آینده

لی لی لی این مرد کوچک

ayandehma — Sat, 19 Dec 2009 18:09:31 GMT

امروز شانه چپم درد می کرد. سردم بود. نگاه خسته ام را مخفی کرده بودم پشت پلک های بسته. آهسته بودم تا پسرک خوابش ببرد. خیال کرد خوابم. نرم نرمک پیش تر آمد و دستش را گذاشت روی تای آرنجم و سرش را تکیه داد به شانه دردناکم. همان گرمای دلپذیر کودکان نوپا را داشت. دلم داغ شد. خونم به خروش آمد. درد را فراموش کردم. دلم می خواست آن دم تمام نشود. دمی که مرد کوچکم بذر پاشیده مهرم را از زمین بارور روحش می دروید و خرمنی هم برایم هدیه می آورد. ابری شدم از شادی. پر از آن بغض بی دلیل که قرار نبود اشک و آه شود. خوابش برد.

امروز گرمای مهرآمیز دست توانایش مفتخرانه مال من بود. فردا روزی که نباشم این دست آشنا روی شانه دیگری خواهد نشست تا دردش را تسکین بخشد. این مرد و همه نسلی که بعد از او خواهند آمد همچو تکه های آینه هریک تصویرکی از این مهر نامیرا را در دل منعکس خواهند داشت. این قلب ها مامن عشق هزاران نفر خواهند شد. این مرد و فرزندانش الهام بخش هزاران شعر خواهند بود. آن انسانی که برای آفرینشش قلموی نقاش قابلی بوده ام خورشید وار خواهد رخشید در آسمان جهان هستی و به نوبه خود تولد و توالی با شکوه ستاره های بیشمار خواهد بود. پسرم و دختران و پسرانش خواهند ماند تا به جای من عشق بورزند، دوست داشته باشند، محبت کنند و گرما و شور ببخشند. آخ عزیز دل مادر! ببین چه مرا جاودانه کرده ای!

اگر این روزها این جا پر از قلنبگی های مادرانه شده و به درد دیگری نمی خورد جای بسی تاسف است! اما این روزها من مادر پسرکی هستم که به زودی دو ساله می شود. دست خودم نیست. یادم که می افتد دلم می ریزد. گمانم خیلی زود باز هم آفتابی شوم، به محض این که به دوساله بودنش عادت کنم! :)

پی نوشت: ما داریم می آییم. پست های بعدی را اگر امکانی برای دسترسی به اینترنت بود از خاک ایران عزیز بخوانید. وگرنه که تا برگشتنمان خانه آبی تعطیل است...

پی پی نوشت: آراز شروع کرده به خوردن اولین سری آنتی بیوتیک عمرش. علاوه بر تب چهل درجه که معمولا نمک ماجراست، یک جفت گوش چرکی خوشگل هم داریم.... خریدار نیست کسی؟

پی پی پی نوشت: ممکن است بعدا یادم بیاید که باید چیزی اضافه کنم. همین جا این پست را ناتمام اعلام می کنم!

گفتمان 3

ayandehma — Wed, 16 Dec 2009 21:55:31 GMT

	نگویید	بگویید	تلفظ	توضیح
1	تراکتور	توتخ	Tootakh
2	آبمیوه	آب وی وی	Abvivi
3	اتوبوس	ابوتوس	Obutus
4	آلبرت هاین	ابطحی!!!	Abtahi	داچ - نام فروشگاه
5	موتور	هوتور	Hotor	قبلا بود پوتور
6	آمبولانس	آبیداس	Abidas
7	یومورتا	یوبا	Yubba	ترکی - تخم مرغ
8	نردبان	یوبابا	Yubaba
9	اویناماخ	ایویو	Ayoyo	ترکی - بازی کردن
10	پلیس	بولیس	Bulis
11	میکی موس	مینی موس	Minimouse	عروسک میکی
12	گوفی	کوفی	Koofi	عروسک میکی
13	پولوتو	پویوت	Pyot	عروسک میکی
14	خاله	خالی	Khali
15	صبا	صوپا	Supa
16	نارنجی	ناجی جی	Najiji
17	بنفش	بنمس!	Banams
18	قهوه ای	کافی	Kafi
19	آنه مارتا	آبی تا بی تا	Abitabita	دوست مهد کودکی
20	سنت نیکلاس	قیدی قیداس	Gidigidas	داچ - بابا نوئل
21	خطرناک	هوتوتو	Hototo
22	خورشید	هورشیج	Khorshij
23	اردک	اردخ!	Orkakh
24	فک	فخ	Fokh	قبلا بود کف

1- خیلی وقت است که تعداد کلمه هایی که آراز می گوید از امکان شمارش فراتر رفته است. اما این جدول چکیده ای است از آنهایی که از نظر کلمه سازی جذاب و شنیدنی است. البته شنیدن کی بود مانند خواندن.

2- آراز ما در راستای به تنگ آمدن از تعدد کلماتی که باید یاد بگیرد تعدادی ترکیب جدید اختراع و به گنجینه واژه های فارسی و ترکی و داچ اضافه کرده است. این لغت ترکیبی به جای هر دو لغت قبلی به کار می رود!

تمساح + دایناسور: تمساسور

شامپو + صابون: صامبون

3- آراز ما اعضای بدن را به زبان فارسی یاد گرفته و خیلی وقت است که مثل همه دو ساله های دیگر تک به تکشان را می گوید و می داند. ما هم هر موقع بخواهیم در مورد این اعضا مبارک صحبت کنیم به اسم فارسی شان اشاره می کنیم. لازم است یادآوری کنم که به جز من و پدرش هم کسی این دور و برها زبان ترکی بلد نیست. امروز وقتی عمه اش پشت گوشی تلفن گفت: «گوزل گوزلرینه قوربان»* و آراز به چشم هایش اشاره کرد فکر کردم اشتباه دیده ام. بعد، من شروع کردم به پرسیدن و وقتی فهمیدم همه اعضا بدنش را به ترکی می داند و همزمان با نشان دادن اسمشان را هم می گوید و همه را هم درست، چشم هایم قد نعلبکی شد. بعد برای تکمیل شگفت زدگی همه را از نو به داچ پرسیدم. باز هم بیشتر شان را می دانست و نام می برد. اول چهارتا شاخ خوشگل روی سرم سبز شد. بعد اوقاتم تلخ شد که چقدر بد است برای من که از توانایی های بچه ام بی خبر باشم! قدرت درک و توانایی تجزیه و تحلیل زبانی کودکان به نحو شگفت انگیزی با بزرگترها فرق دارد. این موجودات دوست داشتنی شگفت انگیز!

* فدای چشم های قشنگ تو!

4- این روزها صبح که می شود صدای نازک دل انگیزی به این ترتیب ما را از خواب خوش بیدار می کند:

- «محمد جون!!! دور!» که به فارسی می شود: محمد جون پاشو!

5- چکاپ دوسالگی آراز کوچولو در مطب دکتر همراه شد با تلاش پزشک متخصص کودکان برای کشف توانایی های زبانی پسرک. دکتر تاکید کرد که با توجه به تلاش آراز برای یادگیری سه زبان مختلف توانایی اش در به کار بردن لغت ها نه تنها قابل قبول بلکه تحسین برانگیز است.

6- این روزها پسر ما خواب های بد زیاد می بیند. گریه کنان از خواب می پرد و فقط یک چیز می گوید: «هاپوی سیاه!». اگر از این بی خوابی های شبانه و نگرانی و دلشوره ترس عجیب آراز بگذریم (عجیب، چون پسرک من پیش از این نه از تاریکی می ترسید، نه از تنهایی و نه صداهای نامتعارف )، از این که یاد گرفته از صفت ها در گفتگوهای روزانه استفاده کند مشعوفم. صفت هایی مثل : بزرگ، کوچولو، لطیف، بلند، داغ، mooi ( داچ: خوشگل، دلپذیر)، lekker (داچ: خوشمزه)، بش (ترکی: خالی)، یاش (ترکی : خیس).

