آینده

در سایه نور سرخ

ayandehma — Thu, 12 Nov 2009 20:16:31 GMT

یکبار شد که مسیرم از آمستردام بگذرد: شهر ماجراجویی و کهنگی های جذاب. شهر رویاهای آبی. علاوه بر ده ها موزه و تور روی کانال و مراکز سالم تفریحی و پارک که فوق العاده جالب بود، جایی هم وجود داشت که برای دیدنش وسوسه شدم و این بود که یکی از برنامه هایمان شد بازدید از منطقه نور سرخ*. شنیده بودم زنان و دخترانی که در این منطقه کار می کنند به دلخواه خود آمده اند و حتی به دولت مالیات می پردازند. می دانستم که از نظر مردم دنیا آن جا نه یک محله بدنام و پلشت که یکی از جاذبه های توریستی است.

تصمیم گرفتم بدون پیش داوری بروم و باورهایم را با دانسته هایم هماهنگ کنم. گاهی مهم است که اعتقاداتمان را همچون پوست جانواران خونسرد از نو ببافیم تا از تنگی دانسته ها و تغییرهای ناشی از رشدمان خفه نشویم. حتی گاهی لازم است آنچه را که عمیق تر و به قلبمان نزدیک تر است نونوار کنیم....

عصر زودرسی بود. بناهای دوست داشتنی و رنگارنگ هلندی در آب کانال های سبز منعکس می شد. قوهای سپید و مرغابی های سبز-آبی به قایق های شناور نوک می زدند. پل های دوست داشتنی همچون ابروان کمان بر این چشمان زلال سایه می افکندند. گذر به گذر چراغ هایی با نور سرخ سر در خانه ها را روشن می کرد. خرامان خرامان از میدان اصلی شهر که به چهار شیر سنگی مجهز است به سمت محله های قدیمی تر روان شدیم. دل توی دلم نبود از تصور آنچه که قرار بود ببینم و به خودم قول داده بودم که از دیدنش دل آزرده نشوم. دوست داشتم آزادی ج-ن-س-ی را در انتهایی ترین لمحه های آن تماشا کنم و مطمئن باشم که ذهنم را به روی هیچ چیز نبسته ام.

در آن کوچه های تنگ و تاریک که خیابان های پهن را به هم می پیوست زندگی به نحو دیگری جریان داشت. ده ها زن در سال های گوناگون زندگی در حال عرضه خود به رهگذران بودند. چهره هاشان پر رنگ و لعاب و بدن هاشان به کمترین لباس ممکن آراسته بود. زینت خانه هاشان تختخواب های باریک و ساده ای بود و میزهایی با سبدهای میوه و نوشیدنی که از پشت شیشه پیدا بود. برخی شان نشسته بودند و تکیه زده بر اریکه زنانگی شان چشم و ابرو به کار می زدند. دیگرانی که از موقعیت و مشتری های خود کمتر مطمئن بودند نزدیکتر به شیشه ها بودند و در تکاپو برای جلب توجه. مردان پیر و جوان در پیاده رو ها کالاهای جذاب و منتوع را که برای فروش عرضه شده بود دید می زدند و انتخاب می کردند.

من در مقام قضاوت نبودم. حق نداشته و ندارم درباره زنانی که خود می توانند فکر کنند و استدلال و انتخاب موعظه کنم. اما من در پشت پنجره های سرخ به جای زنان قدرتمند و مختار، ده ها انسان زندانی دیدم که داشتند وجودشان را به مشتی سکه و اسکناس می فروختند. گیریم این راه را خودشان انتخاب کرده بودند. من در این عرضه اندام و زوایای پنهان جسمی جز اسارت ندیدم.

دلم بی نهایت چرکین شد و گرفت. دل گرفتگی ام نه از بابت این اندیشه ناروا بود که ف-ح-ش-ا را این چنین به نمایش گذاشته بودند. این طرز برخورد از نظر من بسیار معقول تر از جوامعی است که آن را پنهان می کنند و به زوایای نادیدنی می رانند. خیلی بهتر از جاهایی است که نادیده می گیرندش و زمینه بیماری های روحی و جسمی را برای همه انسان های درگیر فراهم می کنند. انگار اگر بگوییم ف-ح-ش-ا نداریم، دیگر نخواهد بود! یادمان نرود که هنوز هم پر رونق ترین و سودآورترین تجارت دنیا در همه دنیا همین غده سرطانی است.

دلم گرفت چون گناه نابخشودنی این معامله تن ف-روشی را دو نفر مرتکب می شوند. اما یکی شان زندانی پنجره ها و نور سرخ بود و دیگری در پیاده روی مقابل شریک خود را انتخاب می کرد. زن در قفس بود و مرد اسکناس های توی جیبش را لمس می کرد و تصمیم می گرفت که کدام را برای این لذت گناه آلود انتخاب کند.

من نخواهم گفت که زن شرقی و اسلامی زن آزادی است. این زن هم همان کار را می کند به نحو دیگر. زنی که فقط و فقط برای داشتن یک پناه مذکر، یک سایه سر، آنهم چنین سایه سری! (نونوش) خود را به شوهر خود تفویض می کند کجا بهتر از زن پشت شیشه در کوچه های سرخ است؟ هر کدام خود را به قیمتی فروخته اند. اما آزادی زن آنجا هم نبود. آنجا زن در بند قرن بیست و یک را بربادرفته و با شرمی بی حیا به نمایش گذاشته بودند.

من در آن خانه های نیم روشن با قرمزی شفق های نیم مرده، زنانگی خودم را ذبح شده و غلتیده بر خون دیدم.

با پسرم: عزیزم. شاید آنچه گفتم جایش اینجا نبود که می خوانی. اما زندگی هزار رو دارد و هزار نکته ناگفته که شاید گفتنشان بهتر باشد. از اینکه یک مرد خواهی بود دست و دلم سخت می لرزد. پسرم هر جا که می روی و هر کار که می کنی وجدان آگاهت را سرمشق خود قرار ده. اما وجدان را هم با لغت های درست تعریف کن مبادا که گمراه شوی. جز این هرچه بگویم بیهوده گفته ام. هر آنچه لازم باشد تو خود در خواهی یافت.

* Red Light District

گفتمان 2

ayandehma — Sun, 08 Nov 2009 12:39:31 GMT

توضیح: قانون خانه ما این است: ترکی در محاوره، فارسی در کتابخوانی و مهمانی و بازی، داچ در مهد کودک و شعر و موسیقی

کلمه ها در گذر زمان!

