعا انسان را با وجد می آوردند. آراز که عشق عمیقش به حیوانات معرف حضور هست در این زیبایی وحشي غوطه خورد و در چندین ساعت گشت و گذار، واله و مبهوت ماند و جیکش در نيامد. من و محمد هم که مرتب مثل بچه ها بالا و پایین می پریدیم و حیواناتی را که کشف کرده بودیم نشان هم می دادیم. دوسلدورف را شهر گرم و دوستانه ای دیدم و با اینکه مدت زمان کوتاهی را در آن گذراندیم، خوشایندش یافتم. اگر گذرتان به آنجا افتاد و بچه حیوان دوستی داشتید خیلی حیف است که باغ وحش آبی و پارک بزرگ کنار آن را ندیده بگذارید.  

نوروز که البته جای خود داشته و دارد. مثل همیشه چهارشنبه سوری آن که دور هم بودنش آدم را کیفور می کند و بعد هم پریدن از روی آتش و آجیل خوری. عید و عیدی و شیرینی های نخودی و چای هایی که خانوم هر خانه ای برای رقابت با دیگران دم می کند و مستت می کند. ماهی قرمز های محکوم به فنا که امسال آراز از دیدنشان ذوق کرد و همه دید و بازدید ها را به پای تنگ بلور منتقل کرد. صدای "ماااااااا" ی بلندش با هر قر و غمزه ماهی در هفت در و همسایه می پیچید. هنر داد و ستد بو-سه او هم در کلاس های تقویتی وطنی پیشرفت کرد و با بو-س های آبدار  ظرف همه دوستان و آشنایان را از محبتش لبریز کرد. مانده بودیم که جنبه بهداشتی ماجرا را بگیریم و مانعش شویم یا ابراز مهرش را به انسان های دیگر تشویق کنیم.

پي نوشت۱: عكس ها توضيح دارند.

پی نوشت۲: هنوز هم حرف نگفته زیاد است. اما بماند برای روزی که به اندازه امروز غمگین نباشم.

 

اینک بهار

بوی باران ، بوی سبزه ، بوی خاک
شاخه های شسته ، باران خورده پاک
آسمان آبی و ابر سپید
برگهای سبز بید
عطر نرگس ، رقص باد
نغمه شوق پرستوهای شاد
خلوت گرم کبوترهای مست

نرم نرمک میرسد اینک بهار
خوش به حال روزگار ...

خوش به حال چشمه ها و دشتها
خوش به حال دانه ها و سبزه ها
خوش به حال غنچه های نیمه باز
خوش به حال دختر میخک که میخندد به ناز
خوش به حال جام لبریز ازشراب
خوش به حال آفتاب ؛

ای دل من، گرچه در این روزگار
جامه رنگین نمیپوشی به کام
باده رنگین نمیبینی به جام
نقل و سبزه در میان سفره نیست
جامت از آن می که میباید تهی است

ای دریغ از تو اگر چون گل نرقصی با نسیم
ای دریغ از ما اگر کامی نگیریم از بهار
گر نکوبی شیشه غم را به سنگ
هفت رنگش میشود هفتاد رنگ ...

شعر از: فریدون مشیری

مادرم!

سال دارد نو می شود. می شنوی؟ این نغمه خوانی گنجشک های مست مدهوش! درختهای نازک بر سبزپوش، بارانی که یکدم از ریختن دم نمی بندد. این جا بهار با چنان نمایش متظاهرانه ای رسیده است که باورش مشکل است. نفست می گیرد بس که وحشی است! تو نیستی و  "جامم از تو تهی است". اما روزگارم به دریغ نمی گذرد.

پسرکم هست. نمی دانی چه میوه نوبرانه شیرینی است. دوستش دارم. من مادرم. چقدر این روزها بیشتر می فهممت.

پافشاری و پشتکار بابا محمد برای سر و سامان دادن به مدارک مان بالاخره نتیجه داد و ما راهی ایران هستیم برای یک مدت خیلی کوتاه، برای تحویل سال نو. (سر و کله زدن با سازمان رسیدگی به امور افراد خارجی اینجا برنامه است برای خودش) بگذریم از این که ممکن است به دلیل یکسری مشکلات خیلی پیچیده دوباره نتوانم وارد خاک این کشور شوم!!! 

بر می گردم به وطن! فکرش را بکن. بعد اینهمه مدت، سال را در ایران نو کردن. می خواهم با آراز قهرمان تخم مرغ رنگ کنیم و سفره هفت سین بچینیم. به دید و بازدید عید برویم و جیب هایمان را پر از عیدانه کنیم. حالا اما سرمان تا دلت بخواهد شلوغ است. چمدان پر می کنیم و "پیز"¤ هایش را می بندیم. تند و تند مقاله های علمی عقب افتاده و "تاپ"¤ می خوانیم. فرم پر می کنیم و بلیط می گیریم. نامه الکترونیکی می فرستیم و برای ملت توضیح می دهیم که سال نوی ما با آغاز بهار همزمان است.

عزیزم، مادرم، قلبم همه فدای تو و محبتت. آراز کوچولو کلی پیشرفت کرده است. دیگر شنا را دوست دارد و گریه نمی کند. تعادلش را توی آب خوب حفظ می کند و راه می رود. وقتی سرش به شانه ام تکیه داشته باشد و برایش شعر بخوانم به پشت شناور می شود و پا می زند. با آب دوست شده است و توی آب عصبی نیست: خوش می گذراند. و این همان فن کوزه گری است: شنا یعنی اعتماد به آب. سرش که زیر آب می رود نفسش را حبس می کند و حتی توی وان حمام هم وقتی سرش زیر دوش است، آن را به جای خوردن فوت می کند!!! این پیشرفت ها در امری که اصلا انتظارش را نداشتم (آموزش یک ورزش برای کودکی که تازه شروع به فهم دستورهای ساده کرده است به نظرم شدنی نبود) مشوقم شد برای ادامه راه و سعی ام برای این که استعداد پسرم را در زمینه های دیگر هم امتحان کنم. نکند یکروز برسد که مثل من متاسف شود از این که شنا و دوچرخه سواری نمی داند، زبان فرانسه بلد نیست، قرمه سبزی نمی تواند بپزد و از موسیقی هیچ سررشته ای ندارد!

آراز کوچولو برای کلاس آشنایی با موسیقی هم اسم نوشته است و برگشتنی یکی از نصف روزهای هفته را که سرکار نیستم به این کلاس اختصاص داده ام. مامان جان، با برنامه ریزی و کمی همراهی و همدلی (خدا را شکر به خاطر دوست خوبی مثل بابا محمد) همه این ها ممکن می شود. وقتی خسته می شوم یاد تو می افتم و کلاس زبان انگلیسی که در آن سال های آخر می رفتی همزمان با ادامه تحصیل و کلاس های عربی و قرآن و تفسیر و ورزش هایی که هر روز می کردی. تو هرگز زمانی برای تلف کردن نداشتی و با اینهمه هرگز هم نشد که ببینم برای فرزندانت کم می گذاری. آن وقت می فهمم که همه چیز شدنی است فقط اگر بخواهیم.

با پسرم: وقتی می بینم که با چه شوقی دنبال توپ می کنی و با چه مهارتی شوتش می کنی با بی میلی به خودم می گوبم: "نکند این پسر کوچولوی قهرمان من قرار است فوتبالیست شود!" یا موقعی که با شوق فزاینده ای به طرف سگ ها می دوی و هرگز از پارس یا حمله شان ترسی به دل کوچکت راه نمی دهی با ترس و لرز از خودم می پرسم: "نکند آراز من می خواهد شغلی به عنوان حافظ حیات وحش بگیرد!" 

این چیزی است که دلم می خواهد آن قدر تمرین کنم تا یاد بگیرم. تا بفهمم تو همانی می شوی که هستی، توانایی اش را داری، می خواهی، دوست داری: نه همانی که من می خواهم. باید بپذیرم که تو اگر بتوانی به حد نهایت خودت برسی شاد و خوشبخت خواهی بود: نه اگر به خواسته های من برسی. من باید بتوانم مادر باشم. یعنی کسی که استعدادهای تو را آنچنان که هستند کشف کند و بپرورد بی هیچ گونه پیشداروی، خودخواهی و امساک.

پی نوشت: هر روزتان نوروز   نوروزتان پیروز....