7- این هم چکیده ای از گشت و گذار من در نوشته های علمی مربوط به کودکان دو یا سه زبانه.

به گفته متخصصین گفتار، انسان از دوره جنینی شروع به یادگیری آهنگ زبان می کند و از بدو تولد توانایی تشخیص زبان مادری خود را دارد، به این زبان گریه می کند و آن را ترجیح می دهد. بچه ها از یک و نیم سالگی شروع به درک ساختارهای متفاوت زبان می کنند. از دو تا سه سالگی مغز انسان در بهترین شرایط برای پذیرش یک زبان جدید قرار دارد به شرطی که روش یادگیری مناسب سن کودک طرحریزی شده باشد. بهترین راهکار، قرار گرفتن در محیط زبان مورد نظر و یا تکلم مستمر یکی از نزدیکان کودک به آن زبان است. بر خلاف عقیده رایج، قرار گرفتن در معرض دو یا سه زبان نه تنها موجب دیرکرد شروع گفتار و اختلال در امر یادگیری کودکان نمی شود بلکه به آن ها کمک می کند که با استفاده درست و به موقع از نیمکره های مغزی توانایی های خود را بسط داده و تسبیط کنند. کودکان دو یا سه زبانه معمولا از سایر کودکان دقیقتر هستند و توانایی تمرکز و تحلیل بالاتری دارند. همچنین کودکان دوزبانه در سنین بالاتر درک صحیح تری از زبان پیدا می کنند و در آینده زبان های دیگر را با سرعت بالاتری فرا می گیرند.

دیده شده است که بچه های دوزبانه جملاتی می سازند که کلمه هایی از هر دو زبان در آن به کار رفته است. این مساله از سوی عده ای به اشتباه به عنوان نشانه ای از عدم توانایی تفکیک زبان در نظر گرفته می شود. در حالیکه تحقیقات سال های اخیر نشان می دهد که بچه ها با این کار قدرت بالای خود را در درک زبان هاب مختلف نشان می دهند و با پیشرفت مهارت های خود خواهند توانست یک منظور را با همه زبان ها و بدون گیج شدن برسانند. توجه داشته باشید که کودکان نوپا علاوه بر زبان آموزی همواره در حال سنجیدن مرز های خود در همه زمینه ها هستند و می خواهند بدانند که کلمه هایی که می دانند تا کجا برای دیگران قابل شناسایی است. کما اینکه بزرگسالی هم که دو زبان می داند در صورتی که طرف مقابل آمادگی فهم زبان های مشابه را داشته باشد جمله های مختلط را در گفتگوهای خود به کار می برد. بچه ها به دلیل روش تحلیل مغزی متفاوتی که از بزرگسالان دارند (و بیشتر مبتنی است بر لحن، فنوتیک و آهنگ کلام که کاملا در زبان های گوناگون متفاوت است) توانایی تشخیص زبان ها را از هم حفظ می کنند.

ولیکن یک نکته را نباید از نظر دور داشت. زبان و یادگیری آن امر بغرنجی است و کودک (حتی کودک تک زبانه) در حدود سه سالگی تازه به آن مرحله از توانایی می رسد که یک گفتگوی هوشمندانه را با انسانهای دیگر پیش ببرد. برای آموختن زبان لازم است که برای مدت زمان بسیار طولانی، کودک نحوه تکلم دیگران را بشنود و پاسخگو باشد. یک محیط سرشار از گفتگوی دوجانبه با کودک می تواند کمک موثری در این زمینه محسوب شود.

و بالاخره چند نکته مهم:

اجازه بدهید که کودک همه زبان هایی را که باید یاد بگیرد به صورت مداوم و در شرایط مختلف بشنود. غنی سازی گنجینه لغات او با کتابخوانی و گفتگو و آوازخوانی به همه زبان ها قدم بزرگی است که به کمک والدین و معلمان برداشته می شود.
سعی کنید زبان های مورد نظر را به موقعیت ها و شخصیت ها مرتبط کنید. مثلا یکی از بهترین روش ها جداسازی زبان در افراد (به خصوص والدین) است. پدر و مادر می توانند به زبان های مشخص و پیش تعیین شده ای با کودک صحبت کرده و انتظار پاسخ به همان زبان را داشته باشند.
آموزش زبان را نباید به یکباره شروع کرد. اگر ناگهان زبانی را که کودک به آن عادت دارد متوقف کرده و زبان دوم را شروع کنید برای او شوک آور و ناراحت کننده خواهد بود. سعی کنید در مراحل اولیه هر دو یا سه زبان را به ملایمت و همزمان پیش ببرید.
اگر پدر و مادر به دو زبان با کودک تکلم می کنند کودک باید یاد بگیرد که به زبان خاص هریک با آنها گفتگو کند. در سنین بالاتر می توان از کودک انتظار داشت که درخواست خود را به زبانی که والد طرف گفتگو به آن صحبت می کند تکرار کند.
آموزش زبان را به یک موضوع برای جنگ و جدل در زندگی کودک تبدیل نکنید و هرگز کودک را برای صحبت کردن یا نکردن به زبان خاصی تنبیه نکنید.

دولت عشق آمد و من دولت پاینده شدم*

ayandehma — Fri, 11 Dec 2009 21:36:31 GMT

توضیح تصاویر: کیک تولد - کادوی دوستان و نقاشی روی بادکنک ها از طرف هنرمند کوچولو آراز - آنه مارتا و آراز که عاشق ماشین های مینیاتوری روی کیک شد - آراز و دوستانش به ترتیب: آنه مارتا، لوته، پیم، ایلیاس، شله - کیک خوری مستقلانه با چنگال.

پسرم به نظرت عجیب است که با هر روز تولد تو این قدر دل آشوبه می گیرم؟ به گمانم نه. من مضطرب سرنوشت آن لیلی مجنون می شوم که با تولدت به دنیا آمد: لیلی مادر.

مردم از مادر بودن حرف می زنند. مردم از ایثار، عشق و دوست داشتن صحبت می کنند. دو سال است سعی می کنم تو را و خودم را در انحنای رابطه همگونمان توصیف کنم و هنوز به هیچ جا نرسیده ام. مردم سعی می کنند اما ندیده ام تا امروز که کسی حق مطلب را ادا کرده باشد.عیبی دارد که بگویم نمی توانم؟ از این ناتوانی که در برابر این شکوه رویایی مرا به زانو در می آورد سخت سربلندم.

تو. پسرم. ای داشته ام و ای نداشته را جوابی نیکو. ای همه دنیایم گرد آمده در چال های نشسته بر گوشه های دهان. چه می شد اگر گلویی داشتم به فراخنای جهان برای فریاد کردن حسی که روزها و ماه هاست مرا در خود غرق کرده است؟

آه از این شیدایی سختی که مرا بی تو هیچ می کند! آه از این مادرانگی که هرچه دیگر بودنم در برابرش رنگ می بازد. آه از این درد شیرینی که از تو در دل دارم و بیانش نمی کنم. آینده ام، آمده ام، آرازم. اشک هایم را به دل نگیر. شاید اینهمه از شادی ناشناخته ای است که فقط یک مادر متولد شده از عشق پسر می داند و بس. سال های سال زندگی با عزت و شادکامی برایت آرزومندم... تولدت مبارک!

پی نوشت: تولد مهد کودکی آراز را ده روزی زودتر برگزار کردیم. اگر مادرش نبودم، یا این که من لیلی نبودم، یا شاید اگر آن مرد کوچولویی که خودش کیکش را با چنگالش می خورد و تاج تولد را مفتخرانه برسر داشت، آراز دلبند من نبود، چقدر به من بیشتر خوش می گذشت. بس که در خیالم برومند و جوان و خودساخته شدنش را دیدم... گمانم سندروم تولد گرفته ام شاید هم همه دچار های پیش از من حال و روز مرا داشته اند.....