آراز کوچولو در همین هفته ای که گذشت یکروز از خواب بیدار شد گفت "آسانسور!" وبعد هم شروع کرد به کامل گفتن کلمه های دو و سه سیلابی. مثلا این طوری:

	می گفت	می گوید	که هست
1	می	میمو	میمون
2	بب	ببی	ببر
3	ما	ماهی	ماهی
4	خ	خوخ!	خوک
5	قو	قوقا	قورباغه

حرف های "ر" و "ل" که هنوز خوب در دهان نمی چرخند ولی "گ" ترکی که نسبت به گاف فارسی به مخرج جیم نزدیک تر است یا آواهای خیلی مشکل داچ را خوب و صحیح تلفظ می کند. فنوتیک های درستی که به کلمه های فارسی و ترکی می دهد برایم جالب است، و اینکه کاملا می داند این با زبان های مختلفی سر و کار دارد. اگر کتاب خوبی می شناسید که در مورد بچه های دوزبانه راهگشا باشد، ما را هم بی نصیب نگذارید.

لغت نامه آنلاین:

1- من (به ترکی): آراز جان ببین این گاوها چه قشنگ هستن؟

او (خیلی با احساس به زبان داچ): Ja, Dat is mooi ..................معنی: بله! خیلی قشنگه!

2- من (به ترکی): اردک ها رو ببین آراز؟ دیدی؟

او (با لحن تاییدی به زبان داچ): Kijk ens, ana, Endjes .......... معنی: نگاشون کن مامان! اردکها رو ببین!

3- من (به ترکی): عزیزم لطفا برو به آتا بگو بیاد.

او از همان راه دور (به داچ): Ata! ata, kom maar ............معنی: بابا! لطفا بیا!

دو دقیقه بعد هنوز آتا نیامده....

او (به فارسی): آتا بدو بیا!

بعد از چند لحظه دست پدرش را گرفته و کشان کشان می آورد و پشت سر هم می گوید: آتا گل!!!! ........معنی: بابا! بیا!! (به ترکی)

4- من (به ترکی): آرازم بیا و برای خودت قاشق ببر.

او (داخل آشپزخانه می شود و با لحن طلبکار به فارسی): قاشق کوش؟؟!!!!

5- من: این سه چرخه خوشگل مال کیه؟

او (به داچ): Voor mij ............ معنی: مال منه!

پلیس راهنمایی و رانندگی:

اگر تند بپیچم یا ترمز کنم صدایی سرزنش آمیز از پشت سر می گوید: pas op! ...........معنی: مراقب باش! (داچ)

هر زمان لازم باشد پشت در بسته ای باشیم دراز می کشد و از زیر در گوش می دهد. هر وقت بخواهیم در را باز کنیم زود می گوید: pas op!

آراز رنگ های سبز و قرمز را به هر دو زبان فارسی و داچ می داند. از چندین متر مانده به تقاطع و وقتی که سوار بر دوچرخه می رسیم به چهارراه و پشت چراغ قرمز، شروع می کند به صدا کردن رنگ سبز. انگار اگر صدایش کند زودتر سبز می شود وقتی هم سبز می شود نفس راحتی می کشد که :سسسسسسسسبز!

گاهی که حوصله ایستادن نداشته باشد می گردد و لابلای چراغهای مختلفی که برای مسیرهای دیگر در چهارراه سبز یا نارنجی شده است یکی را نشان می دهد و اصرار می کند که رد شویم!

ترکیب های آرازی:

kom (یعنی بیا به داچ) + گل (یعنی بیا به ترکی) = گم!!!

قوقولی قو (صدای خروس) + قد قدا (صدای مرغ) = قودی قودی!

آراز سواد دار:

پسر دقیق من شروع کرده است به خواندن. کتابی دارد که در هر صفحه اش یک عدد نوشته شده و یک بیت شعر که با همان عدد شروع می شود. معمولا این طور بود که من می خواندم و او گوش می کرد. امروز که من یک لحظه در خواندن تعلل کردم صبرش سر آمد و خودش شروع کرد به اسم بردن عددها. به آنها اشاره می کرد و اسم شان را می گفت. سه، چهار، پنج و هفت یا ففت به زبان آراز!!!

عددهای داچ را هم شفاهی می داند. در ترتیب شمارشی سه و پنج (Drie en Vijf) را به موقع می گوید. این پنج هلندی عدد مورد علاقه کوچولوی ما است و همه چیزهایی که زیادند حتما پنج تا هستند...

بزرگمرد کوچک:

همه اشیا دنیا در ذهن پسر من زیر مجموعه دو گروهند: کوچک و بزرگ. اسم ها بدون این صفت ها در گفته های پسرم ظاهر نمی شوند. صدایش را کلفت می کند و می گوید: تاتوخ (تراکتور) بزرگ... کامیون بزرگ... قاشق بزرگ! یا دو انگشت دوست داشتنی اش را به هم می چسباند و گردن نحیفش را کج می کند و با مهربان ترین لحن ممکن تاکید می کند: کوچولو!!! مثل حباب کوچولو... نی نی کوچولو!

پدر، می شود بازهم ببیمنت یعنی؟

ayandehma — Sun, 08 Nov 2009 10:49:31 GMT

قیزیل گول اولمایایدی سارالیب سولمایایدی

بیر آیرلیخ بیر اولوم هئچ بیری اولمایایدی*

ای کاش گل سرخی نبود یا اینکه هرگز زرد و پزمرده نمی شد

ای کاش جدایی و مرگ هیچ یک وجود نداشتند

* بایاتی ترکی

آش

ayandehma — Wed, 04 Nov 2009 08:59:31 GMT

نام غذا: آش شله قلمکار زندگی

مواد مورد نیاز:

یک عدد آراز کوچولوی مریض با لپهای گل انداخته، گوش چپ چرکی، وزن کاهیده، حنجره درگیر، سرفه های وحشتناک.
یک فقره جلسه خیلی مهم که هیچ گزارشی برای آن آماده ندارید.
در آزمایشگاه و محل کار، چند عدد سلول که نیازمند مراقبت های مداوم، تغییر آب و هوا و ذائقه، نازکشی، تمیز کردن محیط کشت و دما و رطوبت کافی و رژیم غذایی مناسب هستند + یک نوع همه گیری ناشناخته که مدتی است دخل سلول های بی زبان را در می آورد.
یک مهمان عزیز که از راه دور و فقط به خاطر شما آمده است و وقتی شما نیستید می نشیند و در و دیوارهای منزل را تماشا می کند و وقتی که هستید باز هم همین کار را می کند چون یا در آشپزخانه می شویید و می سابید و می پزید یا مشغول پاشویه و شیاف مورد یک هستید.