¤ زیپ و کتاب در فرهنگ واژگان آراز  

اين معجزه ها

این معجزه های خُرد،

این نمایه های تردید ناپذیر ایمان نستوه

امروز گیر پیچ و واپیچ جورچین کودکی ها

در اندیشه شکوهمند فردایی که خواهند آفرید، به تکانک سرانگشتی!

 پی نوشت۱: پسرم! مادرت راببخش اگر امروز ندانسته یکی از آن سرانگشتان معجزه گر را لای در جا گذاشت. 

پی نوشت۲: شایلی جان! دوازده اسفند، سالروز تولدت مبارک. دوست تو بودن را دوست دارم!

وقتی آراز کنراد نیست...

پیش نوشت: تولدم مبارک!

پي نوشت: گاهی دلم می خواهد پسرم مودب ترین و حرف گوش کن ترین پسر دنیا باشد. سر رو رویش همیشه از تمیزی برق بزند و اسباب بازی های ضدعفونی شده داشته باشد. هله هوله نخورد و تا شانزده سالگی زیر نظر مستقیم خودم بزرگ شود. این جور وقت ها یاد کنراد^¤ می افتم. داستانی که در کودکی خوانده و عاشقش شده بودم... پسرکی که در یک کارخانه و طبق سفارش ساخته می شود و در یک قوطی کنسرو به مادرش تحویل می شود... پسری که به معنای واقعی کلمه عالی است: نمره های درخشان می آورد، کلاس ها را جهشی می خواند، با خودش سرگرم می شود، وقتش را فقط با تماشای تلویزيون پر می کند، محبوب معلم است، بشقاب ناهارش را با میل و و رغبت می خورد، عاشق سبزیجات پخته است و هرگز دروغ نمی گوید.

خود کنراد هم یکروز تصمیم می گیرد که کنراد نباشد و آنقدر تغییر می کند که سازندگانش هم او را به جا نمی آورند: همین می شود نتیجه اخلاقی داستان. من هم گمان می کنم بچه ای که بیست باشد، ندیده تجدید است! پسرک من هم گاهی بیسکوییت و کیک نوش جان می کند به جای گوشت و سبزیجات، غر می زند بعضی وقت ها، لیوان شیرش را چپه می کند، از سر و رویش ماست می چکد و اگر دستش برسد برگ درخت می خورد! می رود روی هره پنجره یا پوشک نبسته می زند به چاک... آنوقت گاهی که پیمانه انرژی ام پر و پیمان باشد، کنراد و قوطی کنسروش می آید جلوی چشمم و مامان قابل تحملی می شوم و همه بکن نکن ها را جارو می کنم و می ریزم دور. به آراز کوچولویی که به خاطر «جزییات مهم» کلافه ام کرده می گویم: "آفرییییییییییییییییییییین!" و برایش کف می زنم... آی می خندیم به ریش همه چیز ما مادر و پسر. حالا نخند کی بخند!

             

 ¤ کنراد، پسرک ساخت کارخانه، نوشته کریستینه نوستلینگر

مادر بودن، تا ابد

عزیزم، مادر من!

مدتها بود که نبودم. حضور فیزیکی داشتم البته. ولی انگار هوش و حواسم جای دیگری بود: داشتم می نوشتم. سالها بود که نوشتن را گذاشته بودم کنار: خوب می دانی! ذهن و روحم بیش از آن که باید درگیر و معطوف چالش های زندگی ام بود. وقتی که عاقبت کمی آرامش خاطر به سراغم آمد، نوشتن هم آمد و پر شالم را چسبید! این که در زمان حال حضور نداشتم بد نشد. برای لیلی که مادر است و همسر است و هزار وظیفه ریز و درشت دیگر دارد، روزانه نوشتن یعنی یک برنامه ریزی بسیار سخت و سفت. یعنی مایه گذاشتن از زمان های خواب و خوراک. از زمانی که متعلق به کسی نباشد که نیش وجدانم را برای هر دقیقه اش حس کنم. همین هم شد که جدایی دوباره از خانواده و ایران را حس نکردم. مثل کسی که بیحسی نخاعی شده باشد. انگار همه چیز را از دور می دیدم.

تمام شده تقریبا عزیزم. آن چیزهایی را که می خواستم تقریبا نوشته ام. احساس عجیبی دارم بعد از این چهارماه. استهلاک، افتخار، افسردگی، آسودگی از زمین گذاشتن یک بار بزرگ بر دوش، شادی از پایان یک کار سترگ، و رویارویی با همه آنچه که این مدت جزو اولویت هایم نبوده و حالا دیگر هست و باید باشد. کمی هم خسته ام. نیاز به استراحت دارم. دلم می خواهد بعد این مدت خیلی طولانی بنشینم و یک لیوان چای بخورم. کمی از پنجره بیرون را تماشا کنم که برف می بارد. به وبلاگ دوستانم سر بزنم و با دل سیر بخوانمشان. بروم و کوچه پسکوچه های شهر کوچکی را که در آن هستم بگردم. یک کیک شکلاتی بپزم. یکذره زن بشوم. یک فیلم بی معنی در پیت ببینم.

امروز برای همین با پسرکم رفتیم برای کلاس های آموزشی شنا برای کودکان زیر دو سال. باورم نمی شد که بشود واقعا شنا را به بچه هایی که اینهمه کوچک باشند یاد داد، جز این  گمانم این بوده و هست که برای بچه های زیر چهارسال، پرورش بر آموزش مقدم است. ولی کلاس شنا را واقعا دوست داشتم و مفید دیدم. آموزش به معنایی که تصورم بود وجود نداشت. بچه ها را مادر ها با آب آشنا می کردند: بازی و راه رفتن و پرت کردن توپ، شعرخوانی و نحوه تنفس با بازی و شبیه سازی ماهی. همه سعی بر این بود که کمک کنند تا بچه ها از آب نترسند. آراز قهرمان برای بار اول خوشش نیامد و لحظه های معدودی را که را که با مربی اش بود با سر و روی گرفته تاب می آورد و راضی نبود از این بازی تازه که مهمانش کرده بودیم: مثل همه بچه های همسن و سالش. ولی می دانم که عادت و آشنایی کار زمان بری است و حوصله مرا می طلبد. هرکسی می تواند در یک متر مکعب آب، همه تمرین ها را با کودکش انجام دهد و به جز یک توپ پلاستیکی کوچک و یک مادر علاقمند، به هیچ وسیله دیگری نیاز نیست. 

مادر! گاهی فکر می کنم که زمان چقدر عوض شده است و چقدر نیازها برای نسلی که من مادر آن هستم متفاوت است: چقدر همه چیز سخت تر شده است. همه دنیا به سرعت باد پیش می رود و انسان فردا به تک تک سال های عمرش نیاز دارد برای پیشرفت، حتی روزهای کودکی. چقدر نیاز هست به تلاش و توجه من، و نقشم در این سال های زندگی فرزندم چقدر پررنگ است. خوب می دانم که پسرم از این بابت ممنون من نخواهد شد: اما از روزی که به دنیا آمد، من و محمد با او عهدی بسته ایم که پدر و مادر باشیم. اگر نه ماه به دنیا آوردن پسرم زمان برد، هرگز از مادر یا پدر بودن فارغ نخواهیم شد! شاید برای همین هم هست که مادر-پدر بودن یک حماسه جاودانی است. برایمان دعا کن تا این بار سنگین را به سر منزل مقصود برسانیم.

از پنجره خانه ما آسمان پیداست...

كوچولوي من اين روزها سيزده ماهگي را تجربه مي كند. چه تجربه شيريني. حوادث روزانه كوچكي كه براي خودش رقم مي زند، خوشي و خوشبختي را مثل كادوهاي روبان پيچ به ما تحويل مي دهد: 

ماجراهای آراز:

• كتاب اولين و آخرين عشق آراز است. اگر درازکش باشي، فكرت مشغول باشد،‌ ايميل بزني، تلويزيون تماشا كني يا به هر دليلي بيش از 5 دقيقه يكجا نشسته باشي، يكدفعه يك دست كوچولو با كتاب به طرفت دراز مي شود! اگر خودت را به نفهمي بزني دستت را مي گيرد و مي كشد به طرفش و مي گذارد روي كتاب و با آن چشمهاي درشتش زل مي زند به تو. اگر باز هم كتاب را برايش نخواني (كه به ندرت اتفاق مي افتد بس كه ژست هايش خوردني است و بسكه علاقه اش به كتاب مايه مباهات ما است) خودش مي رود و پشت به تو و رو به ديوار مي نشيند و همراه با غرلند، خودش براي خودش كتاب مي خواند!