* مرده بدم زنده شدم، گریه بدم خنده شدم: مولوی

سینتر کلاس (سنت نیکلاس)

ayandehma — Fri, 04 Dec 2009 22:57:31 GMT

zie ginds komt de stoomboot

Zie ginds komt de stoomboot uit Spanje weer aan.
Hij brengt ons Sint Nicolaas, ik zie hem al staan.
Hoe huppelt zijn paardje het dek op en neer.
Hoe waaien de wimpels al heen en al weer.

Zijn knecht staat te lachen en roept ons reeds toe:
wie zoet is krijgt lekkers, wie stout is de roe.
Oh, lieve Sint Nicolaas, oh kom ook bij mij!
En rijd dan niet stilletjes ons huisje voorbij

آنجا را ببین قایقی سوار بر امواج دوباره از اسپانیا رسیده است/ این قایق سنت نیکلاس را برای ما آورده است. من او را می بینم که ایستاده است/ و اسبش را که یورتمه کنان بالا و پایین می پرد / و بیرقش را که جلو و عقب می شود.

همراه و همدست او خنده زنان کنارش ایستاده است و ما را می خواند / چه خوشمزه است شیرینی هایش و چه صدای نیرومندی دارد / اوه! سنت نیکلاس مهربان و عزیز! بیا کنارم / و مرکبت را از خانه کوچکمان دورتر مران! بشنوید

این روزها در کشوری که من زندگی می کنم همان شور و حالی حکمفرما است که در عید نوروز ایرانی ما. وقتی با یک کودک در روزمرگی ها دمخوری، فرصت داری که با او از نو سنت ها را تجربه کنی (حتی اگر آن سنت رسم و آیین تو نباشد، باز به او که امروزش را اینجا می گذارند تعلق دارد) و دوباره شانس پذیرش لذت های زندگی به تو رو می کند. جشن سینتر کلاس این روزها آنقدر به مذاقم خوش آمده که دلم خواست همه را با خودم شریک کنم در این سرور.

همه چیز از یکی از یکشنبه های نیمه دوم نوامبر (آبانماه) شروع می شود. در همه شهرها که اغلب بندری هستند یا کم کم یک کانال قایق رو دارند، مردم جمع می شوند و به کشتی سفید و آبی رنگی سلام می کنند که هن و هن کنان از راه می رسد. روی عرشه یک پیرمرد سرخ پوش شنل دار به همراه ده ها موجود سیاه پوست با لباس های رنگارنگ دیده می شوند. بچه ها که لباس های شاد به تن دارند سرود می خوانند و برای سنت نیکلاس دست تکان می دهند. همه بچه ها تا پنجم دسامبر فرصت دارند تا برای سنت نیکلاس نامه بنویسند و هر چیزی را که دوست دارند از او بخواهند.

در افسانه های داچ آمده است که سنت نیکلاس پیرمردی است با ریش سفید بلند، کلاه قرمز، عصای مرصع طلایی که جایی در اسپانیا زندگی می کند و برای ایام فرخنده کریسمس راهی شهر های این کشور می شود. او شب پنجم دسامبر و وقتی همه بچه ها خوابند از راه می رسد: با اسب سفید کوچک و وردست هایش. کتابی زیر بغل دارد که کارنامه یکسال گذشته هر بچه ای در آن است و لابد نامه هایی که از همین بچه ها به دستش رسیده است. وردست ها که همراهش حرکت می کنند لباس های رنگی دارند و کلاه های پردارو وظیفه سنگینشان توزیع هدیه های کریسمس است. از آنجایی که این پیت ها (وردست ها) از لوله های بخاری تردد می کنند سر و صورتشان سیاه و غبار آلود است. اگر خانه ای لوله بخاری نداشته باشد البته سنت نیکلاس با کلیدی که به همه درها می خورد در شب پنجم دسامبر وارد خانه می شود و کفش کوچولویی را که به انتظار او کنار بخاری گذاشته شده پیدا می کند. بچه ها یادشان نمی رود که یک هویح یا کلم برای اسب سفید سنت نیکلاس کنار کفش شان قرار دهند. اگر کارنامه کودکی که در آن خانه زندگی می کند مورد قبول باشد از سنت نیکلاس مهربان و همدست سیاهش یک کادو می گیرد و یک عالمه شیرینی زنجفیلی وگرنه فردا صبح بچه شیطان یک کیسه پر از نمک توی کفشش پیدا می کند و البته هیچ کس دوست ندارد یک کیسه نمک نصیبش شود!

بزرگترها هم از این همه کیک و کادو و شادی بی نصیب نیستند. عصرهای روز پنجم دسامبر بزرگترها هم در مراسم بامزه ای به هم هدیه می دهند. اسمش Pakjesavond است. قرعه کشی قبل از مهمانی انجام می شود و هرکس در خفا می فهمد که برای چه کسی باید هدیه بخرد. بعد این پیشکش همراه با چند بیت شعری که خریدار سروده است می رود قاطی کوه انبوه هدیه ها که روی میز آورده می شود بعد از شام. همه آنهایی که دور میزند می دانند که برای چه کسی خرید کرده اند اما هیچ کس دیگر جز خریدار نمی داند البته (به خصوص کسی که گیرنده است)! همه به نوبت بسته خود را باز می کنند و شعر آن را بلند می خوانند و سه بار فرصت دارند که حدس بزنند با توجه به شعر و دست خط و نوع هدیه چه کسی ممکن است آن را خریده باشد. اگر کسی نتوانست بگوید، جریمه خنده داری که از پیش قرارداد شده است اجرا می شود... من عاشق آن شعر های بی شیله پیله ای شدم که هرکس بنا به ذوق خودش برای دیگری سروده بود.

علاوه بر آن ماشین ها و تدی بیری که در پاکیس آوند امسال نصیب آراز شد این روزها سنت نیکلاس بارها برای آراز هدیه آورده است. مثلا یک کتاب پر از حیوانات مزرعه و پازل و شکلات که توی مهد گذاشته بود، یک بسته پر از نانک زنجبیلی و کیک سپرده بود به سوپرمارکت محله(!) و یک ماشین قرمز که به مربی کلاس ژیمناستیکش ربکا داده بود. توی کلاس ژیمناستیک این هفته امتحان مهمی هم برگزار شد. همه دانش آموزان باید از میان لوله بخاری های فرضی با یک کیسه پر عبور می کردند و یا هدیه ها را در جعبه های از پیش تعیین شده می انداختند یا سطح های شیب دار را با دست های پر از بسته های کادوپیچ طی می کردند! در آخر جلسه سنت نیکلاس دیپلمی به بچه ها داد که نشان می داد می توانند وردست قابلی برای او باشند!!!!

روزی که رفته بودم تاهدیه ای را که قرار است سنت نیکلاس در شب معهود برایمان بیاورد از مغازه سر خیابان بخرم!!! فروشنده که پیرزن مهربانی بود آهسته سرش را برد دم گوشم و بی آنکه آراز بشنود پرسید: «هدیه سینتر کلاسه دیگه نه؟؟» با خنده اشاره کردم که بله. انگار بزرگترها صاحب راز دوست داشتنی شیرینی باشند و بخواهند دنیا را با آن راز برای کوچک تر ها بیارایند. این اولین دروغی است که قصد دارم به آراز بگویم. فردا که بیدار شود او هم داخل لنگه کفشش هدیه کوچکی خواهد داشت. این افسانه های دلنشین که قرن ها و دهه ها را پیش از رسیدن به گوش پسرم هزاران کودک را به بزرگسالی رسانده اند، عجیب برایم خوشایند و قلقلک آور اند.