طرز تهیه:

موارد بالا را با هم مخلوط کرده و اجازه بدهید به مدت یک هفته در هوای سرد و بارانی نوامبر خوب جا بیفتد. بعد که قوام آمد میل بفرمایید.

پی نوشت ۱: نوش جانتان!

پی نوشت۲: اگر بچه شما از کلاه و کاپشن متنفر باشد و به هیچ قیمتی (توجه کنید که به هیچ قیمتی) حاضر به پوشیدنشان نباشد، اگر ناگهان مریض هم شده باشد و در همان حال مجبور باشید مثل بچه گربه او را به دندان بکشید و همه جا ببریدش و او هم نامردی نکند و هر دو دقیقه یکبار بگوید: "آنا اوشودوم"* چه می کنید؟

توضیح تصویر: نقاشی با گواش بر روی قابلمه - اثر آراز - 26 اکتبر 09 - انتخاب بوم نقاشی ابتکار هنرمند خردسال است.

* مامان سردم است: ترکی

کلن پاییزی

ayandehma — Fri, 30 Oct 2009 14:59:31 GMT

پیش نوشت: گاهی می دانم که به جایی که می خواسته ام نرسیده ام. گاهی که روشنی بدبینانه ای سایه می افکند بر قضاوتم از خود و داشته هایم. آن وقت است که دلم می خواهد یک دل سیر بنشینم و گریه کنم برای خودم. برای آرزوهای مرده. برای شعرهای نگفته، برای طرح های نریخته. برای کارهایی که نکرده ام یا اگر کرده ام نتیجه ای را که می خواستم نداشته است: مثل فریادهای بی پژواک. این روزها اینجا ابری است و سرد. پاییز آمده و با همان گزافه گویی همیشگی کرور کرور برگ زرد و شرابه ای را ریخته بر آستانه زندگیم. شب که می شود کورسوی چراغ دوچرخه ام مسیرهای نورانی روی جاده باریک ترسیم می کند. مهی نامیرا روی شاخه ها می خزد. این روزها حس نارس بودن آزارم می دهد...

سفر خیلی کوتاهی داشتیم به آلمان پاییز زده. کلن برای من همان زیبایی دلپذیر و نفیس آلمانی را داشت. همان نظم دوست داشتنی و ساده و همان سردی با شکوه را که همیشه می پسندم. آلودگی و بی بند و باری را به ندرت دیدم همان قدر که نشاط را انگار کم داشت. کوچه های پهن و بازارهای شتابان Ein Kaufsstadt Koln، نوازنده های جوانی که بارانی تن سگ های دوبرمن شان کرده بودند و نان های تخم مرغی که دانه های درشت نمک زیب و زینتشان بود.

کلیسای دم Cologne Cathedral/Der Kolner Dom: کلن بی سایه آن کلیسای عظیم سبک گوتیک نبود انگار. دم بی نهایت با شکوه، سیاه، دلهره آور و عظیم بود. بیهوده نیست که ساختنش هفتصد سال طول کشیده است. دو برج دوقلو داشت و یک میدان نقلی و دیدگاه بی نظیری رو به رودخانه راین: پدر آبی آلمان.
یکشنبه بازار: به اتفاق برخوردیم به یک بازار مکاره وسایل دست دوم. نمی دانم اگر بگویم جالب ترین بخش از سفر کوتاهمان بود آیا مسخره خواهد بود؟ برای کسی که ذره ای خلاقیت در وجودش باشد بازار یکشنبه های چیده شده بر حاشیه شرقی راین خوراک سال ها نشخوار تفکر و ایده گیری را فراهم می کند. چیزهایی که در بساط فروشنده ها دیدم هرگز نمی شد جای دیگری باشد و اینهمه یکجا و اینهمه بی تناسب و اینهمه مسحور کننده. روزنامه های سال ۱۹۳۹، کلکسیون ماشین های کوچک کارخانه بنز، کلاه گیس آراسته به پرهای آبی و سبز، نگین و عقیق شانس، عینک آفتابی زنانه مدل نود، عروسک های بید خورده بچگانه، چاقو تیزکن، گرامافون، گیلاس های شکسته، کت و پالتوهای قناس، اسب چوبی، نقاله و ماله، پوست گورکن و بز، عتیقه و چینی و اشیا دکوری. من دلم می خواست بنشینم و نگاه کنم و متعجب شوم. آراز کوچولوی من دوست داشت دست بزند و امتحان کند و بفهمد و بدود. چون خواست های ما همجهت نبود زود گذشتیم از این بازارچه عجیب و غریب. برای آراز یک کانگرو ماند که بچه توی شکمش به مجموعه عروسک های سرناهار و شام پیوسته است و هر روز غذاهایی را که آراز باید بخورد و نمی خورد مزه می کند.
باغ وحش کلن Kolner Zoo: دیدار از باغ وحش برای کسی که یک آراز حیوان دوست توی خانه داشته باشد از جمله واجبات است. بگذریم از اینکه باغ وحش کلن هم جایی نیست که آدم بخواهد نبیند. تمیز بود و چینش هر محوطه ای بسته به نوع موجود آن به گونه ای بود حس در قفس بودن بیننده را آزار نمی داد. زرافه ها با یک خندق یک متری از بیننده ها جدا شدا بودند و یوزپلنگ صرفا چند قدم پایین تر از نگاه بیننده ها قدم رو می رفت. فک را از فراز حصار شیشه ای نیم متری نوازش کردیم و لمس سبیل های سردش لذت بردیم. اما گوریلی که پشت دیوار شیشه ای جا خوش کرده بود برای خوابیدن خوشش نیامد از نگاه ممتد ما و گونی اش را کشید روی سرش! آراز عاشق نمس ها شد با آن ژست سربازی که انگار ژنرال می خواهد سان ببیندشان و شترهایی با لبهای آویزان و همچنین نمایشگاه نقاشی های میمونی به اسم لوته که البته سالها قبل مرده است. گذشته از آن هر حرکت ما به سمت قفس حیوان بعدی با مقاوت سرسختانه آراز بیست و دو ماهه روبرو می شد که می خواست همان جا بماند و همان حیوان را تماشا کند! سیر نمی شدم از دیدن آنهمه کنجکاوی و تعجب و سوال که در چشم های سبز-قهوه ای اش موج می زد.