  جواب سوالها را مي داند.

  پسرم،‌ پيتر چطور خميازه مي كشد؟ آآآآآ (دست جلوي دهن) 

  اين چيه؟ اَبس!!! (اسب) یا هاپو یا قارقار!

  ببره چي مي گه؟ اَو... (صداي غرش!)  خانم مربی چی می گه؟ زززززز... (زیلینگ زیلینگ!!!)

  ساعت كو؟ مي گويد عت!‌ عَت! با انگشت اشاره اش نشان مي دهد.

  بابابزرگ می می نی چي مي گه؟ امان مَ مَ مَ (امان از اين می می نی!!!) و هزار سوال و جواب ريز و درشت ديگر.

• با اينكه زبان فارسي نمي داند ولي عاشقانه به شعرهاي كتاب كودكان به فارسي گوش مي دهد و امكان ندارد لحظه اي از آنچه مي گويي غفلت كند. همه بيست جلد كتابي كه از ايران آورده ام و يا اينجا خريده ام هر روز سي- چهل باري از نو خوانده مي شود. همه شان را من و محمد از حفظيم! فكر مي كنم يك تشكر واقعي به ماني كوچولوي شجاع بدهكارم بابت سري كتابهاي مي مي ني. ماني جان آراز عاشق اين كتابها است.

• پسركم خوب مي داند كه چه مي گوييم. و دستورات را خوب مي فهمد و عمل مي كند فقط اگر بخواهد!"برو كتابتو بيار برات بخونم" "اينو نه! اوني رو بيار كه خرگوشه توشه!" "دنبالم بيا" "توپ رو بردار و بده به آتا تا برات پرتابش كنه". ولي واي به حال اون روزي كه دلش نخواهد عمل كند. مثلا "دست زدن به سطل زباله ممنوع!" "گيره موهامو نكش!" و "آشغال گوشت رو نكن تو دهنت!" جمله هاي دستوري هستند كه به ندرت به آنها عمل مي شود!  

• غذاهاي مورد علاقه اش: ماهي، كلم بروكلي، فلفل دلمه اي، ماست و ماكاروني است و غذاهاي مورد تنفرش: گوشت خالي مرغ و گوسفند، تخم مرغ،‌ انواع ميوه و سبزي، حبوبات و غلات!  غذاهاي اين گروه بايد با گروه اول مخلوط شود يا با ترفندهاي ويژه اي داده شود وگرنه از آن گلوي مشكل پسند پايين نمي رود!

• با مهارت مسواک می زند. بعد از هر وعده غذا آراز خان مسواکش را تحویل می گیرد و با سر و روی کسی که کار واقعا مهمی دارد شروع می کند به مسواک زدن. البته گاهی در و دیوار را هم مسواک می کند تا احیانا کرم نخورتشان!

• قشنگترين صفت اخلاقي پسرم اجتماعي بودن اوست. محال است از فرد غريبه اي بترسد، خجالت بكشد يا به رويش نخندد. هميشه و در هر برخوردي، آراز براي برقراري رابطه نفر اول است. اين انرژي فراوان و ذخيره محبتي اين چنين ژرف كه هرگز تمام نمي شود و همه دنيا را فرا مي گيرد از كجا مي آيد؟ نمي دانم... روزهاي چهارشنبه گردهمايي مادران برگزار مي شود. گردهمایی مادران یعنی یک فنجان قهوه، درد و دل و غیبت، بازی بچه ها با یک عالمه اسباب بازی جدید و البته همدیگر، و تبادل اطلاعات در مورد بچه ها. آراز به محض ورود مرا فراموش مي كند و يك مامان جديد با اکازیون و ضمانت نامه پيدا مي كند. "ناديا" يك خانم مهربان روس است. "داشا" كه دختر كوچولوي ملوس ناديا است مي دود و بغل مادرش مي نشيند... آراز از رو نمي رود و به زور در آغوش ناديا جايي براي خودش باز مي كند و با صداي بلند مي خندد!!!

• وای به حال کسی که توی وسایل نقلیه عمومی حواسش به پسر ما نباشد و با او حرف نزند! پسرم آنقدر حرف می زند، غر غر می کند، سرش داد می زند، با دست نشانش می دهد، دالی بازی می کند و لبخند تو دل برو می زند که طرف از رو می رود. موقع پیاده شدن با یک مینی بوس دوستی که جمع کرده بای بای می کند!!!

• من يا بابامحمد يك بحث جدي را دنبال مي كنيم. وسط بحث متوجه مي شويم كه آراز دارد با دقت نگاهمان مي كند. مي پرسيم: "آراز جان، انصافا اين طور نيست؟" آراز با حالتي حكيمانه كله اش را به حالت تأييد تكان مي دهد!

• تا عصر هر موقع همسايه بغلي در خانه شان را باز و بسته مي كند،‌ آراز "آتا" "آتا" گويان مي دود به طرف در و سرخورده بر مي گردد. شب كه "آتا" مي آيد،‌ آراز لبريز شوق مي دود و از شلوار بابا آويزان مي شود و تا بغلش نكند آرام نمي گيرد. بعد از بغل شدن، پسرك که از ابراز احساسات تندش سرافکنده شده، با انگشت به همه اتاقها و پنجره ها اشاره مي كند و همه اتفاقهايي را كه افتاده از نو و به زبان آرازي! نقل مي كند. یعنی "باهات حرف جدی داشتم ها... وگرنه نمی اومدم بغلت!". توي قصه درازش حتما هاپو هست و كلاغ و پيشي و كتاب!!!

با پسرم: عزیزم فرصت خیلی خوبی برایم پیش آمده که برگردم سر درس و کار. یک کار تحصیلی نیمه وقت در کنار بهترین مهد کودک این شهر، با کارفرمایی که برای باور کردن انسانهای مصمم و حمایت زنان موفق به هیچ ترغیبی نیاز ندارد. خانم پروفسور جیم، که دو بچه ۱.۵ و ۵ ساله دارد، می گوید که به من ایمان دارد، می گوید مادر بودن یعنی کار با برنامه ریزی، می گوید موفقیت یعنی خلاقیت توام با پشتکار... تو به من بگو. آیا آمادگی داشتن یک مادر شاغل را داری؟ آیا می توانی تحمل کنی که برخی از روزهای هفته را کنارت نباشم و نازت را نکشم؟ محبوب قهرمانم، آیا می توانی؟ آیا می توانم؟ 

یک تولد به یاد ماندنی

مادر من!

هیچ وقت فکرش را هم نمی کردم این آدمک فینگیلی بالای صفحه یکروز برسد به آخرین نقطه سمت راست نشانگر اولین سال... بی صبرانه منتظر چنین لحظه ای بودم. تو هم حتما! اما به جای اینکه در این روزها شاد باشیم و شاداب، بیمار بودیم. آخر بالاخره روزئلا گريبان ما را هم گرفت! اين بيماري ويروسي كه با تب بالا شروع مي شود براي آراز همزمان بود با ظهور دندان پيشين كه آن هم همراه خود آبسه دردناكي پر از خون و چرك آورد.

تمام اين چند روز بيماري آراز براي ما يك عمر بود. آن چشمهاي زلال سبزش را كه با نم اشك وا مي كرد يا آن بازوهاي نحيف را كه به سويمان دراز مي كرد غم دنيا بر سرمان آوار مي شد. پیچ و تاب می خورد، ناآرام بود و فقط دوست داشت در آغوشش بگیریم. روز سه شنبه قبل راهي بيمارستان شديم. آسمان باراني بود و همه جا بوي نم غربت مي داد...  من و بابا محمد بوديم و آراز که تبدار و گرسنه توي كالسكه خوابيد: بعد آنهمه غر زدن!

پزشكها بيماري اش را درست تشخيص ندادند... به نظر آنها همه اين بيقراري ها مربوط به همان آبسه دندان بود و بس. تا اينكه دوروز بعد عاقبت جوشهاي موعود روي سينه و پشت و صورتش ظاهر شد و دل كوچولويش كمي آرام گرفت. 