پی نوشت 1: آراز نوبت اول واکسن آنفولانزای اچ وان ان وان را دریافت کرد. دولت بین مردم مایع ضد عفونی کننده رایگان و دستمال کاغذی پخش می کند. به این می گویند نوشداروی بعد از مرگ سهراب!

پی نوشت 2: ترجمه ام لابد بدون اشکال نیست.

پی نوشت 3: اولین سلمانی را امروز رفتیم! پسرک شیرین من تمام مدت که مرد و مردانه روی صندلی آرایشگاه نشسته بود، با آرایشگر گپ می زد و توی آینه با افتخار خودش را برانداز می کرد! این هم یک قدم دیگر که برای برداشتنش آنهمه می ترسیدم.

پی نوشت 4: یک دعوتنامه الکترونیکی برایم رسیده است از طرف مجله شهرزاد برای شرکت در گردهمایی وبلاگنویسی برای کودکان. به سایتش مراجعه کردم و دیدم همه وبلاگ نویسانی که در این زمینه کار می کنند اجازه شرکت دارند. من که به علت دوری فاصله امکان حضور ندارم. ولی اگر دوست داشتید شاید جمع خوبی باشد از دوستان با علاقمندی های مشترک.

توضیح تصاویر: سنت نیکلاس - وردستش پیت سیاهه - آراز در آرایشگاه - پیت کوچولوی خانه ما

دوسالگی وحشتناک یک موجود دوست داشتنی

ayandehma — Wed, 25 Nov 2009 21:38:31 GMT

پی نوشت: جواب برخی از دوستان را در کامنت دانی داده ام. دوستانی که نظرشان جواب ندارد یعنی گفته ها را گفته اند و حق مطلب را ادا کرده اند :) از همه شما که کمکم کردید و راهنمایی صمیمانه متشکرم.

پسرک دلبندم.

از خیلی وقت پیش منتظر بودم با ترس و لرز... حتی پیش از اینکه متولد شوی. اصلا از همان روز منحوسی که خواندن کتاب های روانشناسی را شروع کردم... همان وقتی که زانو به بغل می نشستم پشت میز کارم و چهره تو را که تا دیدنش سال های طولانی انتظار باقی مانده بود تصور می کردم . از همان زمان که در خیال برایت لالایی می خواندم....

با اینهمه خوب می دانی که غافلگیرم کرده است. با همه دانستگی هایم سرزده آمده و نشسته در شاه نشین پذیرایی خانه مان و دارد برای خودش تخمه بو داده می شکند! دوسالگی ات را می گویم. اگر یک مادر نبودم از دست مادرانگی ناشیانه این روزهای محک و دوسالگی عجیب و غریبت سر می گذاشتم به کوه و بیابان. تنها چیزی که کمی دلهره ام را کم می کند همین اسم است و صفت وحشتناکش. به خودم می گویم که اگر یک همه گیری نبود لابد اسمی هم نداشت. به خودم دلداری می دهم که گذرا است و ته دلم آن ور ناباور و شکاک می پرسد: از کجا اینقدر مطمئنی؟

خدا می داند که من این درگیری ها را با عزیزترین کسانم نمی خواهم. این که من برای تو بجنگم عجیب نیست چون حاضرم به خاطر تو یک تنه پشت دنیا را به خاک بمالم. اما خوب که نگاه می کنم می بینم کسی که روبرویم ایستاده است خود تویی. گاهی نمی فهمم. گیج کننده است. اگر برای تو مبارزه می کنم پس چرا شمشیر کشیده ای به روی من؟ اما حقیقت دارد. مثل وقتی که اصرار می کنی وسط خیابان بایستی و منطقم را برای رد شدن با من نمی پذیری. یا وقتی که برای خوردن یک قاشق از ویتامین آ+د ات الم شنگه ای به پا می شود آن سرش ناپیدا. یا وقتی که حاضر نمی شوی کلاه آبی ات را بگذاری روی سرت تا از گزند باد زوزه کشان در امان باشی. وقتی که عصبانی می شوی. آن وقت خیره می شوی به من و شروع می کنی به زدن خودت. گیریم که ضربه هایت آرام است و آسیب رسان نیست. اما به گمانم تو آدم شناس کوچولوی من با تجزبه و تحلیل نگاه متعجب و ناباور من خوب فهمیده ای چقدر از تماشای این صحنه خون به دل می شوم، حالا هر چقدر هم بخواهم وانمود کنم که برایم مهم نیست. می خواهی حقیقت را بدانی؟ این جور وقت ها دلم می خواهد مرده باشم.

ببین من نمی خواهم به خودمان دروغ بگویم. تو تغییر کرده ای. من هم، قبول دارم. بین ما خیلی چیزها عوض شده است. گیریم که باید همین طور می بود. اما مادرانگی من دیگر یک ماه عسل شیرین نیست که خستگی هایم را از دنیا به پایش بریزم و با عشقش روحم را تطهیر کنم. من به همه نیروی نهفته که مادر بودن به من می دهد نیاز دارم که رابطه مان را مدیریت کنم. همه زندگی ام در دو سالگی تو شده است مثل یک بازی شطرنج. حتی برای دوست داشتنت هم باید محتاط و با برنامه باشم. دیگر نمی توانم هر لحظه که دلم خواست بپرم و بغلت کنم. اگر سرگرم کار مهمی باشی (کار مهم آرازی مثل کتاب خواندن یا تماشای خرسی که می رقصد) پسم خواهی زد... تو پسرک!

این وسط در این هیاهو و قشقرقی که تو پسرک من بر سر «من پادشاه خودم هستم» برپا کرده ای چیزهایی هم هست البته که نجات دادنشان را از این سیل بنیان کن به این راحتی ها نیست. یکیشان همین لیلی است. مادرت. مادرت دوست ندارد که تو بزنی اش. نه آن لیلی درون که گاه و بیگاه قهر می کند. نه آن لیلی برون که کر و فری دارد برای خودش. من اصلا از عکس العمل های ناخودآگاه تو خوشنود نیستم. من دلم نمی خواهد کسی به من توهین کند حتی اگر تو آن کس باشی. نمی خواهم تو ماشین اسباب بازیت را پرت کنی یا با دست های کوچولویت بزنیم. خوب می دانم که هنوز کوچکتر از آن هستند این دست های دوست داشتنی که بتوانند حتی دردم بیاورند و خوب می فهمم که که اینهمه را از روی قصد و غرض نمی کنی. اما باور کن آن دل شکستگی لیلی درونم از نیت نداشته ات مثل پژواک صدای نازکی است که در حجمی باور نکردنی به قلب و روحم حمله می برد.

قسمت پیچیده ماجرا نقشی است که باز هم تو در این میان ایفا می کنی. چون اگر ابهت مادرانه من بشکند هیچ کس بدتر از تو از آن صدمه نخواهد دید. تو همان هیزم شکنی هستی که تبر می زند به درختی که در سایه اش ایستاده است. اگر بیفتم پسرکم تویی که می شکنی.... چیز دیگری که باید نجاتش دهم همان رابطه مادری-فرزندی است. تو هم خوب می دانی که مادری هرگز کهنه نمی شود. اما یک مادر هم می تواند برنجد. من نمی خواهم از تو برنجم. من نمی خواهم دلم از داشتنت به درد آید. من نمی خواهم یکروز برسد که خسته شوم از مادر بودن. من برای بودن آن چه هستم زحمت کشیده ام. نمی خواهم مادرانگی عمدی ام (و نه غریزی را) به باد دهم.

ما چاره ای چند اندیشیده ایم.

پسرم. پیش از هر چیز در این چندین هفته طاقت فرسا یاد گرفته ام که صبر ما بزرگترها چقدر می تواند برای حفظ آرامش خانواده مهم باشد. من نمی خواهم آن لجبازی دوسالانه ای را که به سوی من پرت می کنی به تو برگردانم. من برای چیزهایی که اهمیت کمتری دارند (کمتر از شخصیت من و تو که طلایی اند ، کمتر از سلامتی و شادی تو که سرمایه های جاودانی اند) بهای نازلی می پردازم. برای حرف مردم، برای تمیزی خانه، برای اسباب بازی هایت، برای لباس های کثیف.