موزه شکلات Schokoladen Museum: ساختمانی بود با یک وجه خمیده شیشه ای بنا شده بر ساحل دلپذیر راین. اسمش به اندازه کافی برایمان وسوسه انگیز بود که ما را تشویق کند به دیدنش علاوه بر دسته بندی اش در رده جاهایی که برای کودکان در کلن جذاب است. موزه از چندین قسمت تشکیل می شد: اول تاریخچه پیدایش آن و نحوه پرورش درخت و نوع میوه و حتی تصاویری از قایق هایی که اولین حمل کننده میوه کاکائو بر رودخانه های مناطق حاره به شمار می آیند. طبقه دوم کارخانه سربازی بود که چگونگی تبدیل کاکائو را به فراورده های شکلاتی نشان می داد. دیدن آن همه شکلات گرم و داغ که روی اجاق های مخصوص قل قل می کرد، قالب های چرخانی که با آنها شکلات های تو خالی را تهیه می کردند، کارگران کلاه به سر که توپ های شیرین را در ظرف مخصوص می چیدند و حتی آن آزمایشگاه کوچک که به بچه مدرسه ای ها اجازه می داد بخشی از مرحله تولید را خودشان انجام دهند هیجان انگیز بود. یک طبقه به آیین های مذهبی-شکلاتی اختصاص داشت و برند های مختلف آن در گذر زمان و همچنین باغچه عظیمی که پشت درهای شیشه ای چندین درخت کاکائوی عظیم را در خود جا داده بود. بعد از دیدن آنهمه شکلات ناچار! جذب خرید از فروشگاه شلوغ موزه شدیم. من برای اولین بار مارک «Lindet» را امتحان کردم که ظاهرا حامی مالی موزه هم بود. باید اعتراف کنم که شکلات اگر سازنده خوبی داشته باشد می تواند فوق العاده خوشمزه باشد (یک اعتراف مهم از طرف یک شکلات نخور حرفه ای!). حتی برای آراز کوچولو که حالا دم به دم از ما تقاضای «شکا» می کند.

پسرم! همیشه انتقاد کرده ام از دیدگاهی که بچه ها را مجبور می کند از دنیا و اشیا درون آن همان استفاده ای را بکنند که برای آن ساخته شده است. هیچ چیز قشنگ تر از دیدن یک شیشه مربا نیست که تو آن را فرفره می کنی. فاصله بین یک قاشق تا هواپیما فقط خلاقیت محض است یعنی همان چیزی که تو به شاداب ترین شکل ممکنش داری و دلم نمی خواهد سرمایه به این پرمایگی را از کف بدهی. می دانم که اشیا را اگر به همان منظوری که برای آن ساخته شده اند به کار ببریم بیشترین استفاده را خواهند داشت. ولی دلم می خواهد خود تو این را کشف کنی و تازه اگر هم نکنی چه عیبی دارد که برای همیشه خیال کنی موز پوست کنده ات عروسکی است که دست هایش را به طرفین باز کرده و از بازی با آن لذت ببری؟ چرا نباید اجازه داشته باشی با شیر خوردنی روی دیوار نقاشی بکشی یا روی الاکلنگ تمرین تعادل کنی؟

عزیزم باغ وحش کلن را دوست داشتی چون برای تو نه فقط محلی بود برای دیدن حیوانات. تو برگ های زرد افتاده را جمع کردی، بوته ها را لخت کردی، زیر طاقی های بزرگ داد زدی و از طنین صدایت لذت بردی، از پله های خانه فیل صد بار بالا و پایین رفتی، آب بازی کردی و در محوطه های باز دویدی.

دیدن دنیایی نو از چشم بکر توی نازنین برای من لذتی شگرف دارد. متشکرم که مرا مهمان این جهان تازه کرده ای.

میزبان کوچولو

ayandehma — Thu, 22 Oct 2009 23:45:31 GMT

آراز و بابابزرگ

با پسرم: عسلم! خوشبخت کسی است که یک نفر را در دنیا داشته باشد که به اندازه یک مادر یا پدر دوستش داشته باشد.

پسر حرف نشنوی من!

ayandehma — Fri, 16 Oct 2009 23:29:31 GMT

اول- « بگو نه! »

دو سه روز است که وقتی بحث سلیقه و تصمیم گیری پیش می آید، آراز توی چشمهایم نگاه می کند و با آرامش و اعتماد به نفس و متانت می گوید: «نی!» (نه به زبان داچ) یا «یا!» (بله به زبان داچ). می دانم که خوب می داند چه می خواهد. جواب هایش آنی و بی تفکر نیست و به محرک های لحظه ای بستگی ندارد. شاید مسخره باشد اما «نه» هایش را خیلی بیشتر از جواب های مثبتش می پسندم.

صبر و بردباری نداشته ام را به چالش می طلبد این بحث های بی پایان با یک موجود کله شق بیست و یک ماهه! اما یک دم که مکث می کنم توی چشم هایش سایه ای می بینم از مردی که دوست دارم پسرم یکروز باشد. مردی که می داند «نه» هم پاره ای از زندگی است و شاید قابل اعتنا ترین قسمت آن، چون به ما اجازه می دهد در برابر دیگران خودمان باشیم. من در پاسخ های منفی و محکم آرازم نغمه های دلنشینی می شنوم. «نه» هایی را تصور می کنم که یکروز به سیگار خواهد گفت و به مواد مخدر و به گمراهی و جهل و نادرستی. «نه» هایی که به زندگی پست و حرف های پلشت و رابطه های چرکین نشان خواهد داد. من سعی می کنم از مقاومتش در برابر لباس پوشیدن و بستن پوشک و غذا خوردن و هرچیز دیگری که بوی لج می دهد نترسم و دل آزرده نشوم. من برای عقیده او حتی اگر با من هم جهت نباشد احترام فوق العاده ای قائلم چرا که در پس نقاب پسر لجبازم مردی را می بینم که می تواند از حق خودش با کلمه طلایی «نه» دفاع موثر کند.

پسرم، از «نه» گفتنت به اندازه اولین قدم هایی که برداشتی مفتخرم.