ولي روز تولد هم واقعا به ما خوش گذشت: یکشنبه یوهانس دوست کوچولو و ۱۹ ماهه آراز هم همراه کارمن، اولی، پدربزرگ و مادربزرگ مادری اش مهمان ما بود و آراز من تا می توانست بازی کرد و خوش گذراند. آن روز فهمیدم که پسرکم، موجودی فوق العاده اجتماعی است و زود با همه انسانها گرم می گیرد. همه را دوست دارد و هیچ جنسش خرده شیشه ندارد!

پدر، کشف جدید آراز است! انگار تازه دارد همه محبت های گرفته را پس می دهد. با پدر کتاب می خواند، با پدر حمام می کند، با پدر کشتی می گیرد، با چهره مفتخر روی سر و کله اش سوار می شود و با او آواز سر می دهد واگر احساس كند كه پدر غمگين است غلغلكش مي دهد! (عاشق اين ژست فوق العاده اش هستم) یک لحظه که پدر ناپدید می شود زود صدایش می کند، پیدایش می کند و تا نازش نکند، نازش را نکشد و مطمئن نشود که همانجا است آرام نمی گیرد. با حضور پدر تعطیلات کریسمس و سال نوی میلادی به ما خوش مي گذرد. اما نمی دانم بعدا که پدر سرکارش حاضر شود چطور خواهد توانست با جای خالی او کنار بیاید.   

ديگر روز به ياد ماندني ما در سيرك گذشت. براي آراز باز هم اين اولين بود و كلي از ديدن آنهمه پرنده و جهنده و دلقك به هيجان آمد. براي من هم جالب بود. مدتها بود فراموش كرده بودم كه انسان مي تواند از اتفاقات كوچك و سطحي زندگي هم لذت ببرد.

           

به ستاره ها، به باران برسان سلام ما را...

مادر عزیزتر از جانم!

دیشب شب یلدا بود. در سرزمین من، مردم درازترین شب سال را جشن می گیرند چون می دانند پایان شب سیه سپید است. اولین شب زمستان برای ایرانی ها یعنی تابستان بلندی که در پی خواهد آمد.

یک هفته ای می شود رسیده ایم. اینجا شهر کوچکی است پر از شیروانی های قرمز. پنجره خانه هایش همقد انسان است تا در لحظه های اندکی که خورشید روی لپ آسمان می درخشد قدم رنجه کند توی خانه ها هم. تا دلت بخواهد سرد است و مه است و باد یخزده تا روح انسان نفوذ می کند... شاید هم این منم که بازهم نوستالژیا گرفته ام! دوچرخه ها خیابانهای باریک را تسخیر کرده اند و هر زمان که سفر می کنی آسیاب های بادبانی سرخی از دوردست منظره براین دست تکان می دهند.  

خانه بزرگی داریم با پنجره های دست و دلباز رو به باغ و باغچه و درخت. همه ساعتهای کوتاه روز را ما نور داریم و منظره و فراخنای طبیعت. بهارخواب های وسیع در دو سو جان می دهد برای صبحانه های بهاری.

آراز کوچولوی قهرمان بعد از این که از دست و پنجه نرم کردن با چهارمین دندانش فارغ شده و به محیط تازه بدون خاله و پدربزرگ و فامیل عادت کرده، آرامتر شده و انگار همان آراز خوشروی همیشگی دوباره آمده به آغوشمان. تمام هفته گذشته را با جیغهای دردآلودش سر کرده بودیم و پیچش های خشمگین و عدم تحمل کاملش نسبت به محیطهایی که در آنها امکان تحرک ندارد مثل اتوبوس، قطار،هواپیما، کالسکه و آسانسور. هفته گذشته برای ما کابوس بلند پایان ناپذیری بود...

پیشرفت مهمش علاقه پایان ناپذیری است که به حیوانات پیدا کرده و "سگ" و "پرنده" و "گربه" که دوستان مورد علاقه اش هستند. دایره غذایی اش که به خاطر رسیدن به یکسالگی شامل مواد خوراکی بزرگسالان شده بود و عشق مفرط آراز را به طعمهای تازه اغنا می کرد، دوباره تنگ و تاریک شده. به دلیلی که نمی دانم بیشتر خوردنی ها را پس می زند حتی میوه ها را که از ۳ ماهگی دوست داشت. شاید همان دندان کذایی باشد دلیل این رژیم جدید!

به نحو غیر قابل توضیحی بزرگ شده و در آستانه لحظه خاص یکسالگی حس می کنم که درک کاملی از آنچه بین ما می گذرد دارد و می فهمد چه می گوییم. با لیوان آب خوردنش، آن طور که دسته های لیوانش را می چسبد و سرش را به عقب خم می کند دلم را می برد بس که دوست داشتنی است! می تواند با مداد شمعی های اهدایی بابابزرگ خطهای کج و معوج بکشد روی مقواها و کلی آفرین و بارک الله تحویل بگیرد. ولی برج سازی(!) با مکعب ها را دوست ندارد... 

با پسرم: باردار که بودم خیال می کردم نگرانی های مادرانه ام برای تو با تولدت پایان می یابد. چنین نشد. هرگز دیگر ظرف وجودم از تو خالی نخواهد بود. تو همیشه در پس زمينه ذهنم حضور داري حتي زماني كه مي خواهم نباشي! و اين خاصيت مادر بودن است... مادر بودن را دوست دارم. 

فقط یک لحظه

                                   

خانه غرق سكوت است: آرامش قبل از طوفان. به زودي مهمانها مي رسند. آراز خوابيده و محمد براي تحويل گرفتن كيك بيرون رفته است. من در ميان بادكنك ها، آويزها، زلم زيمبوهاي گره خورده به ديوارها و تولدت مبارك ها  نشسته ام و متحيرم. كيك آراز كفشدوزكي است با بالهاي قرمز و شاخك هاي شكلاتي. براي سفارش كه رفته بوديم يك سازه سمبوليك در ذهن داشتيم، چيزي مثل كره زمين. ولي كفشدوزك را كه ديديم هرسه عاشقش شديم. من و محمد فكر كرديم پسركمان گذشته از ديدگاه درشت ما به عنوان موجودي با پتانسيل نهفته هزاران انسان بالغ موفق، در واقع كودكي است كه مثل همه بچه ها از ديدن رنگهاي ناهماهنگ شاد مي شود. پس بگذار كفشدوزك را كه مي گويند حشره آزادي و آرزوهاست در اولين كيك تولدش داشته باشد. بگذار كوچولوي ما بچگي كند و در بچگي آرزوهاي بزرگ داشته باشد. بگذار آزادي كودكي را با تمام وجود لمس كند. بگذار دستش را توي كيك فرو كند و بمالد به سر و صورتش. امروز روز اوست.

اينجا يك قطعه از بازي حلقه هوش افتاده و آنجا ملاقه و كفگير. آرازم با آن قدمهاي گنده گنده حملشان كرده. كف آشپزخانه پر از دانه هاي برنج است. تا جايي كه توانسته خورده و بقيه را له كرده: با دستهاي توانای كوچكش. همين چند ساعت پيش بود كه مودبانه و با مشت به در حمام مي كوبيد و "آتا" "آتا" گويان پدرش را صدا مي زد یعنی كه "من هم مي خواهم حمام كنم!" خدايا يعي يكسال گذشت؟ مگر همين چند ساعت پيش نبود كه متولد شد؟ همين دو سه دقيقه قبل نبود كه اولين قدمش را برداشت؟ چه زود گذشت! هرگز اين حجم از احساسات مختلف را در بازه زماني چنين كوتاه تجربه نكرده ام.... هرگز اينهمه مادر نبوده ام! پسرم براي يكسال خوشبختي كه به ما ارزاني داشتي از تو ممنونم. خدايا ... آيا اين منم؟ روزگار چه زود طي شد... بال و پري زد و حتي گذر نسيم پرهايش،‌ بادبادك دلم را تكانكي نداد. مي دانم. زمان هميشه اندك است. ناكافي است. من همين  يك لحظه را گرفته ام  و از دامانش آويزانم. يك دم ديگر آراز در را باز خواهد كرد و با صورت از ته تراشيده و نگاه درخشان سبز-آبي اش خواهد گفت: "مامان! من دارم تركت مي كنم. موهايت چه سفيد شده... بگو كه هنوز هم دوستم داري!"