خدا را شکر به خاطر آن سه شخصیت مهم دیگر برای کمک به من و پدرت وارد روزانه های تو شده اند. آقای کتک خور، بانو گل زرد و توپ سبز را می گویم. وقتی تصمیم می گیری که کسی را بزنی من و آتا زود یادآوری می کنیم که: «فقط آقای کتک خور رو میشه زد». بعد دست در دست هم می رویم و بالش رنگارنگی را که برای این کار در نظر گرفته ایم می زنیم. هم تو خالی می شوی و هم ناامیدی پیشین جایش را به یک بازی با مزه می دهد. بانو گل زرد قبلا یک دندان گیر کهنه بی مصرف بود. اما حالا دوست روزهای ناتوانی از مهار احساسات است. هر موقع بخواهی کسی را از روی محبتی که داری گاز بگیری زود یاد این موجود مشهور می افتیم و گازش می گیریم و باید مفتخرانه اضافه کنم که یک هفته ای است که این عادت ناپسند را به کل ترک کرده ای و ترجیح می دهی هرچه را بیش از توان تحمل قلبت دوست داشته ای در آغوش بگیری. توپ سبز هم برای آن لحظه هایی است که دلت پرت کردن می خواهد. زود می گوییم: «این شیشه مربا یا آن کنترل تلویزیون واسه پرت کردن نیست. به جای آن این توپ رو می شود پرت کرد» و وقتی توپ قلقلی را پرت می کنی خودت هم خوشحال تری....

ما به تو امکان انتخاب می دهیم (آراز کدام پیراهنت را می پوشی، قرمز یا سبز را؟) و فرصت تفکر و تغییر عقیده (اگه دوست نداری بیایی تو می تونی دو دقیقه پشت در بمونی. هر موقع نظرت عوض شد تقه بزن به در) و همچنین امکان تصمیم گیری (الان دوست داری چیکار کنی؟). ما سعی می کنیم جایگزینی برای کارهایی که دوست داری ولی مجاز به انجامشان نیستی فراهم کنیم (تو نمی تونی از لیوان بابا بخوری ولی می تونی در مربا رو بذاری). ما سعی می کنیم مراحل تکراری کارهایی را که دوست نداری و مجبوری انجامشان دهی برایت به بازی تبدیل کنیم (بازی تعویض پوشک همراه با کلی قلقلک و قایم موشک). گاهی وقت ها حتی برنامه مان را با خواست تو منطبق می کنیم (به جای دوچرخه سواری پیاده می رویم برای خرید تا بتوانی کالسکه ات را بیاوری) ما سعی می کنیم ولی نمی توانم ادعا کنم که همیشه موفقیم.

ما تلاش می کنیم رفتارهای نادرستت را نادیده بگیریم و رفتارهای خوبت را تحسین کنیم. اگر هم نشد یک دقیقه وقفه می دهیم در جریان امور جاری... یعنی همان Time out که باید در اتاقت به تنهایی بگذرانی. تنبیهی که گمان نمی کنم آزارنده باشد چون آن را با آرامش و صبوری می پذیری. این زمان صرفا کمک می کند که کمی سیل سرازیر حس هایت را که گاهی از توان تحمل تو فراتر است سر و سامان دهی...

آرازم!

برای حلاجی این همه کم نیست آن لحظه هایی با خودم خلوت می کنم و شروع می کنم به دلداری آن لیلی کوچولوی درون. پسرکم. خوب می دانم که دوسالگی یعنی چه. یعنی نوجوانی کودکی. یعنی شروع من. یعنی به پا کردن رج های نخستین دیوار من. یعنی روشن کردن حد و مرزهایی که بایدها و نبایدها را مشخص می کند. یعنی این که بفهمی اراده ات تا کجا می تواند برود. یعنی این سنگی که در فلاخنت گذاشته ای تا کجا می تواند تالار آینه ات را ویران کند. مگر نه اینکه می خواهی بهترش را بنا کنی؟

من به لیلی درونم می گویم که تو داری بزرگ می شوی. مردی می شوی. و در این راه صعب چاره ای جز تولد نداری. یک تولد دیگر؟ لیلی درون من مدام از من می پرسد و جوابم همیشه مثبت است. آن تولد دو سال قبل یک آغاز بود، یک سرآگاهی. تو در سال هایی که تا نوجوانی پیش رو داری بارها پیله مادرانه مرا پاره خواهی کرد تا پروانه شوی. پروانه شدن ساده نیست. مستقل شدن هم. درد دارد. اما اگر مادر خوبی باشم باید توانایی پذیرشش را در خودم ایجاد کنم. من می فهمم که تو صرفا اندکی فراتر از توانایی های فیزیکی ات رفته ای. از نظر فکری آنقدر بزرگ شده ای که می توانی مثل همه ما مایوس، عصبانی و ناامید شوی و برای چیزهایی که البته برای خودت مهمند غمگین شوی. اما نه می توانی به خوبی در مورد آن ها صحبت کنی و نه اینکه یاد گرفته ای چطور به این حس های عجیب و غریب که امروز در چنبره شان گرفتاری فایق آیی. خدا می داند که حتی ما بزرگسال ها هم گاهی نمی دانیم که چطور باید با غم هایمان، شادی هایمان و حتی خودمان کنار بیاییم عزیزم. ما فرصت یاد گرفتنش را هرگز نداشتیم. خوشحالم که تو به جای سرکوب و تکذیب احساساتت یاد خواهی گرفت که آنها را مدیریت کنی. عزیزم این فقط یک قدم دیگر است: همین.

بسیار خوب. پس تو می خواهی مرا واداری تا بار دیگر به دنیا بیاورمت؟ می خواهی یکبار دیگر قلب مادرت را از هم بشکافی تا هست بودنت را به دنیا اثبات کنی؟ می خواهی بند نافت را انکار کنی و با دریدنش زندگیمان را به خون بکشی؟ می خواهی بار دیگر این داستان کهنه را سراییدن آغاز کنی؟ این منم مادر. منم همان حماسه جاودانی. من از این زاییدن هزارباره نمی ترسم. من درد می کشم اما نمی میرم. من برای همین است که زنده ام. من از این زخم تبرها که بر تنه کهنم می زنی، من از این خون ها که بر بستر عشقم می ریزی جان به در خواهم برد. من از آن زندگی دوباره خواهم ستاند تا مادرت باشم. من می مانم تا بالیدنت را نظاره گر شوم. من این درد را دستاویز خواهم کرد تا فقط راه درست زاده شدن را رو به خورشید به تو بیاموزم. پسرکم. بزن مرا. من از آن نخواهم مرد.

پی نوشت1: ما خوبیم. آنفولانزای خوکی گرفته بودیم. در دوران نقاهت به سر می بریم.

پی نوشت2: شاینای شایلی تولدت مبارک. آرزوی من برای تو میلیونها طلوع خورشید است در میلیون ها روز نوی خوشبختی.

آراز نامه

ayandehma — Thu, 19 Nov 2009 15:57:31 GMT

پی نوشت: بعد از دو شب که آراز قهرمان در تب چهل درجه گذراند حالا همگی خیلی بهتر هستیم و روند بهبودیمان دارد طی می شود. ممنونم از توجه و انرژی عزیزان و با آرزوی سلامتی پاینده برای همه.