دوم- « بچه خوب یعنی بچه حرف گوش کن! »

بچه که هستیم یاد می گیریم حرف پدر و مادر و خواهر و برادر را گوش کنیم. بزرگ که می شویم باید حرف رئیس و صاحب خانه و همسایه و همسر را گوش کنیم. تازه بعد از مادر شدن، وقتی منافعمان با منافع موجود دیگری گره می خورد تازه می فهمیم که چقدر پیش از این عقب کشیده، سر فرود آورده و خلاصه کلام موجود حرف گوش کنی بوده ایم تا همه از ما راضی باشند جز خود بیچاره مان! آن وقت است که با هر عقب نشینی کوچکی که در برابر دیگران می کنیم با خودمان هم درگیر می شویم. مادر بودن به آدم یک فرصت دوباره می دهد تا تلاش کند برای تغییر خودش. برای نه گفتن. برای گوش نکردن. برای تغییر ماهیت خوب بودن. برای دوباره تعریف کردن واژه هایی که تا سرحد دل به هم خوردگی به خوردمان داده اند. این حرف شنوی هم از آن کلمه هاست!

هفته گذشته خِرِ یک نفر را گرفتم برای انجام نیمچه کار ناصوابی که در حق پسر کوچولویم کرده بود. چه سختم بود رودرروی قیافه متفرعن حق به جانب او ایستادن و گفتن حرف هایی که اگر نه به خاطر پسرم بود هرگز در آن موقعیت مکانی و زمانی و نه به آن شخص نمی گفتم! اما عرق ریختم و جسارتی که پیش از این در خودم سراغ نداشتم به کار زدم و گفتم و هرگز نبوده از واگویی ام اینهمه شاد باشم. نه فقط چشم ها، که جان هایمان را هم باید در گذر زمان و آموخته هایمان غسل دهیم.

سوم - « دِ حرف گوش کن بچه! »

خدا می داند این تربیتی که به خورد بچه ها می دهیم تا چه حد در روح و ذهنشان ته نشین می شود. ممکن است این خاطره ها در بزرگسالی به یادشان نیاید ولی شکی نیست که ظرف جانشان در همین روزها شکل می گیرد. گاهی کلاهم را قاضی می کنم و به خودم می گویم لیلی جان! هدفت باید تربیت یک انسان باشد نه یک گوسفند! اگر قرار باشد پسرت هر چه را که تو اراده می کنی و تو درست می دانی انجام بدهد چطور انتظار داری بتواند در این بازار شام راه مخصوص به خودش را پیدا کند و حتی اگر لازم شد بر خلاف جریان آب شنا کند؟ برای همین هم من سعی می کنم به او امکان اشتباه کردن بدهم.

وقتی که من مادر حرفم را اگر شده با زور و تهدید و بد اخمی و قهر به کرسی می نشانم در واقع یادم رفته که همیشه طرف مقابل فرزندم من نیستم. یادم رفته که همین آدم کوچولویی که عزتش به قیمت حفظ احترام والد-فرزندی پایمال شده، فردا قرار است در جامعه ای زندگی کند که همه شعار حق گرفتنی در آن سر داده اند. همین انسان قرار است از خودش، شخصیتش، سلامت جسمی و جنسی اش، بچه هایش و دیدگاه هایش دفاع کند! و این مادر به او چه داده است برای توشه راه جز یک باور وحشتناک در ذهن ناخودآگاهش که : «من نمی فهمم! هرچی دیگران گفتن من باید گوش بدم!». آن وقت کلی پز این بچه سر به راه را هم می دهم... حتی تصور چنین خیانتی در حق بچه ها وحشتناک است.

پی نوشت۱: یک فرشته دیگر به جمع خوبان زمینی پیوست. خوش به حال همه ما!

پی نوشت۲: کار مهم دیگری را هم صورت داده ایم... علاقه آراز با پیگیری های پشت پرده ما از بستنی به توت یخزده متمایل شده است!

پی نوشت۳: آراز کوچولو میزبان مهمان عزیزی است. چه کسی می تواند باشد یعنی؟

پی نوشت۴: چند گوسو (گوساله در فرهنگ آرازی) به جمع گاوهای مزرعه سرراهمان پیوسته اند. از تنوعی که در بازدید همیشگی مان پدید آمده کلی مسروریم.

پی نوشت۵: به مامان قدقد: راستش گمان نکنم قضاوتم زود هنگام باشد. این که ممکن است دو سال دیگر نه هایش برایم دردسر ساز باشد باعث نمی شود امروز از نه هایی که می گوید و ابراز سلیقه هایی که می کند لذت نبرم. هر میوه ای برای جدا شدن از ساقه اش باید کنده شود و کنده شدن همیشه دردآلود است. نه های نوجوانی اش هم در همین رده دسته بندی می شود. ممکن است نتوانم کاری کنم که دوستانش را به من ترجیح ندهد ولی امیدوارم تا آن موقع توانسته باشم شناخت بهتری از دنیا به او داده باشم تا بتواند دوستان مناسب تری برای خود برگزیند.... به هر حال من تلاشم را می کنم...

كودكان فردا خرمن كشته امروز تو را مي دروند

ayandehma — Sat, 10 Oct 2009 07:56:31 GMT

با پسرم:

گاهی وقتی تو را پشت حصار مهد جا می گذارم، وقتي دست كوچك مهرآويزت را به دست ديگري مي سپارم که بی گمان به اندازه من با تو مهربان نیست، وقتي كه با نگاهت دنيا دنيا حسرت جاگير قلبم مي شود، حس می کنم که یک ... .... ... هستم! ( توی آن جای خالی همه بد و بیراه هایی را که می دانی مجازی که ردیف کنی!) بعد تازه از خودم می پرسم پس اگر نکنم این کار را سهم من از دنیایی که تو در آن زندگی خواهی کرد چه خواهد بود؟

همیشه فکر می کنم. به مادر بودنم. به این که مرا ملزم به چه کاری کرده و از چه باز می دارد. سی ماه گذشته برایم کافی بوده که بفهمم مادر بودن ورای آن چیزی است که رویاهایم تصور می کردم. مادر همیشه روی خط باریک ترسیم شده میان بایدها و نبایدها معلق است. من به تومار بلند بالای بايدها و نبايدهايم فكر مي كنم.

کردنی ها و نکردنی هایی هستند که روشنند و شفاف. پسرم! می دانم که تغذیه ات با من است و نیازهای روزمره ات آن موقع كه گرسنه اي و دلگرمی دادن به تو وقتی که خسته ای و گرفتن دستت وقتی که برای کمک خواهي بلندش کرده ای و پاک کردن اشک هایت وقتی زندگی با تو همدل نبوده است و درآغوش کشیدنت زمانی که دنیا از تو قهر کرده است.