من همين يك لحظه را دارم. همين يك لحظه است كه توانستم آراز را در آغوش بكشم و خواب هم آمد و پلكهاي عزيزش را بست. حلقه هاي موي بورش بوي شير مي داد. نكند اين دم فرار كند بازهم؟ ساعت خميازه مي كشد. مي ترسم بازهم زمان بگذرد. نرو! من هم آخر ميخكوبم به تو بي انصاف! آينده روي تخت خوابيده و من در يك چشم به هم زدن با گذشته گذشته ام! رفته ام!‌ من همين يك لحظه را دارم. يك لحظه براي بوسيدنش، دوست داشتنش، پرستيدنش! براي دادن هديه تولدش، بازي فكري و مكعبهاي خانه سازي و يك عالم كتاب. من فقط همين دم را فرصت دارم كه بگويم: پسرم تولدت مبارك!

پی نوشت۱: فرقت یار آخر شد... دو فرشته دیگر متولد شدند. شیوا جان! و بهار جان! مادر شدنتان مبارک باد... طی طریقتان در راه عشق مستدام...

پي نوشت۲: دو هفته اي زودتر گرد هم آمديم براي پاسداشت روز خاص تولد يكسالگي. پست بعدي ام را دور از ايران خواهم نوشت.... دوستان همه تان در پناه حق باشید.   

                                   

 

خواهم آمد... راه خواهم رفت، نور خواهم خورد، دوست خواهم داشت....

مادر!

پسرم در يازدهين ماهگرد زندگي اش در اين دنيا راه رفت و پروسه راه افتادن را كه از ده ماهگي و با برداشتن قدم نخست شروع كرده بود سر و سامان داد. حالا ديگر در هر گوشه از خانه و هر جا كه باشي سر و كله يك وروجك هفتاد-هشتاد سانتي متري پيدا مي شود يا يك لبخند بزرگ به معني مغرورانه "من مي توانم" (اين لبخند هر دو تا دندان و لثه بالايي كه يك دندان تازه را باردار است نشان مي دهد و باعث مي شود كناره هاي دماغش چين بخورد) و بازوهايي تا شده از آرنج و توي هركدام از دستها يك شي سنگين يا نيمه سنگين مثل دسته جاروبرقي، ماهي تابه دسته دار، ماژيك رنگي يا سطل زباله. حتي گاهي كه چيزهاي توي دستش سنگين است و راه رفتنش را مشكل مي كند، كله اش را به حالت تاييد تكان مي دهد و خودش را تشويش مي كند و مرتب به خودش مي گويد بيا!!!

مرد كوچولوي من صداي جوجه و گربه را هر موقع كه لازم شد (مثلا وقتي كه بخواهد مامان و بابا را شيفته خودش كند) تقليد مي كند، دماغ را نشان مي دهد، و تعداد كلماتي كه ادا مي كند به ده رسیده است. (مي مي، ماما،‌ آتا (پدر)، ناي ناي، جيز(روشنايي)، پيشي، قاقا،‌ گل(بيا)، توشدي(افتاد)،‌ دردر(گردش،‌ بيرون). جاي اشيا را مي داند و انسانهاي آشناي اطرافش را به اسم مي شناسد و با گفتن اسمشان به سمتشان نگاه مي كند. از ميان عكسهاي توي كتاب ولي، فقط گربه را مي شناسد و نشانمان مي دهد آنرا هم واقعا دل به شكم كه آيا مي داند همان گربه اي است كه در كوچه و خيابان مي بينيم يا نه.... به راحتي از ما تقليد مي كند (بايد ببيني وقتي را كه به كمك لبها و انگشتانش حركت ما را تكرار مي كند)، باي باي مي كند، انگشت اشاره اش را به حالت گفتن "نه" تكان مي دهد. دستورات ساده را مي فهمد و همكاري مي كند. و بيني هر كس را كه خيلي دوست داشته باشد گاز مي گيرد!

دردسر هفته گذشته ما همان دندان سوم بود كه هيچ قصد در آمدن ندارد ولي از همان پشت پرده حضورتوانسته پسرك خنده روي ما را به موجود غرغروي بد اخلاقي تبديل كند. طفلكم در رنج بود و ما هم از بدي حالش در عذاب.... عاقبت چند قطره داروي "هومئوپاتي" به كمكمان آمد. هنوز هم وابسته اين داروي بي ضرر گرفته شده از طبيعت هستيم: هر 4 ساعت يكبار.

بازهم مادرم، داريم بار و بنديل مي بنديم براي رفتن. خيلي زود ايران را دوباره و اين بار براي مدت طولاني تري ترك مي كنيم. باز هم مثل هميشه نگرانم و از آينده نامطمئن. خدا را شكر مي كنم به خاطر فرصتي كه به من اعطا شده براي ديدن جهاني نو و انسانهايي نو و ديدگاههايي فراتر از حجم كنوني ام. و روحم در تب و تاب است و نگران از هم گسيختن رشته هايي كه حتي هم اكنون پسرم با سرزمين پدري و مادري اش به هم بافته است. نگران جشمهای منتظری که باقی می گذارم. آنها که دوستشان دارم و با دنیا دنیا دارندگی و افتخار عوضشان نمی کنم... اگر همه چيز چنانكه بايد پيش برود يكروز بازهم بر مي گردم تا با ذهني دیگرگون به وطن محبوبم ياري رسانم. يكروز عاقبت بر مي گردم و اميدوارم آن روز پر دور نباشد...

پسرم: مادرها دو دسته اند. يك دسته مادراني كه دوست داشتن فرزندانشان بوي خودخواهي مي دهد. آنها اين موجودات كوچولوي فوق العاده را دوست دارند چون عاشق شخص شخيص خودشان هستند! (با آنها بازي مي كنند، ازروزگار انتقام مي گيرند، غرورشان را ارضا مي كنند، نسلشان را ادامه مي دهند، حرص و جوششان را خالي مي كنند،‌ پدر گريزپا را پابند مي كنند يا خانواده شان را تحكيم مي بخشند!) و براي همين هم هست كه هرجا منافع خودشان و بچه هايشان در تعارض باشد بي شك خودشان را انتخاب مي كنند. دسته ديگر آنهايي هستند كه فرزنداشان را صرفا به خاطر خود آنها دوست دارند و جز سعادت آنها هيچ نمي خواهند. از نشانه هاي اين مادران متعالي همين بس كه در دايره تقسيم منافع هرگز سخني از خودشان مطرح نيست يا زحمات بي پاياني كه كشيده اند!! از وقتي كه راه رفتن را شروع كرده اي نگراني در دلم لانه كرده، به جاي آن خوشحالي كه انتظارش را مي كشيدم. به نحوي حس مي كنم كه حالا به تعريفي كه از انسان مستقل و بالغ دارم نزديكتر شده اي و بيشتر قابل احترامي و در نتيجه خيلي نزديك است روزي كه بخواهي از پيشم بروي، با همين قدمهاي نامطمئنی كه امروز حاضرم جانم را فدايشان كنم! كمي مي ترسم. ترسم از اين است كه نتوانم مادر ايده الي باشم و دوري ات را تاب بياورم! و نتوانم خودخواهي ام را جدا كنم از دوست داشتنت؛ همانطور كه گاهي نمي شود همه ريگها را از برنجي پاك شده جدا كرد! همان يك ريگ نه تنها پلوي خوشمزه ات را زهر مي كند به كامت، ممكن است دندانت را هم بشكند! اما پسركم! من سعي ام را مي كنم. قول مي دهم.

پي نوشت: بالاخره آمد! دندان محترم سر سنگين شماره 3را مي گويم.... بالا سمت راست. ما منتظر چهارمي اش هستيم....

عنوان مطلب: "و پیامی در راه" ،سهراب سپهری

روزهای آرازی

مادر من!

دومين سالگرد آغاز زندگي جديدت بر تو مبارك باد عزيزم. ملالي نيست براي ما جگر گوشگانت جز دوري تو مادر!

 آراز كوچولو ياد گرفته در آغوشم بگيرد! با همان بازوان نرم و نازكي كه تاي آرنجش بوي برگ ليمو ترش مي دهد. ديگر اينكه با تلاشي پيگير راه مي رود يا جد وجهد كرده كه برود، گرچه افتان و خيزان. اولين گزينه اش براي رسيدن به نقطه اي، رفتن روي دوپا است؛ ولي وقتي كه بعد از چندين قدم مي افتد همان چهار دست و پاي قديمي را پيشه مي كند. بيش از هر چيز دوست دارد دستهايش را از فراز سرش بگيريم يا يكي از دستهايش را از بغل و به اين ترتيب باهم حركت كنيم يا اجازه دهيم به دنيال توپها بدود و شوتشان كند….