یادم نمی آید هرگز تا این حد یک آنفولانزای ساده یا حتی پیچیده توانسته باشد مرا از پا بیندازد. مریضیم. همه باهم. دو روزمان در تب و هذیان گذشت. گلودرد و سرفه و گوش درد و دل به هم خوردگی هم داشتیم. هیچ چیز بدتر از یک خانواده بیمار نیست آنهم در بلاد غریب! پسرکم که سرماخوردگی میکروبی هفته قبلش پشت سر نگذاشته است و سرفه های خشکش را که از سه ماه قبل با خودش یدک می کشد این یکی را هم که گرفته مجموعه گل بیماری هایش به سبزه آراسته شده است. یک هفته است که به غیر از شیر هیچ چیز نخورده است (واقعا هیچ - چیز). آنقدر لاغر شده که شلوارهایش به تنش زار می زند و توی صورتش که نگاه می کنی یک جفت چشم درشت غمگین می بینی با سایه های گرداگردش و دیگر هیچ. من و پدرش هم از این درد استخوان که امانمان را بریده در عذابیم. شک کردیم به آنفولانزای اچ-یک-ان-یک. دکتر اورژانس اما نه تایید کرد و نه تکذیب. بنابراین هیچ بعید نیست که همین الان من و ویروس های صورتی خوکی با هم در حال نوشتن این متن باشیم!

دکتر گفت که چند مورد در شهر خودمان دیده شده است اما سیاست دولت بر این قرار گرفته است که پزشکان آزمایش تشخیص بیماری را انجام ندهند چون مراحل درمان مشابه همه آنفولانزاهای دیگر است. پسرک من در همان حال بیماری داشت سعی می کرد عقربک قرمز وزن سنج دکتر را بیرون بکشد و راز حرکتش را وقتی روی کفه ترازو می رود کشف کند. بیماری اش را بی خیال شده بودم و شجاعتش را تحسین می کردم. نه از معاینه با گوشی روی سینه و شکم ترسید و نه از چوب گلو. در برابر آزمایش گوش و حلق هم هیچ مقاومتی نشان نداد. فقط برای اینکه دکتر مهربان هربار برای انجام هرکدام از آراز اجازه می گرفت. پسرم می گفت: اممممممممم!!! فکر می کرد و اجازه می داد و البته سر حرفش هم می ایستاد. گاهی آراز شگفت زده ام می کند.

این هم یک پست پیش نویس شده قدیمی. خوب که بشوم درباره بازی هایمان می نویسم و کتاب های تازه مورد علاقه اش. خوب که بشوم چه کارها که نمی کنم! اگر بشوم البته.

۱. آراز کوچولو در همین دو هفته گذشته دومین دیپلم شنایش را گرفت به اضافه کلی تشویق مربی. امتحانشان شامل توانایی پرش در آب، حبس نفس در زیر آب، خوابیدن به پشت (به کمک والد) و پا زدن، پادوچرخه در آب و حرکت بدون کمک والد در بخش کم عمق بود.

در پایان مربی شنا برای بچه ها شعر خواند و آراز با زمزمه کلمه ها و حرکت های پانتومیم که مخصوص همان شعر است مربی را همراهی کرد و به قدری خوب این کار را انجام داد که خانم کریستال (مربی) از او پرسید: «خوب عزیزم خیلی عالی بود.... یه بار دیگه هم همین رو اجرا کنیم؟» و البته از آن سوال هایی بود که معمولا گوینده انتظار جواب مثبت از آن را دارد. آراز با تحکم جواب داد: «نه!» و وقتی که بعد از خنده حاضران به هر حال شعر اجرا شد اصلا حاضر نشد با بقیه همکاری کند. اعتماد به نفس مثال زدنی و تصمیم های راسخی که می گیرد همیشه مایه تعجب و خواهی نخواهی باعث مباهات من بوده است.

۲. من و بابای آراز دعوت شدیم به اولین جلسه خصوصی اولیا و مربیان! دبی بود و ماریکه و البته خود آراز که هر چند لحظه یکبار یکی از ما را از روند جلسه حذف می کرد تا دنبالش بدویم! مربی ها به ما اطمینان دادند که پسرمان در همه زمینه ها به خوبی پیش می رود. آراز پرونده ای داشت که تویش پر بود از عکس و توضیح و نوشته هایی که در مورد او نوشته بودند. تقریبا همه را از قبل می دانستم. اما نکته ای که شنیدنش از زبان دیگری برایمان تازگی داشت جمله کوتاهی بود که در بخش اسباب بازی مورد علاقه کودک نوشته شده بود. «هیچ چیز به اندازه موسیقی برای آراز آرامش بخش و شادی آور نیست! در زمینه موسیقی مستعد است.» بعد دبی توضیح داد که هر موقع آراز کوچولو غمگین و غصه دار باشد یا بی تابی کند برایش موسیقی پخش می کنند و آواز می خوانند.

۳. بیشتر وقت ها، زمانی که برای بردن آراز به مهد کودک می رسم حس می کنم که پسرکم برای ترک سریع محیط آمادگی ندارد و دوست دارد زمان خاصی را که برایش حالت بینابینی دارد با وجود و حضور من در مهد طی کند. این زمان که تقریبا نیم ساعت است به بازی های دلخواه آراز می گذرد. مثلا ممکن است بخواهد در سالن وسیع سه چرخه سواری کند و من برایش هورا بکشم یا با من توپ بازی کند و تاب بخورد. گاهی هم فقط بغلم می کند و در و دیوار را نشانم می دهد و برایم حرف می زند. بعضی وقت ها هم برایش از همان کتابهایی که آن دور و بر و معمولا زیر دست و پا هست می خوانم. وقت کتابخوانی دوستان آراز دورم جمع می شوند و گوش می کنند. با اینکه در کمال شرمندگی خوب نمی توانم صحبت کنم ولی بچه ها دوست دارند که گوش بدهند و اظهار نظر کنند. حالا بعد اینهمه مدت توی مهد به اندازه مربی ها مشهور شده ام. با آراز یا بی او هر زمان از سالن بزرگ مهد بگذرم چندین بچه همزمان من را به پدر و مادرشان نشان می دهند و با هیجان داد می زنند: «mama van araz» (یعنی مامان آراز). نمی دانم آیا خواهم توانست روزی به همین اندازه برای دوستان نوجوانی پسرم هم قابل قبول باشم؟

۴. آراز کوچولوی من پسر مسئولیت پذیری است. این هم کارهایی که انجام می دهد و چون شایستگی اش را در به انجام رساندنشان نشان داده است این وظیفه ها به او محول شده است. به این معنی که اگر نباشد حتما صدایش می کنم تا بیاید و او هم با کمال میل کمکم می کند:

لباس ها را در لباسشویی می ریزد و کلید روشن و برنامه ریزی را فشار می دهد، جورابهای تمیز و تا شده و لباس های خودش را از کنار بند رخت تا کمد و کشو می برد و دقیقا سرجایشان می گذارد، هر روز سفره را می چیند و جمع می کند، آب پاش را که پر از آب می کنم به تنهایی حمل می کند و بعد از اینکه می گذارمش روی طاقچه به گلدان ها آب می دهد و هر روز این آب دادن را یادآوری می کند ، پوشک کثیفش را در سطل زباله می اندازد، اسباب بازی هایش را جمع می کند و اگر سنگین باشد کشان کشان به اتاقش می برد، هر مایعی را که روی زمین بریزد به دقت پاک می کند. گاهی روی یک صندلی می ایستد و خریدهایمان را می شوید البته هر موقع لیلی توانایی و حوصله تمیز کردن سیلی را داشته باشد که توی آشپزخانه راه می افتد...

البته کم نیست دفعاتی که مایع را به عمد می ریزد تا چیزی برای پاک کردن و کمک کردن و تشویق شنیدن داشته باشد یا پیش می آید وقتی که نیستم لباسشویی را خاموش کند یا این که گاهی شیشه کره را پرت می کند تا ببیند چه صدایی می دهد. با اینهمه این هیچ چیز از ارزش علاقه ای که به کمک گردن و سهیم بودن نشان می دهد و توانایی اش در این راه کم نمی کند.