برخی دیگر را شاید به همین سادگی نتوان درک کرد. منِ مادر صرفا به ناشتایی و بازی و آموزش محدود نیستم. براي مهيا كردن فضاي آينده ات بار سنگيني به دوش من است. مگر نه اینکه تو گل من فردا در گلدانی خواهی زیست که من برایت مهیا کنم. اگر من بنشینم پس چه کسی خاکی را شخم بزند که تو فردا در آن خواهی بالید و چه کسی آب را به کرت تو بکشاند و علف های هرز را وجین کند؟ چه کسی سد بزند در برابر سیل خروشان مشکلات و چه کسی پی بکند برای دنیایمان تا آن روز که تو بخواهی پی بگیری سازه نیمه کاره اش را؟

پسرم تو فردا روز در دنیایی زندگی خواهی کرد که من امروز می سازم. من اگر ذره ای کوتاهی کنم در قبال نقشی که به عنوان عضوی از جامعه انسانی به عهده دارم، در برابر تو حتی بیش از آنچه که در پیشگاه وجدان خودم هستم شرمنده خواهم شد. گاهی لازم است اين رنج دوريت بر خودم هموار كنم. اگر تو را به مهد کودک می سپارم تنها اندیشه های خودخواهانه پشت آن پنهان نیست. من در آن ساعت هایی که از من دوری، بیکار ننشسته ام و دارم دنیای تو را می سازم تا برای تو بهتر از آن باشد که برای من بود. پسرم همه مادرهایی که شاغلند كمابيش همین اندیشه را در سر می پرورند: چه اويي که پشت میز حسابداری نشسته، چه او که منشی است و چه او که دکتر است و فروشنده و مدیر.

پسرم! من نمی توانم مسئولیتم را پشت گوش بیندازم به این امید که کس دیگری آن را بر دوش بگیرد. من خودم هستم و جای خود را در این دنیا دارم و برای هدف خاصی به این دنیا آمده ام و هیچ کس دیگری نمی تواند جای من باشد. نمی توانم فقط لیلی را در حصار مادر بودن مخفی کنم تا ابد! که اگر چنین کنم ظلم بزرگی کرده ام در حق تو. تویی که فردا در پناه دیوار سستي زندگی خواهی کرد که یکی از آجرهایش (مادرت) سر جا نبوده است. تو عضو جامعه ای خواهي بود كه در آن افراد به پنهان شدن در پستوي بخشي از وظايفشان اكتفا كرده اند و بخشي ديگر را نديد گرفته اند. تو مرا نخواهی بخشید حتي اگر بهانه بياورم كه سرگرم بزرگ کردن تو بوده ام.

پسرم! برای من هم سخت است دوری از تو و خدا می داند که دلتنگی ام کم از تو نیست. حقیقت را گواه می گیرم که آسوده ترم اگر پیش تو باشم و از تماشای لحظه به لحظه رشد شیرینت لذت ببرم. اما می دانم فردا روز سربلندتر خواهی بود اگر بدانی که مادرت نقشی هرچند کوچک در برپا کردن آن آرمانشهر داشته است.

پی نوشت۱: مصرعی که به عنوان سرفصل این پست آمده است کار شاعری است که متاسفانه اسمش را به یاد نمی آورم.

پی نوشت۲: نظرهای این پست درکامنتدانی جواب خواهد داشت.

پی نوشت ۳: برای به روز کردن وبلاگتان در بلاگفا از بروزر فایرفاکس استفاده نکنید، وگرنه همه فونت های آن به هم می ریزد مثل بلایی که به سر وبلاگ من آمد!

یک قابلمه پر از خنده

ayandehma — Sat, 03 Oct 2009 23:00:31 GMT

آراز قهرمان بی آنکه تعمدی در کار بوده باشد رفته قاطی بچه های سه زبانه. خوشحالم از بابتی که اگر عمری باقی باشد براي من و پدرش كه چنين دم فرخنده اي را ببينيم، روزي مي رسد كه پسرمان کلید درک و معرفت سه ملت را توی جیب هایش داشته باشد و شاید این گرهی از کارش باز کند و فرصت های بیشتری برای تعالی در اختیارش بگذارد. از طرف دیگر دلم خون است چون طبيعي است كه تلاش بيشتري لازم دارد براي اينكه با این زبان ها کامل و فصیح صحبت کند. گسترش شگفت انگیز گنجینه واژه هایش به همه زبان ها در این مرحله عالي است ولي وقتي اشتياقش را براي برقراری ارتباط عمیق تر با انسانهای دیگر مي بينم نمي توانم يا نمي خواهم دست روي دست بگذارم...

چند وقتي است كه شروع كرده ام به ياد گرفتن داچ. وقتي كه شب مي رسد،‌ نيم ساعت از آرامش گرانبهاي شكننده ام را صرف كتاب جلد سبزم مي كنم تا يك فعل بي قاعده را صرف كنم يا دو كلمه جديد ياد بگيرم. يكي از بزرگترين شرمندگي هاي بشري اين است كه كوچولوي بيست و يك ماهه ات حرفي بزند كه تو براي درك آن مجبور باشي از لغت نامه كمك بگيري! اما من از چنين يادآوري گسي بهره مي گيرم تا انرژي ادامه راه را كسب كنم... همكاري مسالمت آميز سالمي هم باهم در اين راه برقرار كرده ايم. آراز تلفظ هاي درست را يادم مي دهد و من برايش كتاب به زبان جديد مي خوانم.

براي پيشرفت زبان هاي مادري ما دقیقه هاي كوچك را هم ارج می نهیم و اجازه نمی دهیم بی خیال از کنارمان رد شوند. با هم حرف می زنیم و شعر و سرود می خوانیم تا بلکه پربارتر بگذرد این روزهایی که خواست پسر پرتلاش و دوست داشتنی ام براي ارتباط عميق با دنيا جوانه کرده و توانایی اش هنوز دانه پنهان زیر خاک است. تازه در این راستا کلی از استعدادهای کشف نشده خود من هم محک می خورد... چند تا از خوشمزه هايش را نقل مي كنم تا حال و هواي اين روزهاي آراز برود زير دندان خواننده.

۱. در آشپزخانه مشغول پختن سوپ هستم. آراز نشسته روی صندلی غذا و مشرف است به روی میز. کنجکاو است بداند چه می کنم. به جای توضیح معمول همیشگی می زنم زیر آواز و این هم دوئت فی البداهه ما:

هویج و پیاز رنده شد ---- قابلمه پر از خنده شد

سیب زمینی ناز نکن! ---- نگاه به آراز نکن!

مهمون سوپ ما شو --- پیش رشته رها شو!

پ.ن: شعرهای مربوط به آش و ته چین و لوبیا پلو بعدا در فرصت مناسب خواهد آمد.