مامان گاهي باورم نمي شود اين موجود باهوش كنجكاو كه يا هميشه خدا در حال باز و بسته كردن در كابينت هاست، يا توي يخچال پيدايش مي كنيم در كشف و شهود با گوجه فرنگي ها و موزها و نارنگي ها، يا مي رود توي كشو است پاييني و با قيافه جدي و بند ساعت من به دهان، برنامه ريزي مي كند و نقشه كشي براي كشوي بالايي و يا در حال مزه كردن چيزهاي عجيب و غريب است مثل يونوليت و زير فرشي و جوانه سيب زميني؛ همان نوزاد وابسته اي است كه آرزو مي كردم با شنيدن صدا سر بگرداند!‌

 هر روز باهم موسيقي غير كلاسيك(!) گوش مي دهيم و كتاب مي خوانيم و شعر. به هم ريختن بخشي از خانه هم جزو برنامه مان است بي شك. به عنوات پاداش يك مادر و در برابر پرسش هايي كه مي كنم مثل:"جوجه چي ميگه؟"، "بابا جون كجاست؟" ، "اين چيه اينجا؟" پاسخ هايي مي شنوم به شيريني عسل، به ترتيب مثل:"جيييييي!"، "در در!"، "كيژي!(همون پيشي!)". بابا محمد هم حريف كشتي و فوتبال پسرك است  و سواري هر روزه را هم كه مي دهد با كمال ميل…. آوازهاي شاد و نت دار هم مي خواند بابا كه شعر و آوازبا مزه شان حاصل ده ماه تلاش خانوادگي ماست… مثل هميني كه با اين طليعه شروع مي شود: آراز گلي ، لپ تپلي! ماه مني و خوشگلي!!! (براي درك اجراي زنده حضور الزامي است)

ديدي عاقبت آراز كوچولو كوه را هم تجربه كرد و طلوع خورشيد پاييزي را بر فراز شهر دود زده؟ اين كوهپيمايي با بستني يخي كوچولويمان به قدري برايمان جالب و خاطره انگيز شد كه سعي مي كنيم مثل تعهد هفتگي مهمي به آن عمل كنيم.

هوا اينجا يخ است و منجمد مي كند و شال و كلاه مي طلبد. زمستان هم نه به تقويم ولي بر پايه معني اگر بخواهي رسيده است. عاشق اين عصرهاي ايراني سرمازده و لختم و بوي آَش رشته و شب هاي شعر و كتابهاي نخوانده اي كه هر پنجشنبه محمد مرا با هديه كردنشان به شعفي واقعي مهمان مي كند…   

با پسرم: كوچولوي محبوبم. بعضي چيزها هستند كه در قلب و روحمان به وديعه نهاده شده اند. استعدادهامان را مي گويم عزيز دلم. مبادا كه قدرت، ثروت يا شهرت تو را بر آن دارد كه از آنچه كه براي آن ساخته شده اي رو بر گرداني كه تو در قبال خودت و وجودت و داشته هايت مسئولي. بماند كه همين توانايي هم در واقع ابزار كارآمدي مي تواند باشد و مي شود كه تو را به جايگاهي كه لياقتش را داري برساند. من و پدرت با تو هستيم و كوچكترين كاري كه از دستمان ساخته است اين است كه آرزوهايمان را به گردن تو نياوريزم و اجازه دهيم خودت قالب گيري كني حضورت را در جهان هستي. سربلند باشي پسرم!

پي نوشت 1: مامان نوراي عزيز! هنوز هم براي من فيلتري متاسفانه و چه حيف! در مورد آينده پرسيده بودي. آينده در معني لغوي و به عنوان صفت فاعلي يعني "آنچه قرار است بيايد".  اين اسم را زماني انتخاب كردم كه منتظر آراز بوديم و به دنيا آمدنش. اما آراز ما مدتي است كه آمده است و چشم و دلمان را به چراغ وجودش روشن كرده است…. پس ديگر مي شود گفت كه "آينده"، "آمده" شده است!

پي نوشت 2: مي دانم يك ماهي باقي است تا روزي كه وقتش برسد… ما هم منتظريم… اما مي خواهم نفر اولي باشم كه تبريك مي گويم. انتظار زيادي كه نيست. هست؟ شاینا کوچولوی شایلی. متشكرم كه به دنيا آمدي. مطمئنم كه اين جهان بدون حضور و وجودت چيزي كم داشت…

تکه ای از باغ بهشت

مادر!

امروز من و آبجي لاله تمام شهامتمان را فرا خوانديم و رفتيم تا تكليف دارايي هاي شخصي ات را روشن کنیم. آنهایی كه حالا ديگر در گرد فراموشي و غم و دلتنگي غرق شده اند... گمان نكن برايمان راحت بود مادر. آن جورابهاي پشمي را لمس كردن، يكبار ديگر در بوي تن تو غرق شدن. تو را پاورچين و لبخند بر لب پشت درهاي شيشه رنگي تصور كردن... تو را در صدها كتاب و دفتر و جزوه و در يادداشتهاي درسي ات بازجستن... اما پشت پرده آنهمه گذشته سرگيجه آور دو صندوقچه كوچك چوبي ات را پيدا كردم كه با ارزشترين دارايي هايت را در دلشان به امانت نهاده بودي و كليدشان تا روزي كه توانش را داشتي همراه مي بردي. مادر نمي دانستم كه گرانبهاترين دارايي زندگيت ما بوده ايم... عكسهاي كودكي مان، كارتهاي عروسيمان، نامه هاي پدر،‌ اسمهايمان در ليست قبولي دانشگاه، يادداشتهايي كه پيش از اينكه حتي سواد داشته باشيم برايت نوشته بوديم: یک نوشته یا نقاشی به ازای هر روز مادر در هر سال... پيش از اينكه با هداياي مادي گرانبها (به خيال خاممان!) جايگزينشان كنيم... 

سعی می کنم درکت کنم. وقتي مادري، تكه اي از بهشت مال توست. تو بين مردم زندگي مي كني، با آنها نفس مي كشي و بهشان مي خندي. اما درخفا، جايي در پس آن نماي نم خورده شبيه به ديگرانت، فرقي هست! تو مالك هديه آسماني با شكوهي هستي پيچيده در لفاف براق كودكي. و با همين طلسم رنگين كماني است كه ايمانمند، دلپذير و مقاوم مي ماني. مي فهمم.... چون گاهی که به چهره پسرکم خیره می شوم و به جریان سیال درک متقابل از همدیگر -که همچون گلف استریم در آبی اقیانوس چشمایش جاری است- پی می برم به همین فکر می کنم مادر...

آراز كوچولوي مخترع دو روز قبل گمانم اولين نوآوري زندگيش را با دو ظرف عدس و ماكاروني سر و سامان داد! كارش حرف نداشت مادر. دستهايش را به اين دو ظرف مخصوص آشپزخانه تكيه داده بود و به کمک آنها که ته صافي داشتند روي پاركت و كاشي ليز مي خورد. پنجه پاهايش را فشار می داد و مثل فرفره سر کی خورد! سرعتش از حالت ۴ دست و پا بیشتر بود، تحرك كمتري براي رو به جلو رفتن نياز بود و اينكه ديگر لازم نبود خودش را داخل روروئك حبس شده ببينيد و هرجا كه لازم مي شد، وسيله نقليه ابداعي اش را رها می کرد و می رفت پي بازيگوشي اش!!!! گرچه این روش حرکتی هم خیلی زود جذابیتش را برای آراز از دست داد و گمانم حالا دارد به طراحی ماشینهای موتور دار فکر می کند!

با پسرم: گل من! حالا که ماهها از ایستادن بدون کمک اشیا می گذرد، هر زمان که دوست داشتی می توانی به كمك لبه ميز يا صندلي ماهرانه به اطراف حرکت کنی و هر لحظه منتظرم که به معنای واقعی کلمه "راه بروی". هربار كه مي بينم قدم ديگري در راه استقلال برداشته اي هرمي از نگراني و افتخار و غم و شادي بر وجودم جاري مي شود. انگار درد تولد تو هرگز پاياني نخواهد داشت. اين حس نامتناهي مادر بودن! انگار قرار است تا ابد وجودم براي هر پيشرفت كوچكت در زندگي منقبض و نگران شود.... معجزه كوچك من! پيش... پيشتر برو. يك روز عاقبت خواهمت زاد... روزي كه جرات كنده شدن از تو را پيدا كنم البته!!!