5. پیشرفت های فیزیکی آراز قابل توجه است. به گمانم کلاس ژیمناستیک کمک شایانی به آن کرده است. از پله ها ایستاده و بدون کمک بزرگترها بالا و پایین می رود (نه همیشه). خوب می دود. تغییر مسیر می دهد. روی پاشنه ها و روی پنجه هایش راه می رود. از هرجایی که بشود آویزان می شود. شوت می کند و می خزد. از وقتی نردبان را تکیه داده ام به لبه پنجره علاقه و مهارتش به بالا رفتن افزایش پیدا کرده است. هنوز سه چرخه اش را ولی رکاب نمی زند و نمی تواند جفت پا بپرد. عاشق موسیقی و رقص در بخش پایانی کلاس ژیمناستیک است. مربی جدیدش ربکا هم از او راضی است... دست های کوچک دوست داشتنی اش هم از مهارت و تجربه بار گرفته اند. کلیدها را در قفل و در شیشه های مربا را بر بدنه می چرخاند و باز و بسته می کند. پازل های چوبی اش را در کسری از ثانیه سر جایش می چیند، حتی سریعتر از ما! پیشرفت های گفتاریش را در پست های جداگانه می نویسم.

6. از نظر شخصیتی پسرکم جزو بچه های اجتماعی، فعال، پر جنب و جوش رده بندی می شود. برای من و پدرش که بچگی آرامی داشته ایم فرصت مساعدی است که زندگی از نوع دیگری را پر رنگ و لعاب تر و درخشان تر از دیدگاه او تجربه کنیم. انسان ها و برقراری رابطه به هرشکل ممکن را دوست دارد و همیشه پیش قدم و معمولا موفق است. آراز کوچولو خوش اخلاق است و معمولا گل لبخندی روی لب هایش شکفته است حتی اگر چند دقیقه قبلش گریه کرده باشد. پسر من یک کودک تکانشگر است تا تعمق گر و معمولا عجله دارد. او یک ذاتا یک رهبر است و بچه های بزرگتر هم حتی دوست دارند از او تقلید کنند. اینکه دیگران کاری را انجام می دهند نمی تواند باعث تشویق او به تکرار آن شود. آراز هرکاری را که خودش صحیح بداند می کند. کمتر پیش می آید که یکجا بنشیند، مگر اینکه در حال کتاب خواندن یا تماشای برنامه مورد علاقه اش در تلویزیون باشد. حافظه قوی دارد و به ندرت می توان توجهش را از چیزی که می خواهد منحرف کرد. برای رسیدن به اهدافش مصمم است و پافشاری مثبتش معمولا نتیجه می دهد. معمولا برای به کرسی نشاندن حرفش آن را مثل ضبط صوت تکرار می کند (به جای قشقرق، داد زدن یا گریه کردن).

با پسرم: عزیزم! نازنینم. خواهش می کنم زود خوب شو. دوستت دارم.

مادر

ayandehma — Wed, 18 Nov 2009 14:06:31 GMT

این ایمیل تسلیت دیروز به دستم رسید:

"بتول یعنی جدا و ممتاز از دیگران"

دیر زمانی است که رفته، انگار که اصلا نبوده است.

وقتی هم که بود در واقع نبود. در وجود خود نبود. برای خود نبود. با همه بود الا با خودش. با اندوه و خوشنودی نوه هایش، با موفقیت و مشکلات فرزندانش، با شادی و غم همه آدمها، ولی با مشکلات و بیماری های خود نبود. وقتی که بود گویی نبود.... ولی حالا که نیست جایش عجب خالیست.

یاد و خاطره اش گرامی باد.

سومین سالگرد بی مادری

محمد

در سایه نور سرخ

ayandehma — Thu, 12 Nov 2009 20:16:31 GMT

یکبار شد که مسیرم از آمستردام بگذرد: شهر ماجراجویی و کهنگی های جذاب. شهر رویاهای آبی. علاوه بر ده ها موزه و تور روی کانال و مراکز سالم تفریحی و پارک که فوق العاده جالب بود، جایی هم وجود داشت که برای دیدنش وسوسه شدم و این بود که یکی از برنامه هایمان شد بازدید از منطقه نور سرخ*. شنیده بودم زنان و دخترانی که در این منطقه کار می کنند به دلخواه خود آمده اند و حتی به دولت مالیات می پردازند. می دانستم که از نظر مردم دنیا آن جا نه یک محله بدنام و پلشت که یکی از جاذبه های توریستی است.

تصمیم گرفتم بدون پیش داوری بروم و باورهایم را با دانسته هایم هماهنگ کنم. گاهی مهم است که اعتقاداتمان را همچون پوست جانواران خونسرد از نو ببافیم تا از تنگی دانسته ها و تغییرهای ناشی از رشدمان خفه نشویم. حتی گاهی لازم است آنچه را که عمیق تر و به قلبمان نزدیک تر است نونوار کنیم....

عصر زودرسی بود. بناهای دوست داشتنی و رنگارنگ هلندی در آب کانال های سبز منعکس می شد. قوهای سپید و مرغابی های سبز-آبی به قایق های شناور نوک می زدند. پل های دوست داشتنی همچون ابروان کمان بر این چشمان زلال سایه می افکندند. گذر به گذر چراغ هایی با نور سرخ سر در خانه ها را روشن می کرد. خرامان خرامان از میدان اصلی شهر که به چهار شیر سنگی مجهز است به سمت محله های قدیمی تر روان شدیم. دل توی دلم نبود از تصور آنچه که قرار بود ببینم و به خودم قول داده بودم که از دیدنش دل آزرده نشوم. دوست داشتم آزادی ج-ن-س-ی را در انتهایی ترین لمحه های آن تماشا کنم و مطمئن باشم که ذهنم را به روی هیچ چیز نبسته ام.

در آن کوچه های تنگ و تاریک که خیابان های پهن را به هم می پیوست زندگی به نحو دیگری جریان داشت. ده ها زن در سال های گوناگون زندگی در حال عرضه خود به رهگذران بودند. چهره هاشان پر رنگ و لعاب و بدن هاشان به کمترین لباس ممکن آراسته بود. زینت خانه هاشان تختخواب های باریک و ساده ای بود و میزهایی با سبدهای میوه و نوشیدنی که از پشت شیشه پیدا بود. برخی شان نشسته بودند و تکیه زده بر اریکه زنانگی شان چشم و ابرو به کار می زدند. دیگرانی که از موقعیت و مشتری های خود کمتر مطمئن بودند نزدیکتر به شیشه ها بودند و در تکاپو برای جلب توجه. مردان پیر و جوان در پیاده رو ها کالاهای جذاب و منتوع را که برای فروش عرضه شده بود دید می زدند و انتخاب می کردند.

من در مقام قضاوت نبودم. حق نداشته و ندارم درباره زنانی که خود می توانند فکر کنند و استدلال و انتخاب موعظه کنم. اما من در پشت پنجره های سرخ به جای زنان قدرتمند و مختار، ده ها انسان زندانی دیدم که داشتند وجودشان را به مشتی سکه و اسکناس می فروختند. گیریم این راه را خودشان انتخاب کرده بودند. من در این عرضه اندام و زوایای پنهان جسمی جز اسارت ندیدم.

دلم بی نهایت چرکین شد و گرفت. دل گرفتگی ام نه از بابت این اندیشه ناروا بود که ف-ح-ش-ا را این چنین به نمایش گذاشته بودند. این طرز برخورد از نظر من بسیار معقول تر از جوامعی است که آن را پنهان می کنند و به زوایای نادیدنی می رانند. خیلی بهتر از جاهایی است که نادیده می گیرندش و زمینه بیماری های روحی و جسمی را برای همه انسان های درگیر فراهم می کنند. انگار اگر بگوییم ف-ح-ش-ا نداریم، دیگر نخواهد بود! یادمان نرود که هنوز هم پر رونق ترین و سودآورترین تجارت دنیا در همه دنیا همین غده سرطانی است.