پ.ن: نمايش رقص توسط آراز كوچولوي ما روي صندلي و ميز آشپزخانه پيوست تصوري! است.

۲. داریم به طرف مهد کودک حرکت می کنیم. وقتی هر دو روی دوچرخه ایم تا جایی که نفسم بکشد شعر و آواز می خوانیم. شعر البته باید موضوعیت داشته باشد چه درباره آسمان و زمین و باران و ماشین باشد چه راجع به وطن و حافظ و آخرت و فال. از کنار مزرعه گاوهای آراز رد می شویم. این هم شعر بندتنبانی ما در مورد این موجودات دوست داشتنی که باید با صدای بلند برایشان داد بزنیم. خوشبختانه گاوهای این دور و بر فارسی بلد نیستند!

من گاوم و دم دارم، مو مو! --- فایده به مردم دارم، مو مو!

خالخالیم و قهوه ای، مو مو! --- چهار تا پا و سم دارم، مو مو!

پ.ن: این مو مو ها را آراز می گوید.

3. گاهي براي اينكه از حال و هواي كلاسيك خارج شويم مي زنيم مي زنيم به سيم آخر و موسيقي دامبول ديمبول! بعد آراز كوچولوي دقيق من همانطور كه رقص مي كند (يا به قول خودش دانس!) كلمه هايي را بيشتر دوست دارد تكرار مي كند. امروز ترجيع بند يكي از همان شعرها اين بود كه :"آره! آره!" پسركم با خوشحالي آرنجش را گرفته و رقص كنان نشانم مي دهد و مي گويد: "آنا!‌ آرنج، آرنج!".

توضیح تصویر: آراز و تمرین پدری با محبوب ترین اسباب بازی این روزها یعنی کالسکه عروسک!

با پسرم: نمونه های آزمایشگاهی مان را باکتری زده است. یکی از باكتري ها را انتخاب کردم و جست و خیزش را به نظاره نشستم. وقتی جنب و جوش شادمانه اش را زیر چشمی میکروسکوپ دیدم ناخودآگاه تشابه عجیبش با انسان به ذهنم خطور کرد. وحشت برم داشت. از خودم پرسیدم کدامین چشم خدایی در این لحظه مرا گذاشته زیر لنز و نگاهم می کند! چه معنی می دهد این من ناچیز نادیدنی در میان میلیونها آدمی که دسته دسته زاده می شوند و می میرند و آن وقت چنین رقص شادمانه و بی خبرانه ای را در مستی کوتاهشان به نمایش می گذارند؟ چه ناچیز است توانایی شان و وجودشان و هستی شان! و با اینهمه کوادریلیون موجود همانند من این افسانه نخ نمای ازلی "زایش و مرگ" را از نو تکرار می کنند.

یادم آمد که تا زمانی که تعداد باكتري ها اندک بود اصلا متوجه حضورشان نشده بودم. به این نتیجه رسیدم که هیچ کدام از این جنبنده های میکرومتری تک تک و به تنهایی به حساب نمی آیند. هیچ کس از دیدن یک باکتری در نمونه ای کهنه شگفت زده نمی شود. اما وقتی همه شان با همند منِ غول را (از دیدگاه تک سلولی ها!) وا می دارند که ببینمشان. بهشان توجه کنم. چاره ای برایشان بیندیشم یا تئوری وجودیشان را به بحث بگذارم و در موردشان فکر کنم.

انسان ها هم اگر تنها باشند هیچند. ولی با هم بودنشان پیکره فوق العاده جالب توجهی می سازد که جهان هستی و آفریننده اش را هم به چالش می خواند. تو پسرم شانه به شانه من و همه دیگران آجری کوچک از این سازه عظیمی که بی تو امکان بنیان نهادنش نبود. تار و گرهی تک افتاده هم شاید در نگاه نخست بی معنی و ناچیز به نظر برسد اما هیچ ناظر عاقلی نقشش را در این گلیم زربفت تماشایی انکار نخواهد کرد. آدمی بدون همه هیچ است و با همه، همه چیز.

همه آفريده هاي اين جهان

ayandehma — Mon, 28 Sep 2009 14:59:31 GMT

* اين آخر هفته رفتيم به مزرعه حيوانات. شبيه يك باغ اهل (!) بود با حيواناتي كه معمولا در مزرعه زندگي مي كنند. چشمگيرترين تفاوتش اما امكان دسترسي حيوانات و آدم ها به هم بود! يعني مي توانستي بزها را نوازش كني و با مرغ ها از نزديك گپ بزني و يا پايت را بگذاري روي تاپاله اسب! خرگوش و خوك و طوطي و جوجه و طاووس و الاغ هم بازارشان روبراه بود. با خودمان طبق عادت اين چندساله كمي نان و تنقلات گوسفندي برده بوديم. بزها محمد را محاصره كردند و تا دانه آخر نان ها را خوردند و در آن گرد و خاكي كه به هوا بلند شده بود كم مانده بود خودش را هم يك لقمه چپ كنند! اين مزرعه كه ايده اوليه آن به نظرم خيلي جالب آمد پذيراي يك عالم بچه بود در سنين مختلف و حتي محلي هم وجود داشت كه كودكان مي توانستند از ماكت بز و گاو شير بدوشند. البته حيوانات از آزار بچه هاي دبستاني در امان نبودند ولي با توجه به حس آرامش و دوستي كه نسبت به انسان در آنها ديدم به نظرم آمد كه خاطره هاي بد ذهنشان معدود است. اين مزرعه بهشت آراز ما شد با علاقه اي كه به حيوانات دارد. فقط آخر كاري از سماجتي كه يكي از بزها براي جويدن كاپشنش از خود نشان مي داد خوشش نيامد و ترجيح داد تا آخر بازديد توي آغوشم بماند. يك زمين بازي براي نوپاها هم همان نزديكي بود كه آراز كلي از همه ميله هاي افقي اش آويزان شد!

* ناگفته پيداست كه آراز ما چقدر عاشق حیوانات است. تک تکشان را به اسم می شناسد. مجسمه پلاستيكي كه از حيوانات دارد از محبوب ترين اسباب بازي هاي اوست. هر روز سر سفره به چند تا از نورچشمی هایش غذا می دهد یا توی لیوان شیر غرقشان می کند! حیواناتش اما همه باهم مهربانند. همدیگر را به هر مناسبتی می بوسند و ناز می کنند. گاهي هم البته پيش مي آيد كه در خدمت كنجكاوي هاي صاحبشان قرار مي گيرند و به اين سو و آن سو پرتاب مي شوند. از دیدن مهارتی که در تشخیص عکس و تصویر و شكل کارتونی شان (حتی در اولین برخورد) از هم دارد فوق العاده مشعوف می شوم. به خصوص از این که فرق اردک و غاز و قو را می داند و اسب آبی را با کرگدن اشتباه نمی کند به خودم می بالم! اعتراف می کنم که تا سالهای دبستان من اینهمه را نمی دانستم.