 

پي نوشت ۱: دونه عزيز! تولد فرشته كوچولويت بر تو مبارك باد! آرزوي كامراني و كامروايي دارم براي اين موجود تازه وارد بهشتي ... 

پي نوشت ۲: ممنون از توجه همگي شما دوستان. حال الهام عزيز رو به بهبودي است، گرچه به كندي. اميدوارم يكروز از سلامتي كاملش بنويسم...

پس نوشت 2: وبلاگ منصوره جان (مادر نورا كوچولو) و ميترا جان (مادر ايليا كوچولو) برايم فيلتر شده است .... نمي دانم اين فقط مشكل من است؟ دلم لك زده براي خواندنشان....  

قهرمان

مادر قشنگ و مهربانم.

در وبلاگ آزیتای عزیز از خودم خواندم و از نارضایتیم از شرایط موجود. گفتم نکند از بس غر زده ام که اسمم بد در رفته! این حقیقتی است که با آمدنم درگیر پیچیدگی های زندگی ایرانی شده ام... و اینهمه دلمشغولی و ترس و  بی ثباتی اقتصادی جامعه، دهن بینی، بی قانونی و اختلاف طبقاتی و فقر. اما دیگر دانسته ام  که عرفان و عمق و درک شرقی و عزیزان همخونم را همین جا می توانم داشته باشم -فقط و فقط!- و محبت ژرف و وارستگی، داد و ستد حقیقی انسانی و زبان بسیار گرامی فارسی ام را.

می دانم که ممکن است به زودی برای دوره ای دیگر خانه را ترک کنم... اما هیچ کجای این جهان پهناور متعلق به من نیست جز همین خاک: من برای اینجا پرداخته شده ام. آیا هیچ آغوش دیگری در همه هستی هست که جای دوبازوی لیلی را برای آراز قهرمانش بگیرد؟ یا چای فراز گردن بابا محمد باشد برای پسرم؟ آیا هیچ نوای دیگری می تواند جایگزین ملودی دلنشین صدای تو باشد برای من مادر؟ یا دستهای پرطنین پدر را برایم تداعی کند؟ نمی شود عزیزم... نخواهد شد. هیچ جای دنیا برای من ایران من نخواهد شد. من آینده ام را در همین خاک می جویم، حتی اگر لازم آید که برای توشه گیری و ماجراجویی کوتاه-زمانی ترکش کنم...

این هفته آراز کوچولو اولین سرماخوردگی واقعی زندگی اش را تجربه کرد و با من در آبریزش بینی همراه شد! با اینهمه پیشرفت هایش نقصان نگرفت. نوه عسلی ات شروع کرده به خنده های انتزاعی. گاهی نکته ای را در زندگی روزمره اش بامزه می یابد و از ته ته دلش به آن می خندد. دیروز که جاروبرقی دماغ دراز نارنجی مان خرده نانها را می مکید آراز خان ریسه ای می رفت بیا و ببین! جاروبرقی را تعقیب می کرد و به ریشش می خندید! دیگر این که عاقبت هم توپ پرت کردن را یاد گرفت پسرکم و از پدربزرگ ۴ تا توپ زرد و سبز و بنفش جایزه گرفت. هر روز ساعتی با من و محمد توپ بازی می کند. این طور که روبروی هم می نشینیم و توپ را به سوی هم پرتاب می کنیم. حالا گیریم نشانه گیری پسرکم هنوز تعریفی ندارد ولی از این که دنبال اوت ها و کرنر هایش بدوم ذره ای دلخور نمی شوم. 

آراز من عاشق ماشین لباسشویی است و در گیر و دار آبکشی اش عمیقا مجذوب لباسهای چرخنده سرگیجه آور می شود. دستشویی و حمام را هم دوست دارد که فتح کند و تنها جایی است که برای ورود چهار دست و پا به آنها "نه" می شنود. هر از گاهی که دور از چشم ما درشان را باز می بیند در برابر این محیطهای هیجان آور! می ایستد و در مدحشان نغمه سرایی می کند. شاید هم ابه خاطر طنین صداها که می پیچد و پژواک می یابد اینهمه خوش خوشانش می شود.... داخل یخچال هم که آرمانشهر اوست. گاهی دلم برای این یخچال بیچاره می سوزد که باید با اینهمه هن و هن و با در باز کار کند! سعی کرده ایم خانه را به نحوی برایش امن کنیم: به این ترتیب هم راحت تریم و هم کلمه پر طمطراق "نه" را برای موقعیت های واقعا ضروری پس انداز می کنیم. برنامه ریزی کرده ام و هر روز یکی از کابینت ها یا کشوها را بعد از سانسور اشیا خطرناک برایش خالی می کنم تا بلکه چاه ویل کنجکاوی اش پر شود. 

برخورد اجتماعی اش اما واقعا مایه حس دوگانه ای در من می شود. درست مثل پدرش خیلی زود به غریبه ها اعتماد می کند و با دیگران دوست می شود، و این نکته با اینکه مایه شادمانی من است لزوم آموزش صریح و زودرسی را که او را از مردم نادرست و آسیبهای احتمالی دور کند به من یادآوری می کند.

حرفهایمان را خوب می فهمد و اگر دوست داشته باشد به دستورهایمان عمل می کند. همین پس پریروز بود که به دنبال پرسش من لوستر را با دست نشان داد و گفت جیز!!! یعنی پسر کوچولوی من اینهمه بزرگ شده که معنی سوالم را می فهمد و با اشاره جوابم را باز می گرداند؟ خودم را سرزنش می کنم نکند قرار است این خورجین ناباوری را همگام با پیشرفتهایش سنگین کنم، بار الاغ نادانی هایم کنم و با خودم بکشم تا ابد! خدا نکند! مبادا همان اشتباه معصومانه را تکرار کنم و تا آخرش هم با بی اعتمادی نسبت به توانایی ها، اعتماد به نفسش را از او بگیرم! به خودم نهیب می زنم که : دِ زود باش لیلی خانوم! پسرت بزرگ شده ها! قبول کن!

با پسرم: الهام را سالهاست که می شناسم. همکلاسی دوران دانشکده ام بود و بعدها که استادمان -رفیق شفیق بابا محمد- دلباخته منش باوقارش شد، ما شدیم شنوای درددلهای ناگفته این زوج و وصالشان که سرگرفت دوست خانوادگی شدیم باهم. در سالهای غربت به گوشمان رسید که خانه شان مثل کاشانه ما از حضور پر فروغ فرزند-ستاره ای به عالمیان فخر نور می فروشد... با امروز سه روز است که الهام در کماست. با امروز سه روز است که افتاده در دامان پرچین و واچین مرگ و بازو در بازوی مرگ درافکنده به همتی در بیان ناگنجیدنی. با امروز سه روز است که دخترک ۶ ماهه اش به همه شیشه های شیر نه می گوید و گرسنگی را به تلخی فرو می دهد. باورم نمی شود. سرنوشت چه آسوده نقطه پایان می گزارد به سطر و ستون زندگی هامان. در مورد الهام اگرچه او هنوز دارد خودکار بیکش را لابلای انگشتانش می چرخاند، به بازیگوشی...

 آراز من! قهرمانی می تواند همین باشد. یعنی گاهی مجبوری در نهایت بی عدالتی برای به دست آوردن ودیعه ای که به رایگان به دیگران بخشیده شده بجنگی. اینسو منم که آسوده نشسته ام و لحظه های عمرم را می دهم تا چند جمله ای بنویسم و چای سبز با لیمو بنوشم. آنسو اوست که با جناب عزرائیل می ستیزد بلکه یکبار دیگر بتواند ماهوش کوچولو را در آغوش مادرانه اش بفشارد و تشنگی اش را فرو نشاند. برای همه قهرمان ها دعا کن پسرکم. 

پی نوشت ۱: مامان و بابای کوشا! ممنون تان هستیم به دو دلیل ارجمند! یکی کوشای عزیز و دیگری وجود سرشار از مهر و محبت و قلب فرشته گونتان...  

پی نوشت ۲: مامان محمود عزیز تولد نور کوچولوی زندگی ات بر تو مبارک باد... به امید کامیابی و خوشبختی اش...     

بازگشت

مامان جان سلام گرمم نثار آن نگاه شیوایت...