دلم گرفت چون گناه نابخشودنی این معامله تن ف-روشی را دو نفر مرتکب می شوند. اما یکی شان زندانی پنجره ها و نور سرخ بود و دیگری در پیاده روی مقابل شریک خود را انتخاب می کرد. زن در قفس بود و مرد اسکناس های توی جیبش را لمس می کرد و تصمیم می گرفت که کدام را برای این لذت گناه آلود انتخاب کند.

من نخواهم گفت که زن شرقی و اسلامی زن آزادی است. این زن هم همان کار را می کند به نحو دیگر. زنی که فقط و فقط برای داشتن یک پناه مذکر، یک سایه سر، آنهم چنین سایه سری! (نونوش) خود را به شوهر خود تفویض می کند کجا بهتر از زن پشت شیشه در کوچه های سرخ است؟ هر کدام خود را به قیمتی فروخته اند. اما آزادی زن آنجا هم نبود. آنجا زن در بند قرن بیست و یک را بربادرفته و با شرمی بی حیا به نمایش گذاشته بودند.

من در آن خانه های نیم روشن با قرمزی شفق های نیم مرده، زنانگی خودم را ذبح شده و غلتیده بر خون دیدم.

با پسرم: عزیزم. شاید آنچه گفتم جایش اینجا نبود که می خوانی. اما زندگی هزار رو دارد و هزار نکته ناگفته که شاید گفتنشان بهتر باشد. از اینکه یک مرد خواهی بود دست و دلم سخت می لرزد. پسرم هر جا که می روی و هر کار که می کنی وجدان آگاهت را سرمشق خود قرار ده. اما وجدان را هم با لغت های درست تعریف کن مبادا که گمراه شوی. جز این هرچه بگویم بیهوده گفته ام. هر آنچه لازم باشد تو خود در خواهی یافت.

* Red Light District

گفتمان 2

ayandehma — Sun, 08 Nov 2009 12:39:31 GMT

توضیح: قانون خانه ما این است: ترکی در محاوره، فارسی در کتابخوانی و مهمانی و بازی، داچ در مهد کودک و شعر و موسیقی

کلمه ها در گذر زمان!

آراز کوچولو در همین هفته ای که گذشت یکروز از خواب بیدار شد گفت "آسانسور!" وبعد هم شروع کرد به کامل گفتن کلمه های دو و سه سیلابی. مثلا این طوری:

	می گفت	می گوید	که هست
1	می	میمو	میمون
2	بب	ببی	ببر
3	ما	ماهی	ماهی
4	خ	خوخ!	خوک
5	قو	قوقا	قورباغه

حرف های "ر" و "ل" که هنوز خوب در دهان نمی چرخند ولی "گ" ترکی که نسبت به گاف فارسی به مخرج جیم نزدیک تر است یا آواهای خیلی مشکل داچ را خوب و صحیح تلفظ می کند. فنوتیک های درستی که به کلمه های فارسی و ترکی می دهد برایم جالب است، و اینکه کاملا می داند این با زبان های مختلفی سر و کار دارد. اگر کتاب خوبی می شناسید که در مورد بچه های دوزبانه راهگشا باشد، ما را هم بی نصیب نگذارید.

لغت نامه آنلاین:

1- من (به ترکی): آراز جان ببین این گاوها چه قشنگ هستن؟

او (خیلی با احساس به زبان داچ): Ja, Dat is mooi ..................معنی: بله! خیلی قشنگه!

2- من (به ترکی): اردک ها رو ببین آراز؟ دیدی؟

او (با لحن تاییدی به زبان داچ): Kijk ens, ana, Endjes .......... معنی: نگاشون کن مامان! اردکها رو ببین!

3- من (به ترکی): عزیزم لطفا برو به آتا بگو بیاد.

او از همان راه دور (به داچ): Ata! ata, kom maar ............معنی: بابا! لطفا بیا!

دو دقیقه بعد هنوز آتا نیامده....

او (به فارسی): آتا بدو بیا!

بعد از چند لحظه دست پدرش را گرفته و کشان کشان می آورد و پشت سر هم می گوید: آتا گل!!!! ........معنی: بابا! بیا!! (به ترکی)

4- من (به ترکی): آرازم بیا و برای خودت قاشق ببر.

او (داخل آشپزخانه می شود و با لحن طلبکار به فارسی): قاشق کوش؟؟!!!!

5- من: این سه چرخه خوشگل مال کیه؟

او (به داچ): Voor mij ............ معنی: مال منه!

پلیس راهنمایی و رانندگی:

اگر تند بپیچم یا ترمز کنم صدایی سرزنش آمیز از پشت سر می گوید: pas op! ...........معنی: مراقب باش! (داچ)

هر زمان لازم باشد پشت در بسته ای باشیم دراز می کشد و از زیر در گوش می دهد. هر وقت بخواهیم در را باز کنیم زود می گوید: pas op!

آراز رنگ های سبز و قرمز را به هر دو زبان فارسی و داچ می داند. از چندین متر مانده به تقاطع و وقتی که سوار بر دوچرخه می رسیم به چهارراه و پشت چراغ قرمز، شروع می کند به صدا کردن رنگ سبز. انگار اگر صدایش کند زودتر سبز می شود وقتی هم سبز می شود نفس راحتی می کشد که :سسسسسسسسبز!

گاهی که حوصله ایستادن نداشته باشد می گردد و لابلای چراغهای مختلفی که برای مسیرهای دیگر در چهارراه سبز یا نارنجی شده است یکی را نشان می دهد و اصرار می کند که رد شویم!

ترکیب های آرازی:

kom (یعنی بیا به داچ) + گل (یعنی بیا به ترکی) = گم!!!

قوقولی قو (صدای خروس) + قد قدا (صدای مرغ) = قودی قودی!

آراز سواد دار:

پسر دقیق من شروع کرده است به خواندن. کتابی دارد که در هر صفحه اش یک عدد نوشته شده و یک بیت شعر که با همان عدد شروع می شود. معمولا این طور بود که من می خواندم و او گوش می کرد. امروز که من یک لحظه در خواندن تعلل کردم صبرش سر آمد و خودش شروع کرد به اسم بردن عددها. به آنها اشاره می کرد و اسم شان را می گفت. سه، چهار، پنج و هفت یا ففت به زبان آراز!!!

عددهای داچ را هم شفاهی می داند. در ترتیب شمارشی سه و پنج (Drie en Vijf) را به موقع می گوید. این پنج هلندی عدد مورد علاقه کوچولوی ما است و همه چیزهایی که زیادند حتما پنج تا هستند...

بزرگمرد کوچک:

همه اشیا دنیا در ذهن پسر من زیر مجموعه دو گروهند: کوچک و بزرگ. اسم ها بدون این صفت ها در گفته های پسرم ظاهر نمی شوند. صدایش را کلفت می کند و می گوید: تاتوخ (تراکتور) بزرگ... کامیون بزرگ... قاشق بزرگ! یا دو انگشت دوست داشتنی اش را به هم می چسباند و گردن نحیفش را کج می کند و با مهربان ترین لحن ممکن تاکید می کند: کوچولو!!! مثل حباب کوچولو... نی نی کوچولو!

پدر، می شود بازهم ببیمنت یعنی؟

ayandehma — Sun, 08 Nov 2009 10:49:31 GMT

قیزیل گول اولمایایدی سارالیب سولمایایدی

بیر آیرلیخ بیر اولوم هئچ بیری اولمایایدی*

ای کاش گل سرخی نبود یا اینکه هرگز زرد و پزمرده نمی شد

ای کاش جدایی و مرگ هیچ یک وجود نداشتند

* بایاتی ترکی