	نگویید	بگویید	تلفظ	توضیح
1	فيل	فيل	Fil
2	ميمون	مي	May
3	ببر	بب	Bab
4	ستاره دريايي	د	ِDa
5	بعبعي	ب ب	Baba
6	ماهي	ما	Ma
7	گورخر	گي غا	Gigha
8	گاو	گاف - مو مو- كو	Momo- Gaf - Koe	Koe is Dutch
9	خوك	خ...	X…
10	جوجه	جوجو	Jojo
11	مرغ	قيدا قيدا	Gidagida
12	گربه	پيشي	Pishi
13	دلفين	د	Do
14	كوسه	كوسو	koosoo
15	غاز	گاس	Gas
16	اردك	اقيدو - eendjes	Agidoo	Eendjes is Dutch
17	گوزن	عوض	Avas
18	خرس	خس	Xes
19	فك	فك	Fok
20	اسب	ابس	Abs
21	لك لك	كا كا	Ka ka
22	عنكبوت	عنكي	Akii
23	مگس	ويز ويز	Vis vis
24	كانگرو	كاگ	Kago
25	نمس هندي	نمس	Nams
26	طوطي	طو	Too
27	قورباغه	قوووو	Goo
28	بز	بس	Bos
29	پشه	پش	Pasha
30	اسب آبي	ابسا	Absa
31	شتر	ش	Sho
32	سگ	هاپو	Hapoo
33	خروس	قولي قولي	Gooli gooli
34	سنجاب	س	Sa
35	زرافه	وس	Vas
36	شير	شيي	Shie
37	قو	گو	Ghoo
38	دايناسور	داس	Dass
39	قارقا	قاقا	Gaga	تركي
40	خرچنگ	-	-	به محض شنيدن اين كلمه مثل خرچنگ شروع به حركت به طرفين مي كند و و دست هايش را مثل چنگال هايش را باز و بسته مي كند!

* می شنوم که آراز دارد با کسی صحبت می کند. یواشکی توی اتاقش سرک می کشم. روی صحبتش با مگسی است که روی اسباب بازی اش نشسته است. با صدایی که تحکمی پر از ادب در آن موج می زند برایش سخنرانی می کند و پنجره را نشانش می دهد. هر بار خودش به طرف پنجره می رود تا مگس کاملا خرفهم شود که چه می گوید... در پایان هر جمله پر آب و تاب می گوید: گئد!!! (ترکی: یعنی برو دیگه!)

* مدتی است با پسر کوچولویم جلسه های گفتگو برگزار می کنیم. این طوری که روبروی هم می نشینیم. سر صحبت این طور باز می شود که من می پرسم: "پسرم نظر شما در مورد فلان نکته چیه؟" بعد می نشینیم به بحث: سیاسی، فرهنگی، ادبی، هنری، روزمره! دست هایش را تکان می دهد. کله اش را متناسب با لحنش. کف دست هایش را نشانم می دهد. لحنش حس های مختلفی را منعکس می کند. نا امید، خوشحال، منطقی و عصبانی. متاسف مي شود و نیشخند می زند. گاهی سرش را به طرفین تکان می دهد و مایوس می شود که چرا نمی فهمم! بعد منتظر جواب می ماند. من هم كاملا جدي حرف های خودم را می زنم! آخرش اين اوست كه مجابم می کند! توی جمله هایش دو تا کلمه را حتما می شنوم: اردک و گاو!!!

* چند وقتی است که آراز کوچولوی ما دچار عارضه تلویزیون زدگی شده است... آنهم برنامه های حیات وحش! اصلا اگر کوسه و فیل و عقاب نبیند روزش شب نمی شود. نمی دانم چه سحری در این تصاویر متحرک هست که در آستانه یکسال و نه ماهگی پسرم را به دام انداخته است. هر کاری از دستم ساخته است انجام می دهم که از این پدیده نامیمون دورش کنم. حواسش را پرت می کنم، کنترل تلویزیون را از دم دست دور نگه می دارم و خودم تقریبا هرگز بازش نمی کنم. اما در نهایت هیچ تاثیری بر روی علاقه اش نداشته است. اگر کسی راه حلی می داند مشتاقانه آماده شنیدنش هستم....

* درباره پست قبل شايد توضيح كوتاهي لازم باشد. از ديدگاه من نه هر كسي كه بچه اي را به دنيا آورده پدر/مادر است و نه الزاما هركسي كه بچه اي داشت در گروه والدين تحت فشار قرار مي گيرد. كما اينكه من هم اميدوارم بعد از چند سال كه پسرم دوران خردسالي را پشت سر گذاشت زمان بيشتري براي فعاليت هايي كه ذكر كردم داشته باشم.

آنچه که می خواستم بگویم نیازی است که بخشی از جامعه انسانی (یعنی آن بخشی که پدر/مادر بچه های خردسال هستند) به درک و حمایت سایر انسانها دارند. یک مثال: کسی که به هر دلیلی مسئولیت نگهداری از یک کودک را به عهده ندارد زمانی که در یک اتوبوس نشسته است ممکن است از صدای بهانه گیری بچه بغل دستی اش عصبانی شود. ممکن است فکر کند که سکوت و آرامش حق اوست. شاید هم حق داشته باشد. اما چه بخواهد و چه نه بچه ای که کنارش نشسته است آینده ساز است و بخشی از جامعه ای که همان انسان هم در آن خواهد زیست.
هیچ کدام از ما حق نداریم خود را منفک از بخش های دیگر جامعه بدانیم، به این بهانه که در شرایط موجود انسان همسایه مان دخیل نبوده ایم. سرنوشت ما به هم وابسته است. كج خلقي هاي آن كودك همانقدر كه به مادرش مربوط است به همه آدم هايي كه در آن اتوبوس نشسته اند هم ارتباط پيدا مي كند. من به عنوان یک مادر خسته و کلافه دلم می خواهد بغل دستی ام خود را در سرگرم نگه داشتن بچه من سهیم بداند و به جای اخم و تخم کمکم کند که آن چند دقیقه طولانی برای همه مان آرمش بخش شود.

تو کز محنت دیگران بی غمی ---- نشاید که نامت نهند آدمی