عزیزم رسیدیم آخر. از در که وارد شدم کسی جواب سلامم را نداد از بس که همه چشمها مشتاق دیدار همخون سفر کرده ۸ ماهه بودند و دستها طالب در بر کشیدنش. آراز خان هم که از دیدن آنهمه نا آشنا در نیمه راه خواب و بیداری ۴ صبح نگران و متعجب بود، در خاموشی مطلق لب بر می چید و گلوله گلوله اشک می ریخت و نگاهم می کرد که: نجاتم بده از دست این غریبه های آشنا!  گرچه برای ما همه چیز چنانکه باید پیش نرفت. چمدان پر از کتاب و مدارکم را که یادت هست؟ چه خوب شد که آراز را آن تو نگذاشته بودم... گم شد! دهها آغوش گرم که به سویمان گشوده شده بود با زهر نرسیدن بارهایمان تلخ شد. شناسنامه ها،  مدارک دانشگاه، سند ازدواج، حلقه ها، کارتهای بانکی، جزوه ها و کتابهایمان! هفته های اولمان را در فرودگاهها و پایانه ها گذاراندیم و پشت گوشی تلفن تا عاقبت گمشده مان پیدا شد. هنوز هم باورم نمی شود... بخت یارمان بود و پیگیریمان نتیجه داد، وگرنه دار و ندارمان را باخته بودیم، به همین راحتی.

ناگفته پيداست كه دلم براي اين دنياي مجازي و دوستي هاي پشت نقاب و گپ هاي وبلاگي اش تنگ شده بود. گمان مي كردم كه با نو شدن ديدارهايم با رفقاي پيشين و راستكي! اين عادت به درد و دل با كي بورد و مونيتور و موس از سرم بيفتد كه نيفتاد! هنوز هم شيفته و تشنه ديدار عزيزان مجازي هستم و با اين اينترنت نفتي و درپيتي كه اينجا مهيا است گمانم بايد كمي صبر داشته باشم براي خواندن آنچه كه در روزهاي غيبت كبري برايشان پيش آمده است.

آراز قهرمان این یک ماه و اندي را همراه ما گذرانده و شانه به شانه ما در بدو بدو بوده. عکس آتلیه ای گرفته، توی صف نان ایستاده و بربری خریده، در مراسم سوگواری و دعا شرکت کرده، توی ترافیک گیر کرده، سر سفره افطاری نشسته، رشته خطايي و آش نذري و كباب برگ مزمزه كرده، به منزل عمو و عمه و خاله و دایی رفته و دلبري كرده و از لوس شدن لذتي وافر برده و با صدها چهره جدید بی آنکه غریبی کند خوش و بش کرده. شاید برای همین هم هست که پیشرفتهای چشمگیری در ماه گذشته داشته...

"در در" (به جای: منو ببر گردش!)، "می می" (به جای: من بدجوری گشنمه)، "جیز" (به جای: وای چه روشن و درخشانه!) "ما ما" (به جای: مامان بد! مگه نمی بینی بهت احتیاج دارم؟) و "بای بای" (به جای: خوب دیگه ما رفتیم!) را هدفمند می گوید و بعد منتظر می ماند تا لبخنهای مفتخرانه مرا تحویل بگیرد. وقتی که بدون کمک می ایستد اما، خودش بیشتر از من و پدرش خوشحال میشود و برای خودش کف می زند! با همه خداحافظی می کند و چنان رقص با مزه ای می کند که باورم شده موسیقی در ژنهای انسان نهفته است و نمی شود از سرشت آدمی جدایش کرد. دندان انديس دو هم كه در همسايگي دندان نخستين بالاخره رخ از نقاب بركشيد و به لبخندهاي پسركمان حلاوتي خرگوشي! داد. اما از آن يك هفته اي كه در گير و دار در آوردنش بوديم و بي تابي هاي آراز و فريادهاي بي دليل و حرص خوردنهاي عجيب و جاي گازهايش روي سر و صورتمان اصلا نپرس كه فراموش شدنش بهتر است.    

روروئکش را هم با همه وسایلی که برایش خریداری شده بود بازگشایی کرد عاقبت. راستش من هم اگر چهار دست و پا رفتنم اینهمه ماهرانه و سریع بود از روروئک سواری که به نحوی محدود کننده است لذت نمی بردم. با همين روش حركتي  هم آراز کوچولوی شیرین می تواند خاک گلدانها را بخورد، از پله آشپزخانه بالا و پایین برود، در حمام سرسره بازي كند و خودش را زخم و زیلی کند و سبد عظيم اسباب بازي هايش را روي سرش خالي كند: واقعا نيازي به روروئك نيست، باور كن!

به اين ترتيب برای او که پيش از اين را در خانه های قوطی کبریتی سر کرده بود، خانه های ایرانی به بهشت  مي ماند با هزار امکان نامحدود و فضاي وسيع و اشيا گوناگون! جز اینکه مردم، اين اشیا را که می توانند ابزار مفیدی برای تحریک کنجکاوی و رشد خلاقیت باشند، خطر بالقوه ای تصور می کنند که باید از دسترس کودک دور شود. فكرش را بكن! نيمي از اشيا خطرناكند چون در كنار آنها بچه ممكن است به خودش صدمه بزند (ميز گوشه دارد‌، ليوان ممكن است بشكند‌، قاشق توي چشمش مي رود و كاغذ را مي خورد) و نيمي ديگر نبايد در دسترس باشند چون بچه ممكن است به آنها صدمه بزند!!! (گلدان توي بوفه و كنترل تلويزيون) دلم می خواهد فریاد بزنم که آخر شما دارید بهشت را با نگرش محدودتان زندان می کنید برای این فرشته ها. دلم مي خواهد بگويم كه اگر كنار فرزندتان باشيد چه عيبي دارد كه اين وسايل را با همه وجود امتحان كنند و بشناسند؟ تاسف برانگيزترين صحنه اي كه از اين نوع ديدم دختر بچه اي بود كه اجازه دسترسي به اسباب بازي هاي توي كمد خودش را نداشت چون مي ترسيدند خرابشان كند يا نظمشان را به هم بزند!!!!

گرچه روش تربيتي هركسي براي خود او محترم است، همين هم خوب بود اگر ديگران سعي نمي كردند روشهاي خودشان را روي من و پسرم پياده كنند. مامان جان اینجا هرکسی می تواند در مورد نحوه برخورد تو با بچه ات نظر بدهد حتی همسایه طبقه پايين با سوپري سر كوچه! اين كه يك مادر ايراني ياشي سخت است، پيچيده است. بايد اينقدر هنرمند باشي كه در ميان اينهمه نكن ها و نده ها و نمي شود ها عزت نفس بچه ات را حفظ كني و احترام بزرگتر ها را هم نگهداري و در همان حال خودت را هم درگير شرح و بسط ايده هاي روانشناسي نوين به پدرها و مادرهاي يك نسل قبل از خودت نكني: البته آنهايي كه آمادگي پذيرشش را ندارند... روش تو بايد شيب تند پيشرفت يك جامعه در حال توسعه را تاب بياورد و اين يعني پر كردن شكاف فاحش تفكر و اخلاق ميان زاده تو از يك سو و نسل هاي قبل تو از سوي ديگر كه در ايران امروز دره اي به عمق و عظمت چندين دهه تغييرات عظيم اجتماعي و سيا*سي و عقيدتي است.

با پسرم: عزيزم، خانه مادربزرگ را ديدي. ديدي كه علفهاي هرز توي باغچه روييده اند و گرد فراموشي و حرمان همه جا را گرفته... چندين و چند روز طول كشيد تا بفهمم و باور كنم با هر بار ورودت به آن خانه دلگير مي شوي و غصه دار و ناآرام. نمي دانم چرا. شايد دليل آن غم من باشد از جاي خالي كسي كه دوستش داشته ام و دارم و نمي شود كه فراموشش كنم و نمي خواهم هم... شايد تو با همان رابط نامرئي كه از لحظه جان گرفتنت رشته هستي تو را به من بافته بود و با بند ناف هم بريده نشد، مي تواني تنش هاي روحم را بفهمي و به آن واكنش نشان دهي. برخلاف آرزوي قلبي ام ديگر به آن خانه قديمي نمي برمت... تا روزي كه دوباره زندگي به نحوي كه هنوز برايم قابل پيش بيني نيست در آن به جريان بيفتد... به اميد آن روز.